«Abaitaný» kýrsy jaratylystaný ǵylymdary salasynda da oqytylýy kerek – Murat Sabyr

«Abaitaný» kýrsy jaratylystaný ǵylymdary salasynda da oqytylýy kerek – Murat Sabyr

Uly Abaidyń halyqqa berer taǵylymy eshqashan taýsylmaq emes. Osy oraida batysqazaqstandyq ǵalym, filologiia ǵylymdarynyń doktory, professor Murat Sabyr óz oi-tolǵamdarymen bólisti, dep habarlaidy QazAqparat.

Onyń aitýynsha, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Abai – rýhani reformator» maqalasy Abaitanýdyń jańa qyrlaryn kórsetýimen qundy. 

10 tamyzdyń «Abai kúni» bolyp belgilenýi – toi toilaityn kún emes, oi oilaityn, ózimizge ózimiz esep beretin kún.

Abai óz tusynda qazaq qoǵamynda saiasi reforma men ekonomikalyq reformardan buryn rýhani reforma kerek ekenin túsingen. Ultty synai otyryp, durys jolǵa túsýge shaqyrǵan. Adam kapitaly – qoǵamnyń negizgi qozǵaýshy kúshi. Adam kapitaly – azamattardyń kásipqoilyǵy, bilimi, densaýlyǵy ǵana emes, jan saýlyǵy, ishki saraiynyń túzýligi, rýhani bailyǵy. Adam túzelmei, qoǵam túzelmeidi. Qoǵam túzelmei, memleket órkendemeidi. Ár adam óz basynyń minin bilse, bile turyp túzelýge umtylsa nur ústine nur bolar edi.

- Elimiz táýelsizdik alǵannan keiin áýeli ekonomika, sosyn saiasat dep júrgenimizde, intelektýaldy ult, Abaisha aitsaq, «tolyq adam» qalyptastyrýdy kóleńkede qaldyryppyz. Kedei baiǵa jetem dep, bai qudaiǵa jetem dep dúnie boqty qýyp kettik. Qosshymyz toiqumar, basshymyz jemqumar bolyp aldy. Eshteńeniń baiybyna barmai sóz qýatyn, báleqor saiasatqumarlar kóbeidi, - deidi ǵalym. 

Memleket basshysy maqalasynda «Azamattarymyzdyń arasynda jal­qaýlyq pen sózýarlyq jii kezdesetini qynjyltady. Bular burynǵysha toi­qumarlyqtan tartynbai, kúndelikti tynymsyz tirlikti dáripteýdiń ornyna, árbir qoǵamdyq oqiǵadan saiasi astar izdeidi de otyrady», - deidi. Myna almaǵaiyp dúniede aspan astynda qazaq eli bolyp ómir súrý úshin táýelsizdigimizdi kúzetý paryz. «Bodandyqta ókinish kóbeise, bostandyqta jaýapkershilik kúsheietinin túsinbegimiz» shart (Á.Kekilbaev). 

Jańylǵandary, asqan men tasqandy toqtatatyn, týra jolǵa salatyn, bet túzeitin qubylasy – Abai joly, hakim kórsetken bes asyl is: talap, eńbek, tereń oi, qanaǵat, raqym. Memleket basshysy Abai aitqan «bes dushpannan» arylyp, bilim, tárbie, kásip, yntymaq máselesin oishyl kórsetken baǵyt-baǵdarmen qoǵamnyń negizgi qozǵaýshy kúshine ainaldyrý eldik múdde ekenin alǵa tartady. Baqyt, bereke yntymaq, birlikte ekeni daýsyz.

«Prezidenttiń «Abaitaný» kýrsyn usynýy asa ózekti. Bul álemdik deńgeide túrkitanýdyń, ulttyq deńgeide qazaqtanýdyń ajyramas salasy. «Abaitaný» ǵylymi kýrsy JOO-da tek gýmanitarlyq salada ǵana emes, jaratylystaný ǵylymdary salasynda da oqytylýy kerek. Bolashaq injener de, munaishy, ǵaryshker de ulttyq rýhta tárbielenip, ulttyq sanasy sáýlelense ǵana jahandanýdan qoryqpaýǵa bolady. «Ultqa qyzmet etý bilimnen emes, minezden» (Á.Bókeihanuly). Minezdiń tamyry – ulttyq sana, rýh. Rýh ana tilge, ata dástúrge, ulttyq óner men ádebietke súienedi. Sodan baryp elim degen er týady. Máńgilik elge Abaimen barsaq, bereke, birligimiz artyp, eldigimiz saqtalady», dep túiindedi oiyn Murat Bókenbaiuly.