«Nurly jol» infraqurylymdy damytý memlekettik baǵdarlamasynyń iske asyrylý barysy týraly baiandaǵan investitsiialar jáne damý ministri Jeńis Qasymbek memlekettik baǵdarlama aiasynda 7 myń shaqyrym avtojoldy salý jáne qaita jańǵyrtý, respýblikalyq mańyzy bar 10 myń shaqyrym avtojoldy jóndeý kózdelgenin aitty, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Bólingen qarajat esebinen respýblikalyq mańyzy bar 2,4 myń shaqyrym avtojol salynyp, qaita jańǵyrtylsa, 7,5 myń shaqyrym jol jóndeldi. Barlyq nysanda 100 myńnan astam jumys orny ashyldy. Jol qurylysyna 95% otandyq óndirýshilerdiń materialy paidalanyldy», — deidi J. Qasymbek.
Atap aitqanda, Ortalyq — Ońtústik dálizi boiynsha Astana — Temirtaý ýchaskesi aiaqtaldy, kelesi jyly Temirtaý-Qaraǵandy jáne Qaraǵandy qalasyn ainalyp ótetin jol bóligi aiaqtalady. Biyl Qaraǵandy — Balqash — Býrylbaital — Kúrti ýchaskelerinde jumys bastaldy. 2019 jyly Kúrti — Qapshaǵai jolynda jumys bastalady.
Ortalyq — Shyǵys dálizi boiynsha Astana — Pavlodar ýchaskesinde Shiderti-Qalqaman ýchaskesin qospaǵanda, qozǵalys ashyq. 2 jolaq boiynsha júrýge bolady. Pavlodar — Semei jáne Semei — Qalbataý ýchaskelerinde Pavlodardan shyǵa beris joldan basqa ýchaskelerdiń bári aiaqtalǵan. Bul joba 2019 jyly bitpek.
Ortalyq — Batys dálizi boiynsha Qandyaǵash — Maqat ýchaskesinde jumys júrip jatyr. Biyl Atyraý — Astrahan jáne Qandyaǵash — Aqtóbe ýchaskelerinde jumys bastaldy. Qalǵan ýchaskedegi jumystar kelesi jyly bastalady. Sondai-aq, Qostanai — Denisovka ýchaskesinde jumys júrip jatyr. Dáliz 2020 jyly tolyq aiaqtalady.
Jalpy, ministrliktiń aqparaty boiynsha, bastaý alǵan barlyq jobalar 2019-2020 jyldary tolyǵymen aiaqtalady.
«Osy jyldyń qorytyndysy boiynsha, 528 shaqyrym jol qozǵalysyn ashý josparlanyp otyr. Oral – Tasqala, Qordai kentiniń ainalma joly, Beineý – Aqtaý, Balpyqbi – Taldyqorǵan jáne Sarqandty ainalyp ótý jobalary boiynsha jumystar tolyǵymen aiaqtaldy», — dedi J. Qasymbek.
Aqyly avtojoldardy damytý boiynsha, biylǵy qazan aiynan bastap Ishki ister ministrliginiń júielerimen integratsiialanǵan Almaty — Qapshaǵai, Almaty — Qorǵas jáne Astana — Temirtaý ýchaskelerinde aqy alý júieleri testtik paidalanýǵa engizilgen. Kelesi jyldyń qańtar aiynyń ekinshi jartysynan aqy alýdy bastaý josparlanyp otyr.
Budan bólek, 5,9 myń shaqyrymdyq jolǵa aqy alý júiesin engizý boiynsha jobalyq-smetalyq qujattamany ázirleý jumystary júrgizilýde, onyń ishinde «Batys Eýropa — Batys Qytai» halyqaralyq dálizi de bar. Tólemderdi jinaý júiesin montajdaýdy kelesi jyldan bastaý josparlanyp otyr. Jalpy, 2020-jylǵa qarai uzaqtyǵy shamamen 6,6 myń shaqyrym jolǵa tólem alý júiesi qosylady.
Sonymen qatar, ministrlik biylǵy jyldyń jeltoqsan aiynda Shymkent pen Saryaǵashtyń ainalmaly joldarynyń qurylysyn salýǵa jáne Saryaǵashtan Ózbekstan Respýblikasynyń shekarasyna deiingi ýchaskeni qaita jańǵyrtýǵa kontsessiialyq negizde konkýrs jariialamaq. Qurylys jumystary 2020 jyly bastalady.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda biyl jergilikti jeli avtojoldaryn qarjylandyrý 156 mlrd teńgege deiin jetkizilip, 4 myń shaqyryman astam jol jóndeldi», — dedi J. Qasymbek.
3 jyldyq kezeńde jyl saiynǵy qarjylandyrý kólemi jylyna 5 myń shaqyrym jol jóndeýge múmkindik beretin 150 mlrd. teńgeden kem bolmaidy. Bul sharalar qosymsha 10 myń jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi. Osy qarqyn kelesi jyly da saqtalady. Bul 2020 jylǵa deiin shamamen 30 myń shaqyrym joldy jóndeýge jáne jergilikti mańyzdaǵy jelilerdiń 85%-yn jaqsartýǵa yqpal etedi.
