پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ باسشىسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى دەۋرەن اباەۆ كوروناۆيرۋسقا قاتىستى كٶپتەگەن سۇراق تٷسٸپ جاتقانىن ايتىپ, سول سۇراقتاردىڭ بٸرقاتارىنا Facebook پاراقشاسىندا جاۋاپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«بٷگٸنگٸ تاڭدا مەملەكەتتٸك باسقارۋدىڭ بارلىق دەڭگەيٸندە قاۋٸپتٸڭ اۋقىمى ەلەۋسٸز قالعانى تۋرالى ناقتى تٷسٸنٸك جەنە جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ تولىق تٷسٸنۋ جاعى بار. مۇنىڭ بەرٸنەن, ەرينە, قاجەتتٸ قورىتىندى جاسالادى. قورىتىندى تۋرالى ايتقان كەزدە مەن ەكٸمدەر مەن مينيسترلەر دەڭگەيٸندەگٸ ادامداردى وتستاۆكاعا كەتٸرۋ تۋرالى ايتىپ وتىرعان جوقپىن. ەڭگٸمەنٸڭ ٶزەگٸ باسقادا: مەملەكەتتٸك باسقارۋدى جٷيەلٸ تٷردە قايتا قۇرۋ تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. پرەزيدەنت بۇل مەسەلەنٸ قازٸر مۇقييات زەرتتەپ جاتىر. مەملەكەتتٸك اپپاراتقا ەدەتتەن تىس فۋنكتسييالاردان ارىلىپ, ولاردى جەكە مەنشٸككە, ازاماتتىق قوعامعا بەرۋ كەرەك. مەملەكەتتٸك قىزمەت ٷزدٸك بٸلٸمٸ مەن تەجٸريبەسٸ بار مىقتى ماماندار ٷشٸن تارتىمدى بولۋى كەرەك», - دەيدٸ دەۋرەن اباەۆ.
ونىڭ حابارلاۋىنشا جەكە قۇقىقتىق اسپەكتٸلەردٸ دە ٶزگەرتۋ كەرەك. مەسەلەن تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە ەكٸمدٸكتەر ساتىپ الۋدىڭ فورمالدى ۇزاق پروتسەسٸ سالدارىنان دەرٸ-دەرمەكتٸ الۋدا ۋاقىتتى جوعالتىپ العان.
«وسى ٷشٸن ولارعا شەكسٸز ۇرسا بەرۋگە بولادى. الايدا كٷنٸ ەرتەڭ ولار تەكسەرۋشٸ ورگاندارعا بۇل سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ سحەماسى ەمەس, جاي عانا ادام ٶمٸرٸن قۇتقارۋدىڭ امالدارى ەكەنٸن دەلەلدەۋٸنە تۋرا كەلەر ەدٸ», - دەيدٸ ول.
دەۋرەن اباەۆتىڭ ايتۋىنشا دايىندىق جۇمىستارى جٷرگٸزٸلگەن. دەرٸ-دەرمەكتٸ, ٶكپەنٸ جاساندى جەلدەتۋ اپپاراتتارىن ساتىپ الۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ, تەستٸلەۋمەن قامتۋ دەڭگەيٸ, وتاندىق فارماتسەۆتيكالىق كەسٸپورىنداردىڭ قۋاتتىلىعى ۇلعايتىلعان.
«بٸراق بۇل جەتكٸلٸكسٸز ەكەنٸ بەلگٸلٸ بولدى. ناۋقاستار سانىنىڭ ٶسۋ قارقىنىنا بٸزدٸڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ قاۋقارسىز بولىپ شىقتى. دامىعان جەنە دامۋشى ەلدەردٸڭ بارلىعى دەرلٸك وسى ٸندەتكە تاپ بولدى. جىلدان جىلعا, ايدان ايعا دەيٸن مەديتسينانىڭ كٷشٸ شامامەن ناۋقاس سانى بٸركەلكٸ جٷيەگە باعىتتالعان. كەنەت بٸرنەشە ايدىڭ ٸشٸندە عانا كٶمەككە جٷگٸنەتٸن ادامدار سانى ەكٸ نەمەسە 3 ەسە ەمەس, بٸرنەشە رەت ٶسەدٸ. ەلبەتتە مۇندايعا قارسى تۇرۋ قيىن», - دەيدٸ دەۋرەن اباەۆ.
پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ باسشىسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى سونداي-اق ستاتيستيكا بويىنشا پروبلەما بولعانىن جاسىرمادى. مۇنداعى باستى سەبەپ – مەملەكەتتٸك اپپاراتتىڭ جۇمىس بٶلٸگٸ بولعان فورماليزم.
«شىنىندا دا, پنەۆمونييامەن اۋىراتىن ناۋقاستاردا كوروناۆيرۋس بويىنشا پتر-تەست سىناعى تەرٸس بولدى. وسىنىڭ نەگٸزٸندە ولار ستاتيستيكاعا ەنگٸزٸلمەدٸ. نەمەسە تاعى بٸر مىسال - سيمپتومى بار جەنە جوق دەپ بٶلۋ. تاعى دا, بۇل دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنە تٷسەتٸن اۋىرتپالىقتى ەسەپتەۋ ٷشٸن جاسالدى. بٸراق سوڭىندا بۇل شەشٸم ادامداردى شاتاستىرا باستادى. مەملەكەت باسشىسى بۇل جاعدايعا ارالاسىپ, ستاتيستيكانى بٸرٸكتٸرۋدٸ تاپسىرۋىنا تۋرا كەلدٸ», - دەيدٸ ول.
