Foto: shutterstock
Biyl 1 shildeden bastap Qazaqstanda nekeni tirkeý Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy arqyly júzege asyrylady. Atalǵan jańashyldyqty Ádilet ministrliginiń baspasóz qyzmeti túsindirip ótti, dep habarlaidy QazAqparat.
«Qazir «Neke jáne otbasy týraly» kodekske sáikes Azamattyq hal-aktilerin tirkeý (AHAT ) bólimi týýdy, qaitys bolý, neke (erli-zaiyptylyqty) qiiý jáne buzý protsesin júrgizedi. Sonymen qatar aty-jóndi aýystyrýda, ata-ana atanǵanda, bala asyrap alǵan kezde, azamattyq hal akti jazbalaryn túzetip, qalpyna keltiredi jáne joiady. Sol siiaqty bastapqy jáne qaitalama kýálikterdi, elektrondyq nysandaǵy nemese qaǵaz jetkizgishtegi anyqtamalardy, azamattyq hal aktileri jazbalarynyń kóshirmelerin beredi. Odan bólek, azamattyq hal aktilerin memlekettik tirkeý kitaptary men kýálik blankileriniń saqtalýyn qamtamasyz etedi», - delingen resmi habarlamada.
Prezidenttiń 2014 jylǵy 25 tamyzdaǵy №898 «Qazaqstan Respýblikasy Úkimetiniń deńgeileri arasyndaǵy ókilettikterdi bólý jónindegi sharalar týraly» Jarlyǵyna sáikes azamattyq hal aktilerin tirkeý fýnktsiialary jergilikti atqarýshy organdaryna berilgen.
Ádilet ministrliginde memlekettik derekter qorlaryn jáne aqparattyq júielerdi júrgizý, ádistemelik jáne normativtik qamtamasyz etý fýnktsiialary qaldyryldy.
«2022 jylǵy 14 shildedegi «Qazaqstan Respýblikasynyń keibir zańnamalyq aktilerine innovatsiialardy yntalandyrý, tsifrlandyrýdy, aqparattyq qaýipsizdikti damytý jáne bilim berý máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń Zańy sheńberinde azamattyq hal aktilerin memlekettik tirkeý jónindegi fýnktsiia biyl 1 shildeden bastap memlekettik korporatsiiaǵa beriledi», - deidi vedomstvodan.
Ádilet ministrligi AHAT fýnktsiiasyn memlekettik korporatsiiaǵa berýdiń faktorlaryn atap kórsetti.
«Búginde memlekettik korporatsiia halyqqa memlekettik qyzmet kórsetýdiń biryńǵai provaideri. Memlekettik korporatsiia áleýmettik tólemderdi resimdeý, jer ýchaskelerine qujattardy resimdeý, jyljymaityn múlikke quqyqtardy tirkeý, jyljymaly múlik kepilderin tirkeý, jyljymaityn múlik obektilerin tehnikalyq tekserý, zańdy tulǵalardy tirkeý qyzmetterin qabyldaýdy jáne óńdeýdi shoǵyrlandyrdy. Joǵaryda aitylǵandardy eskere otyryp, AHAT fýnktsiiasyn memlekettik korporatsiiaǵa berý AHAT qyzmetin joiýdy kózdemeidi, olar tiisti quzyreti bar memlekettik korporatsiiada ornalasady», - dep túsindirildi.
Neke týraly kodekstiń 13-babyna sáikes, neke tirkeýshi organdarda ne arnaiy memlekettik neke sarailarynda qiylady. 2023 jyldyń 1 shildesinen bastap nekeni tirkeýshi organy bolyp memlekettik korporatsiia anyqtaldy.
2023 jylǵy 6 aqpandaǵy «Qazaqstan Respýblikasynyń keibir zańnamalyq aktilerine tsifrlyq aktivter jáne aqparattandyrý máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa sáikes kodekstiń 182-babyna azamattyq hal aktilerin memlekettik tirkeý qyzmetterine aqy tóleý boiynsha ózgerister engizildi (2023 jylǵy 1 shildeden bastap qoldanysqa engiziledi).
Osyǵan bailanysty, azamattyq hal aktilerin memlekettik tirkegeni úshin kórsetiletin qyzmetterge aqy tóleý mólsherin Ádilet ministrligimen jáne monopoliiaǵa qarsy organmen kelisim boiynsha memlekettik qyzmetter kórsetý salasyndaǵy ýákiletti organ (Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministrligi) aiqyndaityn bolady.
