«42 500 teńge» áleýmettik tólemin bank shotynyń joqtyǵynan ala almaǵan azamattar endi ony IBAN shotyn usynbai-aq, uialy telefon nómirindegi «uialy bailanys operatorynyń elektrondyq ámiianyndaǵy» jeke shoty arqyly ala alady, dep habarlaidy "Ult aqparat" QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Aǵymdaǵy jyldyń 6 mamyrynda Tótenshe jaǵdai kezinde tabystan aiyrylýǵa bailanysty Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan (budan ári - MÁSQ) tólem taǵaiyndaý qaǵidalaryna (budan ári - Qaǵidalar) tiisti ózgerister engizildi.
«Uialy bailanys operatorynyń elektrondyq ámiianynyń» shotyna áleýmettik tólem alý úshin azamat SMS-habarlama arqyly óziniń kelisimin rastaýy qajet.
Azamattan jaýap alǵannan keiin operator alýshynyń jeke sáikestendirý nómirin (budan ári – JSN) tekserip, uialy telefonynyń jeke shotyna aqshany jiberedi. Ony Halyq bankiniń bankomattary nemese Qazposhta bólimsheleri arqyly alýǵa bolady. Arnaiy mobildi elektrondyq ámiian qosymshasynyń kómegimen 2000-ǵa jýyq qyzmettiń aqysyn tóleýge bolady. Mehanizm pilottyq tártipte júzege asyryldy. Bul nusqa Qytaida, Úndistanda, birqatar Eýropa jáne Aziia elderinde sátti qoldanylýda.
Bul áleýmettik tólem jasaýdyń jedel engizilgen múldem jańa tetigi. 6 mamyrdan bastap azamattarǵa ony paidalanýǵa múmkindik berildi.
Budan basqa, qate berilgen ótinishti keri qaitaryp alǵysy keletin azamattardyń ótinishteri boldy. Osyǵan bailanysty, osyndai múmkindik berý maqsatynda Qaǵidalarǵa ózgerister engizilip, tehnikalyq sheshimder ázirlendi. Endi keri qaitaryp alý úshin áleýmettik tólem týraly ótinish bergen tártippen berýge bolady.
Sonymen birge, Qaǵidalardyń talabyn saqtamaǵany úshin áleýmettik tólem taǵaiyndaýdan bas tartylǵan azamattarǵa, tótenshe jaǵdai kezinde engizilgen shekteýlerge bailanysty tabysynan aiyrylý deregin rastaityn qujattar bolǵan jaǵdaida, jumyspen qamtý máseleleri jónindegi aýdandyq (qalalyq) shtabtarǵa qaita júginý múmkindigi berildi.
Mysaly, eki nemese odan da kóp jerde jumys isteitin (ótinishte kiristi joǵaltý týraly bir jumys berýshini kórsetken, alaida is júzinde basqa jumys berýshide de aqysyz demalysqa jiberilgen), JK patenti boiynsha naýryz-mamyr ailaryn qosa alǵandaǵy kezeń úshin áleýmettik aýdarymdar/mindetti zeinetaqy jarnalaryn tólegen (biraq is júzinde tótenshe jaǵdaiǵa bailanysty osy kezeńde kiris almaǵan) azamattar da bolýy múmkin.
Qoldanystaǵy Qaǵidalarǵa sáikes «42 500 teńge» tólemi azamattardyń kelesi sanattaryna taǵaiyndalady:
- jeke kásipkerler men shaǵyn jáne orta kásiporyndardyń jalaqysyz demalysqa jiberilgen qyzmetkerleri;
- karantin engizilgen eldi mekenderde jumys isteitin iri kásipkerlik sýbektileriniń jalaqysyz demalysqa jiberilgen qyzmetkerleri;
- memlekettik mekemelerdi eseptemegende, kommertsiialyq emes zańdy tulǵalardyń jalaqysyz demalysqa jiberilgen qyzmetkerleri;
- jeke tájiribemen ainalysatyn tulǵalarǵa (notariýs, jeke sot oryndaýshysy, advokat, kásibi mediator);
- Qazaqstan Respýblikasy Salyq kodeksiniń 774-babyna sáikes Biryńǵai jiyntyq tólem (budan ári – BJT) tóleýshi bolyp tabylatyn jeke tulǵalar;
- nysanasy jumystardy oryndaý (qyzmetter kórsetý) bolyp tabylatyn azamattyq-quqyqtyq sipattaǵy (budan ári – AQS) sharttar boiynsha tabys tabatyn, salyq agentteri olar úshin mindetti zeinetaqy jarnalaryn aýdarǵan adamdar.
