Kez-kelgen memlekettiń damý úderisine kedergi keltiretin faktorlar kóp: álsiz ekonomika, tiimsiz zańnama, ishki saiasi turaqsyzdyq, áleýmettik máseler jáne t.b.. Alaida memlekettiń ekonomika, bilim, áleýmettik qamtamasyz etý, quqyqtyq retteý bolsyn kez-kelgen salasynyń qalyptasýynyń eń basty úlken kedergisi – sybailas jemqorlyq deńgeiiniń joǵarylyǵy.
Jemqorlyq – kez-kelgen júieniń jaýy, ishten shyqqan qurt, ǵasyr indeti. Qalai desek te, jemqorlyq kóp elde órkeniet, damý týraly aitý orynsyz.
Qazaqstan Respýblikasynyń «Sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl týraly» Zańynyń 18-babynda sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl sýbektileriniń biri retinde qoǵamdyq birlestikterdi kórsetýi tegin emes. Sebebi, sybailas jemqorlyqpen kúreste azamattyq qoǵamnyń mańyzynyń joǵary ekendigin álemdik tájiribe de kórsetip otyr.
Mysaly, Avtsraliiada sybailas jemqorlyqpen kúres máselesinde ekonomikanyń ár túrli salalarynda mamandandyrylǵan sybailas jemqorlyqqa qarsy táýelsiz komissiialar men ombýdsmenderdiń róli zor. Atalǵan uiymdar áleýmettik sektorlyń jeke jáne zańdy tulǵalaryn sybailas jemqorlyqqa qarsy kúreske jumyldyrý, halyqqa quqyqtyq kómek kórsetýmen ainalysady.
BUU men Eýroodaqtyń sheńberinde qabyldanǵan barlyq halyqaralyq konventsiialardyń qatysýshysy bolyp tabylatyn Belgiiada sybailas jemqorlyqpen kúreste memlekettik organdar salalyq úkimettik emes uiymdarmen, iskerlik birlestiktermen tyǵyz bailanysta jumys atqarady.
Ulybritaniiada sybailas jemqorlyqpen kúreste azamattyq qoǵamnyń mańyzy óte zor. «Transperensi Interneshnl», «Korner Haýs», «Britan sybailas jemqorlyqqa qarsy forýmy», «Pablik Konsern et Ýork» jáne t.b. halyqaralyq úkimettik emes uiymdarynyń britandyq bólimsheleriniń belsendi jumysy negizinde sybailas jemqorlyqqa qarsy zańnamas árkez jaqsartylyp otyrady.
Jemqorlarǵa degen tózbýshilik ahýalynyń «nóldik deńgeii» qalyptasqan Qytai memleketinde sybailas jemqorlyqqa qarsy mádenietti otbasynan bastap qalyptastyrýǵa basa kóńil bóledi. Sonlyqtan bul memlekette Jalpyqytai áielder federatsiiasy otbasynda sybailas jemqorlyqqa qarsy tárbie berý máselesimen belsendi ainalysady.
Kórip otyrǵanymyzdai, sybailas jemqorlyqpen kúreste tek birjaqty memlekettik organ tarapynan jumys júrgizý tiimsiz. Jemqorlyqty joiýda búkil memleket bolyp, halyq bolyp jumyla judyryq bolýdyń asa mańyzdy ekenin álemdik tájiribe kórsetip otyr.
Elimizdiń sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyldyń 2015-2025 j.j. arnalǵan strategiiasynda da, Prezidentimiz Q.K.Toqaevtyń halyqqa joldaýlarynda da myqty azamattyq qoǵam qalyptastyrý qajettiligi az aitylyp kele jatqan joq. Prezidentimizdiń sailaýaldy baǵdarlamasynyń ekinshi «Ádildik» baǵytyn júzege asyrý maqsatynda 2020 j. qarasha aiynda «Ádildik joly» Respýblikalyq qoǵamdyq birlestigi quryldy. 2021 jyldyń qyrkúiek aiynda birlestik Respýblikanyń 17 óńirinde filialdaryn ashyp, memlekettik tirkeýden ótkizdi.
Osyǵan orai «Ádildik joly» RQB Shymkent qalalyq filialy óz jumysyn bastaǵanyn nazarlaryńyzǵa jetkizgim keledi. Birlestiktiń qyzmetiniń negizgi baǵyttary: sybailas jemqorlyqty jasaýǵa yqpal etetin sebepter men jaǵdailardy anyqtaý jáne joiý, halyqtyń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyr, quqyqtaryn qorǵaý, parasattylyq ideologiiasyn alǵa tartý, qoǵamdy sybailas jemqorlyqqa qarsy kúreske jumyldyrý.
Memlekettik biýdjetten eshqandai qarajat almaityn, «Aityn Qyran Foundation» qorynyń jeke qarajatymen qarjylandyrylatyn birlestik retinde aitarymyz biz úshin eń mańyzdysy – táýelsizdik, ádildik jáne adaldyq.
Qalamyzdyń damýyna jany ashityn árbir otansúigish azamatty sybailas jemqorlyqqa qarsy kúreske jumylýǵa shaqyramyz. Sebebi, adaldyq - ardyń isi. Bolashaq urpaǵymyzǵa ádiletti, adal, taza qoǵam qalyptastyrý – barshamyzdyń boryshymyz.
Kesebaeva Aijan Ómirzaqqyzy
“Ádildik joly” RQB Shymkent qalasyndaǵy
filialynyń basshysy
