Jer kindigi Jidebai dana Abaidy keń dalasynyń tósinde aýnatyp ósirgen kieli meken. Uly aqynnyń uly týyndylary ulanǵaiyr atyrapqa dál osy jerden taraǵany ras. Hákimniń turǵan úii, qoldanǵan zattary saqtalǵan Jidebaidyń búgingi kelbeti qandai? Buny Jidebaidaǵy Abai mýzei úiiniń meńgerýshisi Nurjan Baitós tanystyrdy.
Shyǵys Qazaqstan oblysy Abai aýdanynda ornalasqan Jidebai Qaraýyl ózeniniń jaiylmasynda jatqan shuraily jer. Kezinde tobyqty rýynyń Jigitek atasy meken etken desedi. 19 ǵasyrdyń orta tusynda Jidebaidy aǵa sultan Qunanbai Óskenbaiuly óz ieligine alyp, qystaý saldyrǵan. Qazaqtyń bas aqyny Abai 1880 jyly munda medrese saldyrypty. Qunanbai dúnieden ótken soń Jidebaidy hákimniń inisi Ospan iemdengen.
«Al 1891 jyldan keiin qystaý Abaidyń enshisinde boldy. Qazir Eýraziianyń kindiginde turǵan osy jerde aqynnyń mýzei úii bar. Jylda Jidebaiǵa elimizdiń túkpir-túkpirinen bólek shetelden de meimandar kelýde», - deidi Nurjan Baitós.
Bul aqyn ómiriniń sońǵy jyldary ótken qystaýy. Munda óz jobasymen arnaiy qala mádenieti úlgisinde salynǵan úii ornalasqan. Abai ámeńgeri Erkejanmen osy Jidebaidaǵy qystaýynda turǵan.
«Kóz aldaryńyzda sol kezdegi et qaqtaityn, saqtaityn oryn. Bul bólmede turmysta paidalanatyn keli, kelsap, qol diirmen, kúbi, at ábzelderi, sharýashylyq quraldary, ańshylyq taqyrybyndaǵy ekspozitsiia qoiylǵan», - deidi Nurjan Baitós.
Bul bólimde hakimniń Erkejanǵa syiǵa tartqan kúmis ertoqymy, General-gýbernator syiǵa tartqan úsh aýyzdy beren myltyǵy, Qunanbai qajynyń taqiiasy men kise belbeýi, Uljan ananyń óz balalaryn náreste kezinde qyrqynan shyǵarǵanda paidalanǵan jez legeni men qazmoiyn qumany bar. Qabyrǵadan aqyn Abaidyń 51 jasta uldary Aqylbai men Turaǵuldyń ortasynda otyryp túsken fotosýretin kórýge bolady.
«Bul bólmede Abai paidalanǵan toǵyzqumalaq, doiby taqtalary, shaqshasy, esepshoty tur. Báibishesi Dildániń jasaýymen kelgen tósegi de osynda», - dep túsindirdi mýzei-úiiniń jetekshisi.
Osynda býtartpa peshi, samaýyrlar qoiylǵan. Úlken samaýyr aqynnyń 125 jyldyq mereitoiyna mýzeige syiǵa berilipti.
«Abai, Shákárim keseneleri 1995 jyly aqynnyń 150 jyldyq mereitoiyna orai salynǵan. Saryarqa tósimen júzip kele jatqan alyp keme tárizdi. Ideianyń avtory, bas arhitektory Bek Ibraev, salýshy qurylysshy Saiyn Nazarbek. Bul jerde Abai kenje inisi Ospanmen, Shákárim qajy uly Ahatpen jáne Ospannyń báibishesi Erkejan jerlengen mazarlar kesheni ornalasqan», - deidi Nurjan Baitós.
Keshen ortasynda grek arhitektýrasy úlgisinde amfiteatr salynǵan. Munda jyl saiyn respýblikalyq Abai-Shákárim oqýlary ótedi.