Sý kóligi salasynda Quryq portyn damytý is-sharalary júzege asyryldy. Qýattylyǵy 4 mln tonna bolatyn temir jol terminaly jáne biyl qýaty 2 mln tonna bolatyn avtomobil bailanysy iske qosyldy. Nátijesinde, Aqtaý men Quryq porttarynyń ótkizý qabilettiligi 19,5 mln tonnadan 25,5 mln tonnaǵa deiin artty.
«Búgingi kúni Quryq portynyń jańa paromdyq terminaldary arqyly halyqaralyq Transkaspiilik baǵyty aiasynda 23 myńnan astam vagon men avtokólik nemese shamamen 3 mln tonna júk tasymaldandy. Búgingi kúni Qazaqstan Respýblikasynyń Kaspii teńizindegi júkterdi tasymaldaý úlesi shamamen 37%-dy quraidy», — dedi ministr.
«Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy aiasyndaǵy infraqurylymdyq jobalardy iske asyrý nátijesinde Qazaqstan arqyly jalpy tranzittik konteinerlik tasymaldaý kólemi turaqty ósimdi kórsetip otyr. Memlekettik baǵdarlama aiasynda biyl barlyq baǵyttar boiynsha jiyrma fýttyq ekvivalentte 536 myń tranzittik konteiner tasymaldaý josparlanǵan.
«Biylǵy 10 aida Qazaqstan arqyly ótken konteinerlik tasymaldar kólemi 411,5 myń jiyrma fýttyq ekvivalent konteinerdi qurady, bul ótken jyldyń sáikes kezeńmen salystyrǵanda 49%-ǵa artyq. Qytai – Eýropa – Qytai baǵyty boiynsha bul kórsetkish 10 aida 235,5 myń jiyrma fýttyq konteinerdi qurady. Bul ótken jylǵy sáikes kezeńmen salystyrǵanda 54%-ǵa artyq kórstekish. Jyl sońyna deiin jospar oryndalady dep kútilýde», — dedi J. Qasymbek.
Azamattyq aviatsiia salasynda biyl ósiminiń oń qarqyny saqtalýda. Qańtar–qazan ailarynda áýe kóligimen 6,7 mln jolaýshy tasymaldandy. Bul ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 9,6%-ǵa kóp. 10 aida elimizdiń áýejailary 12,7 mln adamǵa qyzmet kórsetti, bul 2017 jylǵy sáikes kezeńmen salystyrǵanda 6%-ǵa joǵary.
2017 jyly tranzittik aviatasymaldar kólemi 175,2 mln ush.km qurady. 2018 jylǵy qańtar–qazan kezeńinde tranzittik ushaq-shaqyrymy 2017 jylǵy sáikes kezeńmen salystyrǵanda 4%-ǵa óskeni baiqalady.
Biyl qańtar–qazan kezeńinde tranzittik aviajolaýshylar sany 764 442 adamǵa jetti. Bul ótken jylǵy sáikes kezeńmen salystyrǵanda 47%-ǵa artyq. QR IDM derekterine sáikes, jyl qorytyndysy boiynsha bul san 1 mln adamnan asady.
Biyl jyl basynan beri qazaqstandyq jáne sheteldik áýe tasymaldaýshylardyń qatysýymen 13 jańa baǵyt ashyldy. Olar: Helsinkiden Astanaǵa, Astanadan Vilniýske, Qazanǵa, Sochige, Cheliabinskke, Krasnodarǵa, Túmenge, Tomskige. Riga men Krasnoiarsktan Almatyǵa, Atyraýdan Frankfýrtke, Máskeýden Qyzylordaǵa jáne Novosibirskten Pavlodarǵa.
Qazirgi ýaqytta Semei qalasy áýejaiynyń ushý-qoný jáne jermen júrý jolaǵyn, aerovokzalyn rekonstrýktsiialaý jobasyn iske asyrý jumystary jalǵasýda. Jumysty biyl jyl sońyna deiin aiaqtaý josparlanýda. Sonymen birge, biyl Qostanai qalasy áýejaiynyń ushý-qoný jolaǵyn qaita jańǵyrtý bastaldy. 2019 jyly aiaqtalady.
Biýdjet júktemesin tómendetý maqsatynda jylýmen, sýmen jabdyqtaý jáne sý tartý jelileri júielerin jańǵyrtý salasynda biýdjettik nesieleý jáne sýbsidiialaý mehanizmderi iske asyrylýda. 2015–2018 jyldary 404 jobany iske asyrýǵa 230,1 mlrd teńge bólindi, onyń ishinde 195,5 mlrd teńge igerildi. 3 478,6 shaqyrym jylýmen, sýmen jabdyqtaý jáne sý tartý jelilerin, 29 qazandyq pen 95 basqa da nysandar salý jáne qaita jańǵyrtý josparlanýda. Memlekettik baǵdarlamany iske asyrý kezeńinde 2015 jyl men 2018 jyl aralyǵynda 2 982 shaqyrym jylýmen, sýmen jabdyqtaý jáne sý tartý jelileri men 24 qazandyq, 71 birlik basqa da nysandar salyndy jáne qaita jańǵyrtyldy. 2018–2019 jyldary shamamen 290,6 shaqyrym jeli salý jáne qaita jańǵyrtý josparlanyp otyr.