دەۋرەن اباەۆ ەلوردا كٷنٸنە وراي اتىلعان وتشاشۋعا قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
«كٷردەلٸ جاعدايدا ادامداردىڭ رۋحىن كٶتەرگٸلەرٸ كەلگەن. الايدا بۇل – دەرٸ-دەرمەك اۋرۋدان اۋىر بولىپ كەتكەن جاعدايمەن پارا-پارا بولىپ قالدى», - دەيدٸ اباەۆ.
پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ باسشىسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارىنىڭ جارييالانىمىندا ازاماتتاردىڭ قايىرىمدىلىعى تۋرالى دا سٶز قوزعالعان ەكەن.
«قازٸر كٶپتەگەن ادام, ەرٸكتٸلەر, مەتسەناتتار, ەرٸكتٸلەر اۋرۋحانالارعا اقشا, دەرٸ-دەرمەك پەن قۇرال-جابدىقتاردى جيناۋ ٷشٸن تٷرلٸ اكتسييالاردى جٷرگٸزٸپ جاتىر. بۇل - قوعامدىق تۇرعىدا جۇمىلۋ. ەرٸكتٸلەر بٷكٸل ەلەم بويىنشا بٸرٸگٸپ, اۋرۋحانالارعا, ناۋقاستارعا, وسال ادامدارعا كٶمەك كٶرسەتۋدە. بٸز, ەرينە, كەز-كەلگەن ەرٸكتٸگە, ەربٸر كەسٸپكەر مەن مەتسەناتقا, شەتتە قالماعان ەربٸر قامقور ازاماتقا شىن جٷرەكتەن ريزامىز. بۇل ٶتە مەيٸرٸمدٸ ادامدار. ماعان سەنٸڭٸز, ولار بۇنى بيلٸكتٸ سٶگۋ ٷشٸن جاسامايدى. مۇنىمەن مونيتوردا نە بولىپ جاتقانىن باقىلاپ وتىرعان جەلٸ جاۋىنگەرلەرٸ اينالىسۋدا», - دەيدٸ دەۋرەن اباەۆ.
مەملەكەت ٷيٸندە وتىرۋى ٷشٸن ادامداردى قالاي مەجبٷرلەي الادى? ايىپپۇل مەن قورقىتۋدان باسقا تاعى قانداي مەحانيزمدەر بار?
«مەنٸڭ ويىمشا, قورقىنىش - تيٸمدٸ موتيۆاتور ەمەس. قالاي بولعاندا دا, ونىڭ ىقپالى ۇزاققا بارمايدى. مۇندا مەسەلە ساناعا, تەرتٸپكە, باسقا ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتە بولۋعا, بەلكٸم بۇل ٸشٸنارا بٸلٸم مەن مەدەنيەتكە قاتىستى. كٶپتەگەن ازامات ٸس جٷزٸندە قاجەتتٸ تالاپتاردى ورىندايدى, ماسكا كيەدٸ, قاشىقتىق پەن گيگيەنا نورمالارىن ساقتايدى. ەگەر بۇلاي بولماسا, ينفەكتسييا ەلدەقايدا كٶپ تارايتىن ەدٸ. مۇنىڭ بەرٸ ٶتە قيىن. بٸزدٸڭ ەلدٸڭ جارتىسى ۇيىقتاپ, قالعانىنىڭ مەيرامحاناعا, كلۋبقا بارىپ, كاراوكەدە دەمالۋىنان بەرٸن كٶرۋگە بولار ما ەكەن. ەمەس. سٸز قالاي دا ٶمٸر سٷرۋٸڭٸز كەرەك. دٷكەنگە بارىڭىز, جۇمىسقا بارىڭىز. كٶپتەگەن ادامدار وسىنداي-اق جولمەن ۆيرۋس جۇقتىرادى. مەن قازاقستاندىقتاردىڭ جاعدايعا دەگەن تٷسٸنٸستٸگٸن بۇقارالىق تٷردە جوققا شىعارماس ەدٸم», - دەيدٸ دەۋرەن اباەۆ.
جازباسىنىڭ سوڭىندا ول پرەزيدەنتتٸڭ اپپاراتقا باتىلدىق پەن كرەاتيۆتٸلٸك جەتٸسپەيتٸنٸن اتاپ ٶتكەنٸن ەسكە سالدى.
«شىنىندا دا, قازٸر بولىپ جاتقان جاعداي - دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەسەلەسٸ عانا ەمەس. باقىلاۋدىڭ بارلىق تۇتقالارىندا, سونىڭ ٸشٸندە يدەولوگييالىق قۇرالداردا دا مٸن بارى بەلگٸلٸ بولدى. كٶپتەگەن ادامداردىڭ نورمالار مەن ەرەجەلەردٸ ساقتاماۋى, ۆيرۋستىڭ چيپٸ مەن تٸكۇشاقتان ۋلى زات شاشۋ سيياقتى ويسىز ەڭگٸمەلەرگە سەنۋٸ - بۇل قوعامدىق سانانىڭ مەسەلەلەرٸ. بٸز پرەزيدەنتتٸڭ ايتقان سٶزدەرٸنەن قورىتىندى شىعاردىق. بٷگٸن بٸزگە اقىل-وي يدەولوگيياسى قاجەت. ەلەستەرمەن قوشتاسىپ, ناقتى جاعدايدى بٸزدٸڭ يدەولوگتارمەن ٷيلەستٸرەتٸن ۋاقىت جەتتٸ. مەملەكەتتٸك اپپاراتتىڭ كٷشپەن بارلىعىن وتاندى سٷيٸسپەنشٸلٸككە, بٸرلٸك پەن ىنتىماقتاستىققا شاقىراتىنداي بولماۋى كەرەك. بٸزدٸڭ ازاماتتارىمىزدىڭ شىنايى پاتريوتيزمٸ - بۇل ەڭ ٷزدٸك يدەولوگييا», - دەپ تٷيدٸ دەۋرەن اباەۆ.
