QR Premer-ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken QR Úkimetiniń otyrysynda aýyl sharýashylyǵy ministri Saparhan Omarov eldegi veterinarlyq jáne epizootiialyq jaǵdai týraly baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
S. Omarovtyń málimetinshe, aýyl sharýashylyǵy ministrligi elde epizootiialyq ahýaldy qamtamasyz etý boiynsha josparly jumys júrgizýde.
Ol úshin zańnamalyq turǵyda «ortalyq-oblys-aýdan» qaǵidaty boiynsha tiginen veterinariialyq baqylaý qalpyna keltirildi. Bul baqylaýǵa alynǵan ónimniń tasymaldanýyna baqylaýdy kúsheitý jáne ónimniń «tanaptan ústelge deiin» qadaǵalanýyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
«Ótken jyly Qazaqstan-Resei ýchaskesinde 28 veterinariialyq baqylaý pýnkti jáne Qazaqstan-Qyrǵyz ýchaskesinde 4 veterinariialyq baqylaý pýnkti engizildi. Bul shara Qazaqstan aýmaǵyn janýarlardyń asa qaýipti aýrýlarynyń taralýynan, veterinariialyq-sanitariialyq turǵydan qaýipti mal sharýashylyǵy ónimderiniń ákelinýinen qorǵaýǵa múmkindik beredi», — dedi ministr.
Qabyldanǵan sharalar nátijesinde 2020 jyldyń 5 aiynda keibir jiti jáne sozylmaly infektsiialardy qospaǵanda, Qazaqstanda janýarlardyń asa qaýipti aýrýlary boiynsha epizootiialyq ahýal turaqty.
Máselen, 2020 jylǵy qańtardan mamyrǵa deiin janýarlar aýrýlarynyń jiti jáne sozylmaly infektsiialarynyń 80 oshaǵy tirkeldi.
Veterinariialyq profilaktikalyq is-sharalar bekitilgen josparǵa sáikes belgilengen merzimde oryndalýda. Aǵymdaǵy ýaqytta josparlanǵan 31,7 mln diagnostikalyq zertteýdiń 90,2%-y oryndaldy.
«Janýarlar men qustardyń asa qaýipti 19 aýrýyna qarsy janýarlardy vaktsinalaý boiynsha josparlanǵan 150 mln manipýliatsiianyń 71,1 mln júrgizildi nemese aǵymdaǵy jyldyń 5 aiyndaǵy jospardyń 96,8%-y oryndaldy. Jumys jalǵasýda». — dep málimdedi S. Omarov.
Búgingi kúni respýblika óńirleri veterinariialyq preparattarmen jyldyq qajettiliktiń 96,2%-ymen qamtamasyz etildi. Veterinariialyq preparattardy satyp alýda otandyq óndirýshilerge artyqshylyq berildi, ótken jylǵy satyp alýda olardyń úlesi shamamen 70%-dy qurady. Mysaly, biyl nodýliarly dermatit boiynsha preparattar tolyq kólemde otandyq Biologiia jáne biotehnologiialar máseleleri ǵylymi zertteý institýtynan satyp alyndy, bul ótken jylǵa qaraǵanda 2,7 mlrd teńgeni únemdeýge múmkindik berdi. Qazirgi ýaqytta atalǵan institýttan jaqynda daiyndalǵan túie sheshegine qarsy vaktsinany satyp alý josparlanyp otyr.
Brýtsellez boiynsha salamatsyz pýnktterdi tirkeý serpini tómendeýde. Ótken jyly brýtsellezdi diagnostikalaý tetigi ózgerdi, bul oń nátije bergen mal basynyń sanyn 2019 jylǵy 5 ai ishindegi 32 myńnan 2020 jyldyń sáikes kezeńinde 28 myń basqa deiin qysqartýǵa nemese 12,5%-ǵa tómendetýge múmkindik berdi.
Biylǵy 1 maýsymdaǵy jaǵdai boiynsha brýtsellez boiynsha 51 salamatsyz pýnkt tirkelgen, bul ótken jyldyń sáikes kezeńine qaraǵanda 28 pýnktke az. 28,6 mln bas janýardyń barlyq túrin brýtsellezge zertteý kezinde 28,8 bas oń nátije bergen nemese 0,1% brýtsellez juqtyrǵan mal anyqtaldy.
Sonymen qatar biyl ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda listerioz, anaerobty enterotoksemiia siiaqty janýarlardyń asa qaýipti aýrýlar sanynyń tómendeýi baiqalady, sondai-aq ótken jyldary tirkelgen aýrýlar (sibir jarasy, Niýkasl aýrýy, rinopnevmaniia) boiynsha salamattylyq saqtalýda.
«Ministrlik qabyldaǵan sharalardyń nátijesinde bizdiń elimiz aýsyl, jylqy men shoshqanyń afrikalyq obasy, qus tumaýy boiynsha salamatty el degen resmi halyqaralyq mártebege ie. Shoshqanyń klassikalyq obasy, kúiis qaiyratyn usaq mal obasy, siyr qutyrmasy boiynsha salamatty el resmi halyqaralyq mártebesin alý boiynsha jumys júrgizilýde», — dedi ministr.
Ótken jyly Qytai Halyq Respýblikasymen shoshqa etine, sút ónimderine, júnge arnalǵan veterinariialyq talaptar, zyǵyr tuqymyna, bidai unyna jáne quramajemge qoiylatyn fitosanitariialyq talaptar kelisildi. Birneshe jyl buryn Qytai Halyq Respýblikasy engizgen aýsyl jáne nodýliarlyq dermatit boiynsha shekteýler alynyp tastaldy, bul óz kezeginde qazaqstandyq et ónimderi úshin QHR naryǵyna jol ashty.
Sondai-aq Qazaqstannan Iranǵa soiýǵa arnalǵan tiri iri qara maldy, siyr etin, usaq maldyń sýbónimderin, taǵamdyq jumyrtqany eksporttaýǵa qoiylatyn veterinariialyq talaptar kelisildi. Japoniiaǵa jylqy etin eksporttaýǵa arnalǵan veterinariialyq sertifikat kelisildi.
Nátijesinde ótken jyldyń qorytyndysy boiynsha Qazaqstannan shyǵarylatyn AÓK eksporty Qytaiǵa 50,5%-ǵa, Parsy shyǵanaǵy elderine 3,2 ese, Ortalyq Aziia elderine 7,4%-ǵa, EAEO elderine 8,2%-ǵa ulǵaidy.
Jalpy AÓK eksporty ótken jyldyń qorytyndysy boiynsha 6,4%-ǵa ósip, 3,3 mlrd AQSh dollaryn qurady.
Elimizdiń epizootiialyq salamattylyǵyn saqtaý jumysy aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń erekshe baqylaýynda.
