Eńbek resýrstaryn damytý ortalyǵynyń sarapshylary 2024 jyldyń II-IV toqsanyna Enbek.kz elektrondy eńbek birjasynyń derekter bazasynda bos jumys oryndarynyń qysqa merzimdi boljamyn daiyndady. Oǵan sáikes, 2024 jyly eń kóp suranysqa ie mamandyqtar – muǵalimder men orta meditsinalyq qyzmetkerler bolady.
Biylǵy boljamǵa sáikes, elektrondy eńbek birjasynda jariialanatyn bos jumys oryndarynyń sany 1,15-ten 1,3 mln birlikke deiin bolady dep boljandy. Bazalyq stsenariige sáikes osy jyly elektrondy eńbek birjasyndaǵy bos jumys oryndarynyń sany 1,2 mln bolady, bul 2023 jylǵy deńgeiden 8% joǵary.
Bazalyq stsenariide 2024 jyly jaldamaly qyzmetkerlerge eń úlken jiyntyq suranys bilim berý (364 myń bos jumys orny), densaýlyq saqtaý (105 myń bos jumys orny), basqa da jeke qyzmetter kórsetý (91 myń bos jumys orny), óńdeý ónerkásibi (89 myń bos jumys orny), saýda jáne aýyl sharýashylyǵy (86 myń bos jumys orny) salalarynda qalyptasady. Bilim berý salasynyń kadrlarǵa degen joǵary qajettigi elde 2000-jyldardyń basynan beri baiqalyp kele jatqan "beibi býmǵa" bailanysty.
Boljamǵa sáikes, 2024 jyly eń kóp suranysqa ie 10 bilikti mamandyq mynadai:
- áleýmettik ǵylymdar boiynsha orta mektep muǵalimderi (31 myń bos jumys orny);
- mektepke deiingi bilim beretin tárbieshiler (27 myń);
- kútim kórsetetin orta meditsinalyq personal (23 myń);
- bastaýysh synyp muǵalimderi (20 myń);
- úide emdelýshilerge kútim jasaityn qyzmetkerler (19 myń);
- jaratylystaný ǵylymdary boiynsha orta mektep muǵalimderi (17 myń);
- matematika ǵylymdary boiynsha orta mektep muǵalimderi (16 myń);
- býhgalterler (15 myń);
- aspazdar (13 myń);
- arnaiy bilim berý salasyndaǵy ózge oqytýshylar (12 myń).
Sondai-aq bazalyq stsenarii sheńberinde biyl bos jumys oryndarynyń eń kóp sany Almatyda (125 myń), Qostanai oblysynda (117 myń), Astanada (97 myń), Qaraǵandy (88 myń) jáne Túrkistan (87 myń) óńirlerinde bolady dep boljandy.
Sonymen qatar negizgi jáne optimistik stsenariilerdegi bos jumys oryndarynyń eń kóp sany kásibi mamandarǵa tiesili. Atalǵan stsenariilerde 2024 jyly osy sanat úshin bos oryndar sany 311 myńnan 409 myń birlikke deiin, al olardyń jalpy bos oryndar sanyndaǵy úlesi 26%-dan 31%-ǵa deiin bolady dep boljandy.
Optimistik stsenariide pessimistik stsenariimen salystyrǵanda kelesi negizgi kásip toptarynyń úlesi joǵary: basshylar men memlekettik qyzmetkerler (4,7% qarsy 4,2%), kásibi mamandar (31% qarsy 23%), tehnikter men kómekshi kásibi qyzmetkerler (10,4% qarsy 8,1%), ónerkásip, qurylys, kólik jáne basqa da bailanysty kásipterdiń jumysshylary (12% qarsy 9,9%), óndiristik jabdyqtardyń operatorlary, qurastyrýshylar men júrgizýshiler (10,5% qarsy 8,6%).
Pessimistik stsenariide kásiptiń basqa negizgi toptarynyń úlesi joǵary. Bul ákimshilik qyzmetkerler (3,9% qarsy 3,5%), qyzmet kórsetý jáne satý salasynyń qyzmetkerleri (11,5% qarsy 8%), aýyl sharýashylyǵy jáne orman sharýashylyǵy, balyq sharýashylyǵy jáne balyq sharýashylyǵy fermerleri men jumyskerleri (1,2% qarsy 1,1%), biliktiligi joq jumysshylar (30%-ǵa qarsy 19%).
Pessimistik stsenariide bos jumys oryndarynyń eń kóp sany biliktiligi joq jumysshylarǵa tiesili: 344 myń (barlyq bos jumys oryndarynyń 30%-y).
Máselen, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalarynyń bilikti mamandary, sondai-aq býhgalterler men aspazdar kóp suranysqa ie bolady.
