كەز-كەلگەن مەملەكەتتٸڭ دامۋ ٷدەرٸسٸنە كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن فاكتورلار كٶپ: ەلسٸز ەكونوميكا, تيٸمسٸز زاڭناما, ٸشكٸ ساياسي تۇراقسىزدىق, ەلەۋمەتتٸك مەسەلەر جەنە ت.ب.. الايدا مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكا, بٸلٸم, ەلەۋمەتتٸك قامتاماسىز ەتۋ, قۇقىقتىق رەتتەۋ بولسىن كەز-كەلگەن سالاسىنىڭ قالىپتاسۋىنىڭ ەڭ باستى ٷلكەن كەدەرگٸسٸ – سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيٸنٸڭ جوعارىلىعى.
جەمقورلىق – كەز-كەلگەن جٷيەنٸڭ جاۋى, ٸشتەن شىققان قۇرت, عاسىر ٸندەتٸ. قالاي دەسەك تە, جەمقورلىق كٶپ ەلدە ٶركەنيەت, دامۋ تۋرالى ايتۋ ورىنسىز.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل تۋرالى» زاڭىنىڭ 18-بابىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ بٸرٸ رەتٸندە قوعامدىق بٸرلەستٸكتەردٸ كٶرسەتۋٸ تەگٸن ەمەس. سەبەبٸ, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەستە ازاماتتىق قوعامنىڭ ماڭىزىنىڭ جوعارى ەكەندٸگٸن ەلەمدٸك تەجٸريبە دە كٶرسەتٸپ وتىر.
مىسالى, اۆتسرالييادا سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەس مەسەلەسٸندە ەكونوميكانىڭ ەر تٷرلٸ سالالارىندا مامانداندىرىلعان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى تەۋەلسٸز كوميسسييالار مەن ومبۋدسمەندەردٸڭ رٶلٸ زور. اتالعان ۇيىمدار ەلەۋمەتتٸك سەكتورلىڭ جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالارىن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەسكە جۇمىلدىرۋ, حالىققا قۇقىقتىق كٶمەك كٶرسەتۋمەن اينالىسادى.
بۇۇ مەن ەۋرووداقتىڭ شەڭبەرٸندە قابىلدانعان بارلىق حالىقارالىق كونۆەنتسييالاردىڭ قاتىسۋشىسى بولىپ تابىلاتىن بەلگييادا سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەستە مەملەكەتتٸك ورگاندار سالالىق ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدارمەن, ٸسكەرلٸك بٸرلەستٸكتەرمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس اتقارادى.
ۇلىبريتانييادا سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەستە ازاماتتىق قوعامنىڭ ماڭىزى ٶتە زور. «ترانسپەرەنسي ينتەرنەشنل», «كورنەر حاۋس», «بريتان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى فورۋمى», «پابليك كونسەرن ەت ۋورك» جەنە ت.ب. حالىقارالىق ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدارىنىڭ بريتاندىق بٶلٸمشەلەرٸنٸڭ بەلسەندٸ جۇمىسى نەگٸزٸندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى زاڭناماس ەركەز جاقسارتىلىپ وتىرادى.
جەمقورلارعا دەگەن تٶزبۋشٸلٸك احۋالىنىڭ «نٶلدٸك دەڭگەيٸ» قالىپتاسقان قىتاي مەملەكەتٸندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مەدەنيەتتٸ وتباسىنان باستاپ قالىپتاستىرۋعا باسا كٶڭٸل بٶلەدٸ. سونلىقتان بۇل مەملەكەتتە جالپىقىتاي ەيەلدەر فەدەراتسيياسى وتباسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى تەربيە بەرۋ مەسەلەسٸمەن بەلسەندٸ اينالىسادى.
كٶرٸپ وتىرعانىمىزداي, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەستە تەك بٸرجاقتى مەملەكەتتٸك ورگان تاراپىنان جۇمىس جٷرگٸزۋ تيٸمسٸز. جەمقورلىقتى جويۋدا بٷكٸل مەملەكەت بولىپ, حالىق بولىپ جۇمىلا جۇدىرىق بولۋدىڭ اسا ماڭىزدى ەكەنٸن ەلەمدٸك تەجٸريبە كٶرسەتٸپ وتىر.
ەلٸمٸزدٸڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىلدىڭ 2015-2025 ج.ج. ارنالعان ستراتەگيياسىندا دا, پرەزيدەنتٸمٸز ق.ك.توقاەۆتىڭ حالىققا جولداۋلارىندا دا مىقتى ازاماتتىق قوعام قالىپتاستىرۋ قاجەتتٸلٸگٸ از ايتىلىپ كەلە جاتقان جوق. پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنىڭ ەكٸنشٸ «ەدٸلدٸك» باعىتىن جٷزەگە اسىرۋ ماقساتىندا 2020 ج. قاراشا ايىندا «ەدٸلدٸك جولى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بٸرلەستٸگٸ قۇرىلدى. 2021 جىلدىڭ قىركٷيەك ايىندا بٸرلەستٸك رەسپۋبليكانىڭ 17 ٶڭٸرٸندە فيليالدارىن اشىپ, مەملەكەتتٸك تٸركەۋدەن ٶتكٸزدٸ.
وسىعان وراي «ەدٸلدٸك جولى» رقب شىمكەنت قالالىق فيليالى ٶز جۇمىسىن باستاعانىن نازارلارىڭىزعا جەتكٸزگٸم كەلەدٸ. بٸرلەستٸكتٸڭ قىزمەتٸنٸڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى: سىبايلاس جەمقورلىقتى جاساۋعا ىقپال ەتەتٸن سەبەپتەر مەن جاعدايلاردى انىقتاۋ جەنە جويۋ, حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىر, قۇقىقتارىن قورعاۋ, پاراساتتىلىق يدەولوگيياسىن العا تارتۋ, قوعامدى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەسكە جۇمىلدىرۋ.
مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتەن ەشقانداي قاراجات المايتىن, «Aityn Qyran Foundation» قورىنىڭ جەكە قاراجاتىمەن قارجىلاندىرىلاتىن بٸرلەستٸك رەتٸندە ايتارىمىز بٸز ٷشٸن ەڭ ماڭىزدىسى – تەۋەلسٸزدٸك, ەدٸلدٸك جەنە ادالدىق.
قالامىزدىڭ دامۋىنا جانى اشيتىن ەربٸر وتانسٷيگٸش ازاماتتى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەسكە جۇمىلۋعا شاقىرامىز. سەبەبٸ, ادالدىق - اردىڭ ٸسٸ. بولاشاق ۇرپاعىمىزعا ەدٸلەتتٸ, ادال, تازا قوعام قالىپتاستىرۋ – بارشامىزدىڭ بورىشىمىز.
كەسەباەۆا ايجان ٶمٸرزاققىزى
“ەدٸلدٸك جولى” رقب شىمكەنت قالاسىنداعى
فيليالىنىڭ باسشىسى
