Prezident Ákimshiligi Basshysynyń birinshi orynbasary Dáýren Abaev koronavirýsqa qatysty kóptegen suraq túsip jatqanyn aityp, sol suraqtardyń birqataryna Facebook paraqshasynda jaýap berdi, dep habarlaidy QazAqparat.
«Búgingi tańda memlekettik basqarýdyń barlyq deńgeiinde qaýiptiń aýqymy eleýsiz qalǵany týraly naqty túsinik jáne jaýapkershilikti tolyq túsiný jaǵy bar. Munyń bárinen, árine, qajetti qorytyndy jasalady. Qorytyndy týraly aitqan kezde men ákimder men ministrler deńgeiindegi adamdardy otstavkaǵa ketirý týraly aityp otyrǵan joqpyn. Áńgimeniń ózegi basqada: memlekettik basqarýdy júieli túrde qaita qurý týraly aityp otyrmyz. Prezident bul máseleni qazir muqiiat zerttep jatyr. Memlekettik apparatqa ádetten tys fýnktsiialardan arylyp, olardy jeke menshikke, azamattyq qoǵamǵa berý kerek. Memlekettik qyzmet úzdik bilimi men tájiribesi bar myqty mamandar úshin tartymdy bolýy kerek», - deidi Dáýren Abaev.
Onyń habarlaýynsha jeke quqyqtyq aspektilerdi de ózgertý kerek. Máselen Tótenshe jaǵdai kezinde ákimdikter satyp alýdyń formaldy uzaq protsesi saldarynan dári-dármekti alýda ýaqytty joǵaltyp alǵan.
«Osy úshin olarǵa sheksiz ursa berýge bolady. Alaida kúni erteń olar tekserýshi organdarǵa bul sybailas jemqorlyqtyń shemasy emes, jai ǵana adam ómirin qutqarýdyń amaldary ekenin dáleldeýine týra keler edi», - deidi ol.
Dáýren Abaevtyń aitýynsha daiyndyq jumystary júrgizilgen. Dári-dármekti, ókpeni jasandy jeldetý apparattaryn satyp alý jumystary júrgizilip, testileýmen qamtý deńgeii, otandyq farmatsevtikalyq kásiporyndardyń qýattylyǵy ulǵaitylǵan.
«Biraq bul jetkiliksiz ekeni belgili boldy. Naýqastar sanynyń ósý qarqynyna bizdiń densaýlyq saqtaý júiesi qaýqarsyz bolyp shyqty. Damyǵan jáne damýshy elderdiń barlyǵy derlik osy indetke tap boldy. Jyldan jylǵa, aidan aiǵa deiin meditsinanyń kúshi shamamen naýqas sany birkelki júiege baǵyttalǵan. Kenet birneshe aidyń ishinde ǵana kómekke júginetin adamdar sany eki nemese 3 ese emes, birneshe ret ósedi. Álbette mundaiǵa qarsy turý qiyn», - deidi Dáýren Abaev.
Prezident Ákimshiligi Basshysynyń birinshi orynbasary sondai-aq statistika boiynsha problema bolǵanyn jasyrmady. Mundaǵy basty sebep – memlekettik apparattyń jumys bóligi bolǵan formalizm.
«Shynynda da, pnevmoniiamen aýyratyn naýqastarda koronavirýs boiynsha PTR-test synaǵy teris boldy. Osynyń negizinde olar statistikaǵa engizilmedi. Nemese taǵy bir mysal - simptomy bar jáne joq dep bólý. Taǵy da, bul densaýlyq saqtaý júiesine túsetin aýyrtpalyqty esepteý úshin jasaldy. Biraq sońynda bul sheshim adamdardy shatastyra bastady. Memleket basshysy bul jaǵdaiǵa aralasyp, statistikany biriktirýdi tapsyrýyna týra keldi», - deidi ol.
Dáýren Abaev elorda kúnine orai atylǵan otshashýǵa qatysty pikir bildirdi.