1) jáne 2) tarmaqshalardyń jarǵylyq kapitalynda aktsiialar men qatysý úlesi tikelei nemese janama túrde memleketke tiesili zańdy tulǵalardyń, ekinshi deńgeili bankterdiń, bank operatsiialarynyń jekelegen túrlerin júrgizetin uiymdardyń qyzmetkerlerine qatysy joq.
Bul naqtylaý joǵaryda atalǵan uiymdardyń tótenshe jaǵdai kezinde qyzmetin júzege asyrǵanyna negizdelgen.
Qaǵidalardyń budan buryn qoldanysta bolǵan normalary boiynsha Tótenshe jaǵdai kezinde tabystan aiyrylýǵa bailanysty MÁSQ-tan tólem taǵaiyndalmaityn sanattar ózgerissiz qaldy. Olarǵa:
- Tótenshe jaǵdai engizilgen ýaqytqa deiin 12 ai ishinde mindetti áleýmettik saqtandyrý júiesine qatysýynyń bir de bir ai ótili joq adamdar, al BJT tóleýshiler úshin – ótinish bergenge deiin;
- Tótenshe jaǵdai engizilgen ýaqytqa deiin 12 ai ishinde jinaqtaýshy zeinetaqy júiesine qatysýynyń bir de bir ai ótili joq AQS sharttar boiynsha kiris alatyn jeke tulǵalar;
- kásipkerlik qyzmetti qosa alǵanda, eki nemese odan da kóp jumysty qosa atqaratyn, eńbek nemese kásipkerlik qyzmetti (onyń ishinde qashyqtan) jalǵastyrǵan nemese aqyly eńbek demalysy berilgen nemese jumys oryndarynyń birinde toqtap turý bolǵan adamdar;
- Tótenshe jaǵdai engizilgennen keiin BJT alǵash ret tólegen, sondai-aq bir mezgilde respýblikalyq biýdjetten tólenetin ai saiynǵy zeinetaqy tólemderi men memlekettik járdemaqylardy nemese qordan (MÁSQ) tólenetin áleýmettik tólemderdi alýshylar bolyp tabylatyn tulǵalar;
- Qazaqstan Respýblikasynan tys jerge turaqty turýǵa ketýine bailanysty ishki ister organdarynda tirkeýden shyǵarylǵan adamdar.
Ótinish berýshiler usynǵan málimetterdi aqparattyq júieler arqyly tekserý kezinde tolyq memlekettiń qamsyzdandyrýyndaǵy azamattar «42 500 teńge» tólemine ótinish bergeni anyqtalyp, áleýmettik tólem tólenbeitin azamattardyń sanaty kelesi azamattarmen tolyqtyryldy:
- tolyq memlekettiń qamsyzdandyrýyndaǵy qylmystyq-atqarý júiesiniń mekemelerindegi adamdar.
Atap óterlik jait, «42 500 teńge» áleýmettik tólemin taǵaiyndaýǵa 2020 jylǵy 11 mamyr kúni saǵat 18:00-ge deiin kelip túsken ótinimder belgilengen tártippen qaralatyn bolady jáne Qaǵidalarda kórsetilgen sharttarǵa sáikes kelgen jaǵdaida, áleýmettik tólem taǵaiyndalady jáne tólenedi.
