QR Ádilet ministrligi Tirkeý qyzmeti jáne zań qyzmetin uiymdastyrý departamenti direktorynyń orynbasary Rahat Júnisov qylmystyq protsestegi taraptardyń jaryspalylyǵy jóninde pikir bildirdi, dep habarlaidy QazAqparat.
«Memleket basshysynyń «Jańa jaǵdaidaǵy Qazaqstan: is-qimyl kezeńi» atty Qazaqstan halqyna joldaýynyń aspektileriniń biri – azamattardyń múddelerin qorǵaýda ádiletti memleket qurý. Prezident beitarap jáne ádil sot tóreligine qol jetkizý úshin advokat pen prokýrordy teń quqyqpen qamtamasyz etý qajettigin aitty. Qylmystyq protseste azamattardy qorǵaýdy sapaly qamtamasyz etý eldegi zań ústemdiginiń mańyzdy kriteriileriniń biri bolyp sanalady», - dedi R. Júnisov.
Onyń aitýynsha, QR Qylmystyq is júrgizý kodeksiniń (QIJK) normalarynda qylmystyq sot isin júrgizý aiyptaý jáne qorǵaý taraptarynyń jaryspalylyǵy men teń quqylyǵy qaǵidaty negizinde júzege asyrylatyny reglamenttelgen.
«Qylmystyq sot isin júrgizýde aiyptaý jáne qorǵaý taraptarynyń quqyqtary QIJK normalarymen bekitilgen. Táýelsizdik alǵan sátten bergi norma shyǵarý jáne turaqty quqyqtyq júie qurý salasyndaǵy jetistikterge qaramastan, elde únemi taldaý, olqylyqtardy joiý, sonyń ishinde qylmystyq sot isin júrgizýdi aiqyndaityn zańnamany damytý qajettigi týyndap otyr. Tájiribe kórsetip otyrǵandai, qylmystyq sot isin júrgizý taraptary ózara airyqsha artyqshylyqtarǵa ie. Mysaly, iske jańadan kirisken advokatqa ol iske deiingi sot talqylaýynda jasalǵan kez kelgen áreketti qaitalaý týraly quqyq berildi (QIJK 336-babynyń 3-bóligi). Al iske kirisken jańa prokýrorǵa mundai quqyq berilmegen (QIJK 337-babynyń 3-bóligi). Bul rette advokattyń quqyqtaryn keńeitý – eń aldymen, azamattardyń konstitýtsiialyq quqyqtaryn qamtamasyz etý, ádil sot tóreligine múmkindik berý ekenin túsiný mańyzdy», - deidi zańger.
Osyǵan bailanysty, sot protsesinde advokat pen prokýror quqyqtarynyń teńdigin qamtamasyz etý maqsatynda «QR keibir zańnamalyq aktilerine advokattyq qyzmet jáne zań kómegi máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy ázirlendi.
Zań jobasynda advokattyń quqyqtaryn keńeitetin normalar qarastyrylǵan:
- qylmystyq iske qatysty aqparatty bilýi yqtimal adamnyń erikti kelisimimen suraý salý quqyǵy;
- sot saraptamalaryn taǵaiyndaý jáne júrgizý;
- onyń qatysýymen kez kelgen is júrgizý barysynda klientke qysqasha keńes berý múmkindigi;
- qylmystyq is boiynsha is júrgizý qujattarynyń keńeitilgen sheńberine qoljetimdilik, bul rette advokat qylmystyq iske kirgen sátten bastap birqatar is júrgizý qujattarymen tanysýǵa quqyly bolady;
- qylmystyq isti tergeý barysynda birqatar negizgi is júrgizý qujattarynyń kóshirmelerin alý;
- advokattyń suraýy boiynsha maman qorytyndysyn sharttyq negizde alýdyń qylmystyq-protsestik nysany retteldi;
- halyqqa jariialanatyn is júrgizý qujattarynyń (málimetteriniń) tizbesi anyqtaldy.
«Degenmen, taraptardyń ókilettikterin keńeitý – azamattar úshin tolyqqandy qorǵai alýdyń kepili emes. Tiisti biliktilik, kásibi daiyndyq deńgeiin únemi arttyrý, jeke qasietterin damytý, jaýapkershiliktiń joǵary deńgeii jáne zań ústemdigi qaǵidattaryn saqtaý beitarap jáne ádil sot tóreligine qol jetkizýdiń ajyramas bóligi bolady», - deidi Rahat Júnisov.
