Qazaq qurylys jáne sáýlet ǵylymi-zertteý jáne jobalaý institýty («QazQSǴZI» AQ) zertteý jumysyn júrgizip, 2000 jyldan bastap 2020 jylǵa deiin turǵyn úi qurylysynyń qalai damyǵanyn anyqtady, dep habarlaidy QR IIDM baspasóz qyzmeti.
«QazQSǴZI» AQ - Qazaqstan Respýblikasy Qurylys jáne turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq isteri komitetiniń vedomstvolyq baǵynysty uiymy. Onyń qyzmet túrleriniń biri - qurylystaǵy baǵa belgileý máseleleri boiynsha zertteýler júrgizý.
QazQSǴZI mamandary qurylys materialdarynyń, konstrýktsiialardyń, sondai-aq montajdaý jumystarynyń baǵalaryna turaqty túrde monitoring júrgizedi. Monitoringke 3 myńǵa jýyq taýarlar men qyzmetterdi jetkizýshiler qatysady.
QazQSǴZI mamandary elimizdegi turǵyn úi baǵasynyń dinamikasyn sońǵy 20 jyl ishinde baqylap, 2000 jyly jańa qurylystaǵy turǵyn úidiń sharshy metri ortasha eseppen 21 myń teńge, al qosalqy naryqta - 8 myń teńge bolǵanyn anyqtady.
Baǵa 2004 jyldan bastap ósip, jańa turǵyn úi keshenderinde bir sharshy metri 70 myń teńgege, al qosalqy naryqta 40 myń teńgege satyldy.
Al 2007 jyly baǵa kúrt ósip, jańa qurylystaǵy baǵalar 1 m2 úshin 161 myń teńgege deiin kóterip, qosalqy naryqta 136 myń teńgege qymbattady.
Turǵyn úi baǵasynyń ekinshi sekirisi 2015 jyly bolyp, jańa qurylysta 1m2 ortasha eseppen 258 myń teńge, qosalqy naryqta 190 myń teńge boldy.
2016 jyldan bastap 2018 jylǵa deiin qosalqy naryqta baǵa birshama tómendedi.
2018 jyly 1 m2 baǵasy 186 myń teńgege deiin arzandap, jańa qurylystarda baǵalar ósip, 1 m2 úshin 267 myń teńgege jetti.
Turǵyn úi baǵasy 2019 jyly taǵy kúrt ósti: qosalqy naryqtaǵy baǵalar 1 m2 úshin 200 myń teńgege deiin, al jańa qurylysta 294 myń teńgege deiin kóterildi. 2021 jylǵy qańtardaǵy derekter boiynsha jańa úilerdiń baǵasy 319 myń teńge, al qosalqy naryqta 245 myń teńgeni qurady.
Jyljymaityn múlik naryǵyndaǵy dúrlikpe suranysqa jáne álemdik naryqtaǵy jaǵdaiǵa bailanysty osy kezeńde qurylys materialdary baǵasy da artty.
Ulttyq statistika biýrosynyń málimetteri boiynsha, 2004 jyly 2,6 million m2 baspana paidalanýǵa berildi jáne árbir kelesi jyly ósim boldy. 2015 jyly 8,9 million m2 turǵyn úi paidalanýǵa berildi. Al 2020 jyly QR Qurylys jáne turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq isteri komitetiniń derekteri boiynsha bul kórsetkishter rekordtyq 15,3 million m2-ge jetti. Qurylystyń joǵary qarqyny men álemdik naryqtaǵy baǵalar qurylys materialdarynyń qymbattaýyna ákeldi. Bul rette jyljymaityn múlikke dúrlikpe suranys jańa qurylystarda da, qosalqy naryqta da turǵyn úidiń sharshy metri qunynyń rekordtyq qymbattaýyna alyp keldi», - dep túsindirdi «QazQSǴZI» AQ Bas direktory Begman Kólbaev.
Júrgizilgen zertteý derekterine sáikes, 2020 jyly kóp páterli turǵyn úi qurylysynyń (KPTÚ) úlesi boiynsha megapolister kóshbasshy boldy: Nur-Sultan – 33,5%, Almaty - 21,1%, Shymkent – 5,7%.
Óńirlerdegi KTÚ úlesi kelesidei: Mańǵystaý oblysy – 6,8%, Qaraǵandy oblysy – 4,3%, Aqtóbe oblysy – 4,1%, BQO -3,2%, Aqmola oblysy -2,9%, ShQO -2,9%, Qostanai oblysy – 2,8%, Atyraý oblysy – 2,7%, Pavlodar oblysy – 2,3%, Túrkistan oblysy - 2,1%, Jambyl oblysy – 1,8%, Almaty oblysy-1,7%, SQO – 1,6%, Qyzylorda oblysy-0,4%.
Nur-Sultanda ǵimarattardyń 66%-y monolitti temir betonnan, 28% kirpishten salynǵan.
Elorda ǵimarattarynyń ishinde kóp qabatty úiler basym: 5-9 qabatty ǵimarattar 763 myń m2 jáne 10-19 qabatty úiler 745 myń m2.
Almatyda monolitti qurylys basym - 62% jáne kirpish ǵimarattar úlesi - 32%. Onyń ishinde 874 myń m2 10-19 qabatty jańa qurylystarǵa jáne 765 myń m2 4 qabattan tómen úilerge tiesili.
Aqmola oblysynda monolitti qurylys – 53%, ǵimarattardyń 41% - kirpish. 333 myń m2 4 qabatqa deiingi úilerge tiesili.
ShQO-da jańa qurylystardyń 32% - monolitten, 46% - kirpishten salynǵan. Olardyń ishinde 4 qabattan tómen 206 myń sharshy metr úi, al 206 myń m2-5-9 qabatty ǵimarattar.
Al kei óńirlerde kirpish úi qurylysy basym: Atyraýda ǵimarattardyń 95% kirpishten salynǵan jáne olardyń basym bóligi 4 qabatqa deiingi úiler. Mańǵystaý oblysynda – 71% kirpish ǵimarattar jáne 29% monolitti, onyń ishinde 4 qabatqa deiingi ǵimarattar basym. Aqtóbede kirpish ǵimarattar úlesi 84% jáne tek 6% - y monolitti temir betonnan salynǵan. Sondai-aq 4 qabatqa deiingi úiler basym. Qaraǵandy oblysynda kirpishten jáne tastan jasalǵan úilerge 63%, al monolitti qurylysqa -17% keledi. Bul rette 4 qabatqa deiingi úiler eń kóp salynǵan.
