Tótenshe jaǵdai kezinde tabystan aiyrylýǵa bailanysty Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan (MÁSQ) beriletin 42 500 teńge áleýmettik tólemdi 127 mlrd teńgeden astam somaǵa 3 millionnan astam adam aldy. 5,9 mln joldanǵan ótimniń 2,15 milliony nemese 37 paiyzy turǵysynda birqatar sebepterge qatysty tólem taǵaiyndalǵan joq, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Osy oraida QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi túsinik berdi. Ótinim berýshilerdiń jeke bas deregi durys kórsetilmegen (157 myńǵa jýyq ótinim).
«42 500 teńge» tólemge ótinim bergen sátte adamnyń aty-jóni men týǵan ýaqytyn jáne jeke sáikestendirý nómirin qatesiz jazýǵa erekshe nazar aýdarǵan jón. Tiisti maǵlumattyń bir árpi nemese sany memlekettik aqparattyq júiedegi maǵlumatqa sáikes kelmese, áleýmettik tólem taǵaiyndalmai qalýy múmkin.
Ótinim berýshilerdiń bank derektemesi durys kórsetilmegen (80 myńǵa jýyq ótinim)
«42 500 teńge» tólemge ótinim bergende bank ataýy men IBAN (shotyńyzdyń 20 belgiden turatyn nómiri) málimetin kórsetý qajet. Kóp adam bank kartasynyń nómirin jiberip qoiady (16 san). Al bul tusta bank shotynyń nómiri kerek bolǵandyqtan, áleýmettik tólemdi jiberý qiynǵa túsedi. Mysalǵa durysy «KZ123456789012345678» sipatynda bolyp keledi jáne ony barlyq derlik bankterdiń uialy telefon qosymshasynan nemese ekinshi deńgeili bankterdiń jedel jeli telefonynan bilýge bolady.
Bulai qate jibergen jaǵdaida, ótinim ári qarai qaraýǵa baǵyttalady da, oń sheshim qabyldansa ótinim berýshige IBAN deregin surai otyryp, tólemniń taǵaiyndalǵany jaily SMS-habarlama keledi.
Sonymen qatar, ótinim berýshiler ózge jeke tulǵalarǵa tirkelgen bank shotyn kórsetetin jaǵdai kezdesip jatady.
Atap óterlik jait, IBAN deregin toltyrǵanda bir sannyń ózin qate jiberýdiń saldarynan ótinim berýshige atalǵan shot qyzmetin toqtatqan bankte tirkelgeni jaily habarlama kelýi yqtimal.
Ótinim berýshiniń turaqty jalaqy tólenetin jumysy bar (onyń ishinde memlekettik qyzmetkerler jáne biýdjettik uiymdardyń qyzmetkerleri); zeinetaqylar men járdemaqylardy alýshylar, TJ engizilgenshe resmi jumys istemegen (863 myńǵa jýyq ótinish)
Ótinim berýshi usynǵan derekterdi teksere kele, jumys berýshiniń qashyqtan jumys isteýge ruqsat etkeni nemese tolyq emes jumys kúnine aýystyrǵany, uiymnyń jalpy amalsyzdan toqtap turǵany anyqtalýda. Mundai jaǵdaida jumys berýshi tarap jumysshylarǵa jalaqy tóleýi tiis. Degenmen uiym basshylyǵy jalaqysy saqtalmaityn demalysqa jiberetini jaily buiryq shyǵarmasa da, jumysshylar «42 500 teńge» tólemge ótinim berýge árekettenýde.
Qazirgi kezde QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi jergilikti atqarýshy oryndarmen birlese otyryp, jaldamaly jumysshy bolyp sanalatyn ótinim berýshilerdiń rasynda aqysyz demalys jiberilgendigin tekserýge kiristi.
Sonymen qatar, «42 500 teńge» tólemge zeinetkerler men járdemaqy alýshylardan da ótinimder kelip túsýde. Qaitalap aitar bolsaq, MÁSQ tarapynan taǵaiyndalatyn áleýmettik tólemniń máni sonda, TJ tártibi engizilýine bailanysty tabyssyz qalǵan jumys isteýshi azamattarǵa qarjylai qoldaý jasalady. Sondyqtan «42 500 teńge» tólemge TJ merzimine deiin resmi eńbek etken, olarǵa jumys berýshi jarna nemese jeke tabys salyǵyn aýdarǵan nemese ózderi Biryńǵai jiyntyq tólem (ári qarai – BJT) tólegen zeinetkerler, múgedekter iaki basqa memlekettik járdemaqy túrlerin alýshylar iek arta alady.
