الماتى وبلىسى اۋماعىندا سوڭعى ەكٸ جىلدا اۆتوكٶلٸك جولدارى جەدەل جٶندەلٸپ, اۋىلدار اراسىنداعى قارىم-قاتىناس جيٸلەي تٷستٸ. سونىمەن قاتار, اۆتوكٶلٸك جولدارىنىڭ بويلارى دا قايناعان ەڭبەكتٸڭ كٶزٸنە اينالدى. مەملەكەتتٸك باعدارلاما اياسىندا جٶندەلٸپ جاتقان قالاارالىق جەنە حالىقارالىق جولدار تاعى بار. مٸنە, وسى جول مەسەلەسٸنە وراي «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانيياسى» اكتسيونەرلٸك قوعامى الماتى وبلىستىق فيليالىنىڭ باسشىسى باتىر دادامۇرزاەۆپەن سالادا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس بارىسى جەنە جول ساپاسى تۋرالى ەڭگٸمەلەسكەن ەدٸك.
– باتىر تۇرسىنبايۇلى, جەتٸسۋ جەرٸندە جول قاتىناسىن جاقسارتۋ جۇمىسى قالاي جٷرۋدە?
– بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ تالابى – ساپالى جول سالۋ. بۇل ەڭبەك جىلدار بويى ەكشەلەنٸپ, باعالاناتىنى بەلگٸلٸ. سوندىقتان جاۋاپكەرشٸلٸك جٷگٸ اۋىر. ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ ٸرٸ مەگوپوليس – الماتى قالاسىنان شىعىسىمەن تاقتايداي تەگٸس بولىپ تارامدالاتىن جەتٸسۋ جولدارى ادامنىڭ الپىس ەكٸ تامىرى ٸسپەتتٸ مٸندەتٸن سوڭعى جىلدارى مٸنسٸز اتقارۋدا. اۋىلدار اراسىنداعى جولدار جاڭارعان سايىن حالىق قۋانۋدا. ەسٸرەسە, تٷرلٸ ماركاداعى اۆتوكٶلٸكتەر يەلەرٸنٸڭ كٶڭٸلٸ شات. سول ەلدٸڭ قۋانىشىن ەستٸپ, كٶرگەن سايىن بٸز جاۋاپكەرشٸلٸك جٷگٸن اۋىرلاتىپ, جول سالۋشىلار مٸندەتٸن كٷشەيتۋدەمٸز.
جالپى, الماتى وبلىسى اۋماعىندا رەسپۋبليكالىق نەگٸزدەگٸ اۆتوكٶلٸك جولىنىڭ ۇزىندىعى – 2535 شاقىرىم. ونىڭ ٸشٸندە تسەمەنتپەن بەتوندالعانى – 72 شاقىرىم, اسفالتپەن جابىلعانى – 1195, قارا جول – 1214, قيىرشىق تاس تٶسەلگەنٸ – 54 شاقىرىم. سونداي-اق 215 كٶپٸر جەنە سۋ ٶتكٸزەتٸن قۇبىرلار سالىنعان. الماتى – ٶسكەمەن, سارقان – الماتى – قورعاس اۆتوكٶلٸك جولدارى اعىمداعى جٶندەۋگە, رايىمبەك اۋدانىنداعى جالاڭاش – ساتى جولى كٷردەلٸ جٶندەۋگە جاتادى.
اعىمداعى جىلدىڭ توعىز ايىندا الماتى – تالدىقورعان اۆتوكٶلٸك جولىنىڭ 112 شاقىرىمىنا, ناقتىلاي تٷسسەم, الماتى – قاپشاعاي قالالارى ارالىعىنداعى 32 شاقىرىمىن جٶندەۋگە 10,8 ملرد تەڭگە بٶلٸنٸپ, «نايزا-قۇرىلىس» جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸگٸ جۇمىستى اتقارسا, الماتى – ٶسكەمەن كٷرە جولىنىڭ 149-180-شٸ شاقىرىمدارىنا 1,7 ملرد تەڭگە, 180-213-شٸ شاقىرىمدارىن جٶندەۋگە 4,7 ملرد تەڭگە بٶلٸنٸپ, وسى جۇمىستاردى «ك-دورستروي» اق اتقاردى. بۇل دەرەكتەردٸ ايتىپ وتىرعان سەبەبٸم, قالالاردى جالعايتىن جولداردى بەلگٸلەنگەن ۋاقىتتا بٸر فيرما تولىعىمەن جٶندەپ ٷلگەرە المايتىندىقتان تالاپقا ساي تەندەر ٶتكٸزٸلٸپ, جەڭٸمپازعا جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەلەتٸندٸگٸ بولىپ وتىر.
– مەملەكەتتٸك باعدارلامالار اياسىندا اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىڭىزدى تولىقتىرا تٷسسەڭٸز.
– ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا «بٸرٸنشٸ كەزەكتە, نەگٸزگٸ اۆتوجولدار جوباسىن جٷزەگە اسىرۋ قاجەت» دەپ ناقتىلاپ, رەسپۋبليكامىزداعى نەگٸزگٸ جولداردى انىقتاپ ەرٸ تٸزبەلەپ تە بەرگەنٸ مەلٸم. مەملەكەت باسشىسى انىقتاپ بەرگەن اۆتوكٶلٸك جولدارىنىڭ بٸرٸ الماتى – ٶسكەمەن اۆتوماگيسترالٸ بويىندا ەڭبەك ەتۋدەمٸز. شىنى كەرەك, بٸزدٸڭ ۋاقىتىمىزدىڭ باسىم بٶلٸگٸ كەڭسەدە ەمەس جولداردىڭ بويىندا ٶتەدٸ. كٷرە جولداردى سالۋ, جٶندەۋ جۇمىستارىن تالاپقا ساي تەندەرگە قاتىسىپ ۇتىپ العان فيرمالار اتقارعان جۇمىستىڭ ساپاسىن تەكسەرۋ كەسٸبي شەبەرلٸكتٸ قاجەت ەتەدٸ. ەسٸرەسە, ەكٸ زاڭدى تۇلعا سالعان جولداردىڭ تٷيٸسەر تۇستارى اسىقپاي, مۇقييات تەكسەرٸلەدٸ. راس, سىرت كٶزگە ەرەنسٸزدەۋ بولار, بٸراق سول جولمەن اۆتوكٶلٸكتەر ٷلكەن جىلدامدىقپەن ەش كەدەرگٸسٸز زۋلاي بەرۋٸ كەرەك. سوندىقتان بٸزدٸڭ نەگٸزگٸ ۇستانىمىمىز ساپا بولىپ قالا بەرەدٸ. نەگٸزٸ جول قادٸرٸن جٷرگەن بٸلەدٸ دەپ ٶتە دۇرىس ايتىلعان. وسىدان بٸرەر جىل بۇرىن الماتى – تالدىقورعان اراسىنداعى كٷرەجولدا كٸبٸرتٸكتەگەن كٶلٸكتەر بٷگٸندە جٷيتكٸپ جٷر. بۇل جول قاتىناسىن جاقسارتۋ ارقىلى ٶركەنيەتكە ۇمتىلۋدىڭ بٸر قادامى بولىپ تابىلادى.
«نۇرلى جول» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى اياسىندا «رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگٸ اۆتوكٶلٸك جولدارىن دامىتۋ» دەگەن سالالىق باعدارلامامىز بويىنشا الماتى – تالدىقورعان ارالىعىندا 112 شاقىرىم جول جٶندەۋدەن ٶتكٸزٸلدٸ. بۇل ەسەپتٸ كەزەڭدە اتقارىلاتىن بارلىق جۇمىستىڭ 62 پايىزى بولىپ سانالادى.
– سوندا جىل اياعىنا دەيٸن ٶزگە جۇمىس جالعاسا ما?
– ەلبەتتە. الماتى – تالدىقورعان ارالىعىنداعى كٷرە جولدا جالپى ۇزىندىعى 94 شاقىرىمعا سوزىلعان جولدا جٶندەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ جاتقان ٷش ۋچاسكەدەگٸ جۇمىس اياقتالىپ, ٶتكٸزٸلەدٸ. سونىمەن قاتار, قاپشاعاي – كٷرتٸ, ۇزىناعاش – وتار ارالىعىندا بەلگٸلەنگەن ۋچاسكەلەردە جوبالىق-زەرتتەۋ جۇمىسى دا اياقتالادى.
وسى تۇستا ايتا كەتسەم, اتقارىلۋ ٷستٸندەگٸ تاعى بٸر جۇمىسىمىز جوعارىدا اتالعان باعدارلامادان تىس, وسىعان دەيٸن ٸستەلٸنٸپ جاتقان جۇمىستىڭ جالعاسى بولىپ سانالاتىن كەگەن – نارىنقول اۆتوجولىنىڭ بويىنداعى قۇبىرلاردى اعىمداعى جٶندەۋدەن ٶتكٸزۋ بيىل اياقتالادى. مۇندا 22-400 شاقىرىمدار بويىنشا ٸستەلٸنەتٸن جۇمىسقا 1,34 ملن تەڭگە بٶلٸنگەن. الماتى – ٶسكەمەن اۆتوكٶلٸك جولىنداعى كٶپٸرلەردٸ ورتا دەڭگەيدە جٶندەۋدەن ٶتكٸزۋگە 4,1 ملن تەڭگە قاراستىرىلعانى ٶز الدىنا. تٸزبەلەي بەرسەم, اتقارىلىپ جاتقان دا, اتقارىلاتىن دا جۇمىس جەتكٸلٸكتٸ.
ەڭ باستى ۇستانىم – سول جۇمىستى ساپالى ٸستەۋ. سوندىقتان جەتٸسۋ جولدارى حالىقارالىق تالاپقا ساي جاسالۋدا دەپ تە ايتۋعا نەگٸز بار. بۇعان قوسا جولداردى كەسٸپ ٶتەتٸن ٷلكەندٸ-كٸشٸلٸ ٶزەندەر ارنالارى مۇقييات زەرتتەلٸپ ۇزاق ۋاقىتقا شىدايتىن كٶپٸرلەر سالۋعا دا كٶڭٸل اۋدارىلادى. تٸپتٸ, بٸر كەزدەرٸ سۋ اققانىمەن بٷگٸندە كەۋٸپ قالعان ارنالار دا نازاردان تىس قالمايدى. ٶيتكەنٸ, تابيعي ارنالاردان ەرتە مە, كەش پە قايتادان سۋ اعۋى ەبدەن مٷمكٸن.
وبلىس اۋماعى ارقىلى ٶتەتٸن جولداردى قايتا سالۋ, اعىمداعى جەنە كٷردەلٸ جٶندەۋ جۇمىستارى جالعاسا بەرەدٸ.
ەڭگٸمەلەسكەن
نۇربول ەلدٸباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
تالدىقورعان
.jpeg)