«Kúrdeli jaǵdaida adamdardyń rýhyn kótergileri kelgen. Alaida bul – dári-dármek aýrýdan aýyr bolyp ketken jaǵdaimen para-para bolyp qaldy», - deidi Abaev.
Prezident Ákimshiligi Basshysynyń birinshi orynbasarynyń jariialanymynda azamattardyń qaiyrymdylyǵy týraly da sóz qozǵalǵan eken.
«Qazir kóptegen adam, eriktiler, metsenattar, eriktiler aýrýhanalarǵa aqsha, dári-dármek pen qural-jabdyqtardy jinaý úshin túrli aktsiialardy júrgizip jatyr. Bul - qoǵamdyq turǵyda jumylý. Eriktiler búkil álem boiynsha birigip, aýrýhanalarǵa, naýqastarǵa, osal adamdarǵa kómek kórsetýde. Biz, árine, kez-kelgen eriktige, árbir kásipker men metsenatqa, shette qalmaǵan árbir qamqor azamatqa shyn júrekten rizamyz. Bul óte meiirimdi adamdar. Maǵan senińiz, olar buny bilikti sógý úshin jasamaidy. Munymen monitorda ne bolyp jatqanyn baqylap otyrǵan jeli jaýyngerleri ainalysýda», - deidi Dáýren Abaev.
Memleket úiinde otyrýy úshin adamdardy qalai májbúrlei alady? Aiyppul men qorqytýdan basqa taǵy qandai mehanizmder bar?
«Meniń oiymsha, qorqynysh - tiimdi motivator emes. Qalai bolǵanda da, onyń yqpaly uzaqqa barmaidy. Munda másele sanaǵa, tártipke, basqa úshin jaýapkershilikte bolýǵa, bálkim bul ishinara bilim men mádenietke qatysty. Kóptegen azamat is júzinde qajetti talaptardy oryndaidy, maska kiedi, qashyqtyq pen gigiena normalaryn saqtaidy. Eger bulai bolmasa, infektsiia áldeqaida kóp taraityn edi. Munyń bári óte qiyn. Bizdiń eldiń jartysy uiyqtap, qalǵanynyń meiramhanaǵa, klýbqa baryp, karaokede demalýynan bárin kórýge bolar ma eken. Emes. Siz qalai da ómir súrýińiz kerek. Dúkenge baryńyz, jumysqa baryńyz. Kóptegen adamdar osyndai-aq jolmen virýs juqtyrady. Men qazaqstandyqtardyń jaǵdaiǵa degen túsinistigin buqaralyq túrde joqqa shyǵarmas edim», - deidi Dáýren Abaev.
Jazbasynyń sońynda ol Prezidenttiń apparatqa batyldyq pen kreativtilik jetispeitinin atap ótkenin eske saldy.
«Shynynda da, qazir bolyp jatqan jaǵdai - Densaýlyq saqtaý ministrliginiń máselesi ǵana emes. Baqylaýdyń barlyq tutqalarynda, sonyń ishinde ideologiialyq quraldarda da min bary belgili boldy. Kóptegen adamdardyń normalar men erejelerdi saqtamaýy, virýstyń chipi men tikushaqtan ýly zat shashý siiaqty oisyz áńgimelerge senýi - bul qoǵamdyq sananyń máseleleri. Biz Prezidenttiń aitqan sózderinen qorytyndy shyǵardyq. Búgin bizge aqyl-oi ideologiiasy qajet. Elestermen qoshtasyp, naqty jaǵdaidy bizdiń ideologtarmen úilestiretin ýaqyt jetti. Memlekettik apparattyń kúshpen barlyǵyn Otandy súiispenshilikke, birlik pen yntymaqtastyqqa shaqyratyndai bolmaýy kerek. Bizdiń azamattarymyzdyń shynaiy patriotizmi - bul eń úzdik ideologiia», - dep túidi Dáýren Abaev.