Ótinim berýshide TJ engizgenshe sońǵy 12 aida áleýmettik aýdarymdar, zeinetaqy jarnasy, BJT joq nemese ózin beiresmi jumyspen qamtýshylardan ótinim bergen ýaqytqa deiin BJT jiberilmegen (1,16 millionǵa jýyq ótinim).
Bul jerde de eskerte keterlik másele, «42 500 teńge» tólemge qarajat MÁSQ tarapyna bólinetindikten, áleýmettik tólem alý úshin memlekettik saqtandyrý júiesine qatysqan abzal. Bastapqyda «42 500 teńge» tólemdi taǵaiyndaý úshin TJ tártibi engizilgenshe 12 ai ishinde kem degende 3 ret áleýmettik aýdarym jasaý talap etildi. Alaida azamattardy memlekettik qoldaý sharalarymen keńirek qamtý aiasynda, áleýmettik tólem jasaý sharty TJ engizilgenshe 12 aida 1 retke deiin qysqartyldy.
Sáikes ótinim berýshilerdi tekserý barysynda, jumys berýshidegi esepshi mamannyń jaldamaly jumysshylar úshin TJ engizilgenshe 12 aida eshqandai aýdarym joldamaǵany jaily derekter jolyqty.
Budan bólek, keibir ózin beiresmi jumyspen qamtýshylardyń «42 500 teńge» tólemge ótinim bergenshe bir ret bolsyn BJT aýdarymyn jasamaǵany belgili boldy. Atalmysh jaǵdailarda áleýmettik tólem taǵaiyndalmaidy.
Ótinish qaitys bolǵan adamnyń nemese Qazaqstan Respýblikasynan tys jerde turatyn azamattyń atynan berilgen (534-ke jýyq ótinim)
Jekelegen azamattar ótinimniń onlain beriletinin paidalanyp, qaitys bolǵan jandardyń deregin kórsetken. Sonymen birge, el aýmaǵynan tys shetelge qonys aýdara otyryp, áleýmettik tólemge ótinim bergender de bar.
Ótinim berýshiniń derekteri ishinde barlyq QR azamattary týraly jáne de adamnyń qaitys bolǵany nemese shetelge qonys aýdarǵany jaily aqparat tolyq qamtylǵan Jeke tulǵalardyń memlekettik derekter qory arqyly tekseriledi.
Mundai ótinimderge áleýmettik tólem taǵaiyndaýdan úzildi-kesildi bas tartylatyny anyq.
«42 500 teńge» áleýmettik tólemi boiynsha barlyq taǵaiyndaýlardyń negizi TJ tártibi aiaqtalǵannan keiin bekitilgen zań júzinde qaita tekseriletini málimdeldi.
Ár ótinimge qatysty usynylǵan derekterdiń shynaiylyǵyna jaýapkershilik júktelgen, onyń ishinde, álbette basty sebep – TJ kezindegi shekteýler saldarynan tabystan aiyrylý.
Osylaisha el azamaty «42 500 teńge» tólemge ótinim bere otyryp, TJ ýaqytyna deiin kirisi bolǵanyna jáne ony joǵaltqanyna kepildik beretinin rastaidy. Áleýmettik tólemderdi zańsyz alǵan adamdardyń jaýapkershilikke tartylýy olardyń jasaǵan zańsyz áreketine bailanysty bolady. Áleýmettik tólem alýshylardyń zańsyz is-qimyly Qylmystyq kodekstiń aiasynda qarastyrylady (190, 195 baptar).
Eger ótinish berýshi qatelesip, áleýmettik tólem alǵan bolsa, biraq bul qarajatty qaitarý qajet dep sanasa, 42 500 teńgeni kelesi shotqa jibere alady:
Alýshynyń ataýy: «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporatsiiasy» KeAQ
BSN: 160440007161
BSK: GCVPKZ2A
JSK: KZ67009SS00368609110
TTK: 049
Halyq bank pen Kaspii bankte shottary bar azamattar, «Áleýmettik tólemderdi qaitarý» tetigin tańdai otyryp, 42 500 teńgeni bankterdiń uialy qosymshasynan qaitara alady.