Bul rette kodekstiń 182-babyna sáikes azamattyq hal aktilerin memlekettik tirkeý qyzmetteri úshin aqy tóleýden kelesi adamdar bosatylady:
1) Uly Otan soǵysynyń ardagerleri, jeńildikteri boiynsha Uly Otan soǵysynyń ardagerlerine teńestirilgen ardagerler jáne basqa memleketterdiń aýmaǵyndaǵy bo qimyldarynyń ardagerleri, Uly Otan soǵysy jyldarynda tyldaǵy qajyrly eńbegi men minsiz áskeri qyzmeti úshin burynǵy KSR Odaǵynyń ordenderimen jáne medaldarymen nagradtalǵan adamdar, keminde alty adam jumys istegen (qyzmet etken) adamdar 1941 jylǵy 22 maýsymnan 1945 jylǵy 9 mamyrǵa deiin jáne Uly Otan soǵysy jyldaryndaǵy tyldaǵy qajyrly eńbegi men minsiz áskeri qyzmeti úshin burynǵy KSR Odaǵynyń ordenderimen jáne medaldarymen marapattalmaǵan, múgedektigi bar adamdar, sondai-aq bala kezinen múgedektigi bar adamnyń ata-anasynyń biri, múgedektigi bar bala, qorǵanshylar (qamqorshylar) rastaityn qujattardy kórsetken kezde-azamattyq hal aktilerin memlekettik tirkegeni jáne azamattyq hal aktilerin memlekettik tirkeý týraly qaitalama kýálikter men anyqtamalar bergeni úshin;
2) memlekettik uiymdar – týý týraly qaitalama kýálikter bergeni úshin;
3) jeke tulǵalar – balanyń týýyn memlekettik tirkegeni jáne týý týraly kýálik bergeni úshin;
4) jeke tulǵalar – qaitys bolý memlekettik tirkegeni jáne qaitys bolý týraly kýálikterdi, qaitalama kýálikterdi, anyqtamalar men habarlamalardy bergeni úshin;
5) jeke tulǵalar – azamattyq hal aktileriniń kúshin joiǵany úshin;
6) jeke tulǵalar - azamattyq hal aktilerin memlekettik tirkeý kezinde jiberilgen qatelikterge bailanysty azamattyq hal aktileriniń jazbalary ózgergen, tolyqtyrylǵan, qalpyna keltirilgen jáne túzetilgen kezde olarǵa kýálikter bergeni úshin;
7) jeke tulǵalar – Qazaqstan Respýblikasy azamattarynyń áke bolýdy anyqtaýyna, balany asyrap alýyna bailanysty týýdy memlekettik tirkeý týraly akt jazbalaryna ózgerister, tolyqtyrýlar engizgeni jáne bala asyrap alýǵa jáne áke bolýdy anyqtaýǵa bailanysty Týý týraly qaitalama kýálikter bergeni úshin.
Sol siiaqty aqparatta azamattyq hal aktilerin memlekettik tirkeý tirkeýshi organ – memlekettik korporatsiia qyzmetkerleri júrgizetini, atalǵan quzyret zańmen bekitilgeni aitylǵan.
Kodekstiń 53-babyna sáikes jeke ómir, jeke jáne otbasylyq qupiia zańnyń qorǵaýynda bolady.
Azamattyq hal aktilerin memlekettik tirkeýdi júzege asyratyn jumyskerler men qyzmetkerler, sondai-aq jeke ómir týraly ózgeshe túrde habardar bolǵan basqa da adamdar jeke jáne otbasylyq qupiiany saqtaýǵa mindetti.
Azamattardyń jeke jáne otbasylyq ómiri týraly málimetterdi jariia etý Qazaqstan Respýblikasynyń zańdarynda belgilengen jaýaptylyqqa ákep soǵady.
Kodekstiń 181-babyna sáikes (2022 jylǵy 14 shildedegi zańy redaktsiiasynda) akt kitaptarynyń birinshi danalary azamattyq hal aktisin bastapqy memlekettik tirkeý orny boiynsha – aýdannyń (qalanyń) tirkeýshi organynyń arhivinde, ekinshi danasy oblystyń, respýblikalyq mańyzy bar qalanyń, astananyń tirkeýshi organynyń arhivinde saqtalady.
Osyǵan bailanysty muraǵattyq kitaptardyń saqtalýyn qamtamasyz etýdi zańnama talaptaryna sáikes tirkeýshi organnyń qyzmetkerleri de júrgizedi.
«Sonymen qatar, AHAT fýnktsiialaryn memlekettik korporatsiiaǵa berýde onyń qyzmetkerlerin jumysqa ornalastyrý boiynsha barlyq sharalar barynsha qabyldanatynyn atap ótemiz. Osyǵan uqsas jumysty Ádilet ministrligi memlekettik korporatsiiaǵa zańdy tulǵalardy jáne jyljymaityn múlikke quqyqtardy tirkeý jónindegi fýnktsiialardy berý sheńberinde júrgizdi», - dep túsindirdi ministrlikten.
