Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýniversitetinde qazaqtyń uly aqyny jáne oishyly Abai Qunanbaevtyń 175 jyldyq mereitoiyna arnalǵan «Uly Abaidyń murasy - urpaqqa taǵylym» atty Halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiia ótti, dep habarlaidy oblystyq ákimdiktiń baspasóz qyzmeti.
ZOOM rejiminde oǵan sheteldik jáne qazaqstandyq abaitanýshy ǵalymdar, qoǵam jáne memleket qairatkerleri, ziialy qaýym ókilderi qatysty.
Olar Abaidyń álemdik rýhani qundylyqtar qazynasyna qosqan úlesi jáne onyń shyǵarmashylyǵynyń jalpy ádebiettiń damýyna áseri týraly aitty. Qaraǵandy oblysy ákiminiń orynbasary Abzal Núkenov óńir basshysy Jeńis Qasymbektiń atynan konferentsiianyń barlyq qatysýshylaryn osyndai mańyzdy oqiǵamen quttyqtady.
- Biyl Qaraǵandy oblysynyń jurtshylyǵy, barlyq qazaqstandyqtar siiaqty, uly rýhani qairatker Abai Qunanbaiulynyń 175 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalardyń kýási bolyp tabylady. Qaraǵandy qalasynyń ortalyǵynda Abai atyndaǵy kóshe, Abai aýdanynda aqyn eskertkishi ashyldy. Búgingi konferentsiia - osy oqiǵalardyń jalǵasy. Abaidy Qazaqstannan tys jerlerde de biledi. Buǵan Túrkiia men Resei ǵalymdarynyń onlain-kezdesýge qatysýy dálel. Abai shyǵarmalarynda el muraty jatyr. Biz onyń murasyn urpaqtan-urpaqqa qurmetteýimiz kerek, - dep atap ótti Abzal Núkenov.
Qoǵam jáne memleket qairatkeri Saýytbek Ábdirahmanov óz sózinde Abaidyń mereitoiy - búkil halyqtyń mereitoiy ekenin atap ótti.
- Álemniń birde-bir elinde aqyn nemese jazýshyny ata dep atamaidy. Al biz Abaidy ata dep ataimyz. Abai biz úshin tek aqyn, aǵartýshy, filosof, sheshen ǵana emes, ol bizdiń týǵan atamyz siiaqty. Abai-búkil halyqtyń ustazy! - dep qorytyndylady Saýytbek Ábdirahmanov.
Ǵarifolla Esim, QR Ulttyq Ǵylym akademiiasynyń akademigi, abaitanýshy, qoǵam jáne memleket qairatkeri Abaidyń mereitoiy jyly ol týraly kópshilik kitap sózderimen emes, júreginiń qalaýymen aita bastaǵanyn atap ótti. Osylaisha Abaidyń shyǵarmashylyǵy men tulǵasy kóptegen qazaqstandyqtarǵa jaqyn boldy.
- «Egemen Qazaqstan» gazetinde Qasym-Jomart Toqaevtyń «Abai - rýhani reformator» atty maqalasy jaryq kórdi. «Rýhani reformator» tirkesi óte úlken mańyzǵa ie. Ol Memleket basshysynyń aýzynan shyqqan kezde, kóptegen adamdar oǵan qulaq asady jáne oilana bastaidy. Meniń oiymsha, qazir biz Abai murasyn túsine bastadyq», - dep sanaidy Ǵarifolla Esim.
Konferentsiiada Abaidyń murasy, onyń rýhani-adamgershilik qundylyqtary jáne álemdik ádebiettegi shyǵarmashylyǵynyń róli týraly baiandamalar oqyldy. Túrkiiadan kelgen professor Aliaz Ahmet «Abaidy taný - aqiqatty taný» atty eńbeginde uly oishyl men hakim Abaidyń shyǵarmashylyq murasy - ǵasyrlyq mańyzyn joǵaltpaityn qazaq halqynyń rýhani bailyǵy ekenin atap ótken. Al onyń «qara sózderi» - ulttyń danalyǵy men eldiń mádenietin jańa deńgeide kórsetetin filosofiialyq shyǵarma.
Odan keiin uly oishyl shyǵarmalarynyń óskeleń urpaqty tárbieleýdegi róli, sondai-aq abaitaný salasyndaǵy zamanaýi ǵylymi zertteýlerdiń ózekti máseleleri qarastyrylǵan plenarlyq talqylaý ótti.
Plenarlyq otyrysta, sondai-aq, bizdiń jerlesimiz filolog-ǵalym, aitysker, aqyn Amanjol Áltaev avtory bolyp tabylatyn «Abai» kitabynyń tusaýkeseri ótti. Eńbek avtory kóptegen adamdar Abaidy túsinýge tyryspaitynyn, tek onyń shyǵarmashylyǵy men jeke basyn madaqtaýmen shekteletinin atap ótti. Olar onyń synynan qorytyndy jasamaidy jáne kúndelikti ómirde onyń úlgisin ustanbaidy. Biraq aǵa býynnyń mindeti - Abai murasynyń mánin túsiný jáne onyń shyǵarmashylyǵyna óz balalary men nemerelerine degen súiispenshilikti oiatý. Sondai-aq olardy uly oishyldyń nusqaýlary rýhynda tárbieleýge tyrysady.
- Men uly oishyldyń mereitoiyna úles qosý úshin «Abai« kitabyn ázirledi. Abaidyń maqsaty - eldiń órkendeýi men jetistikke jetý. Abai ideialary - ulttyq biregeilikti joǵaltpai sanany jańǵyrtýdyń klassikalyq úlgisi, - dep atap ótti kitap avtory.
Konferentsiia sońynda L. N. Gýmilev atyndaǵy EUÝ janyndaǵy «Abai akademiiasy» ǵylymi-zertteý institýty Qaraǵandy ýniversitetiniń kitaphanasyna «Abai akademiiasy» seriiasyndaǵy kitaptardy syiǵa tartty.
