جاستار تەاترىندا «جولى بولعىش جٸگٸت» قويىلىمى ٶتتٸ

12 اقپاندا استانا قالاسىنىڭ جاستار تەاترى جازۋشى, دراماتۋرگ ەكٸم تارازيدىڭ «جولى بولعىش جٸگٸت» قويىلىمىن ۇسىندى. قويىلىم «جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلىنا» وراي ٶتٸپ وتىر. سپەكتاكلگە «استانا سۋ ارناسى», «استانا تازالىق»  سيياقتى بٸرقاتار مەكەمەلەردٸڭ جەنە كوللەدج ستۋدەنتتەرٸ كەلدٸ. Ult.kz تٸلشٸسٸ دە  قويىلىمدى تاماشالاپ قايتتى.

سوناۋ 1973 جىلى جازىلعان ەكٸم تارازيدىڭ «جولى بولعىش جٸگٸت» پەساسىنىڭ نەگٸزٸندە قويىلعان سپەكتاكل بٷگٸنگٸ كٷنگە يكەمدەلگەن. استارلى ەزٸل, قاعىتپا قالجىڭ, اتموسفەرانى سەزٸندٸرەتٸن ەندەر, بارلىعى قازٸرگٸ زاماندى كٶرسەتەدٸ. الايدا تارازي شىعارماسىنىڭ ٶمٸرشەڭدٸگٸ سول, كەيٸپكەرلەردٸڭ ٸشكٸ شيەلەنٸسٸ, ٶزارا قارىم قاتىناسى, كٶتەرٸلەتٸن مەسەلەلەر مەن سۇراقتار بەز باياعى جارتى عاسىر بۇرىنعى دەۋگە بولادى. قوعامنىڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸنە قاراپ, زاماننىڭ بەتالىسى ەلٸ سول بٸر ٷيرەنشٸكتٸ باعىتپەن سىلدىراپ اعىپ كەلە جاتقان سىڭايلى. «ٶزەننٸڭ ارناسىن بۇرسا عانا تاقىر جەرگە ەگٸن شىقپاي ما, كٶكتەپ كٶگەرمەي مە? نەگە بەرٸ بۇرىنعىداي? بۇل  «اساۋ بٶكەندەردٸڭ» ەلٸ دە جەڭٸلٸس تاۋىپ كەلە جاتقانىن كٶرسەتپەي مە?» دەگەن سۇراقتار ويعا ەرٸكسٸز ورالا بەرەدٸ.

بٸز كٶرگەن قويىلىمدا ەر كەيٸپكەر, ەر ايتىلعان سٶز, ٸس-ەرەكەت, قيمىل قوزعالىس تانىس. ورتامىزدا جٷرگەن ادامداردى ەسكە تٷسٸرٸپ, بٸرەسە ەزۋ تارتتىرىپ جىميتادى, بٸرەسە ىزاڭدى كەلتٸرٸپ, كٷيٸندٸرەدٸ. كەي ادامداردىڭ مەمگە اينالعان ەرەكەتتەرٸن سپەكتاكلدٸڭ اۆتورلارى ەسكٸ شىعارماعا سەتتٸ قولدانعان دەۋگە بولادى. الپىسىنشى جىلدارى ەكٸم تارازي دراماتۋرگيياعا ٶز شىعارمالارىنداعى جاڭا كەيٸپكەرلەردٸڭ ٸشكٸ قاقتىعىسى مەن مەنمۇندالاعان وبرازدارى ارقىلى جاڭا لەپ ەكەلسە, قازٸرگٸ قويىلىمدا ول كەيٸپكەرلەر بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ بەينەسٸنە جاي عانا بەيٸمدەلگەن سيياقتى.

فوتودا: رەجيسسەر نۇرفات ۆاحيتوۆ

«سول كەزدە دە اۋىلشارۋاشىلىعىنا جاڭاشىلدىق كەرەك بولدى. قازٸر دە بٸزدٸڭ اۋىلشارۋاشىلىعىنىڭ كٶپشٸلٸگٸ قۇلدىراپ, قاڭسىراپ, ٷيلەر ازايىپ بارادى. بۇرىنعىداي 300 ٷي, 1000 ٷي دەگەن جوق, قازٸر ەل ٷلكەن-ٷلكەن كەنتتەرگە جينالا باستادى. بۇل قويىلىمدا اساۋ بٶكەن ەكسپەريمەنت جاساۋ ارقىلى ٷكٸمەتتەن سۋبسيدييا الادى دا, بٸر اۋىلدى كٶتەرەدٸ, جولىن اسفالتتايدى, سۋ كٸرگٸزەدٸ, شارۋاشىلىق اشادى. جاڭا تەحنولوگييالار ساتىپ الا وتىرىپ, 200 جۇمىسشىنى 23-كە قىسقارتادى. بۇرىن كٶپ ادام جاسايتىن جۇمىستى ەندٸ تەحنيكا جاسايدى. قالعان جۇمىسشىلاردى جاڭا ٶندٸرٸستەر اشىپ, ولاردى باسقاشا قامتيدى. بۇل جەردە جۇمىسشىلاردىڭ جۇمىسىن باعالاۋ, ولاردىڭ قادٸر قاسيەتٸن تٷسٸنۋ دەپ بٸلەمٸز», –دەيدٸ رەجيسسەر نۇرفات ۆاحيتوۆ.

باستى كەيٸپكەر جاڭاشىل, يننوۆاتور اساۋ بٶكەن مەن ونى قولدايتىن جاستار,  قاساڭ تٷسٸنٸكتەگٸ, بٸرەۋدٸڭ ارتىن قازىپ, اياعىن شالىپ جٷرگەن قاتىپ قالعان شال – التىنتٸس, ويلارى كٷمەن مەن كٷدٸككە تولى, جايعاسىپ العان جايلى ورىندارىنا قاۋٸپ تٶنگەننەن تىپىرشيتىن كٸرپٸشباي مەن اسان بٷگٸنگٸ تالاي جاننىڭ كەلبەتٸن مٷسٸندەيتٸندەي. ال ارناۋلى تٸلشٸ كٶكشينانىڭ وبرازىنا قاراپ جىميماسقا امال جوق, ول دا بٸر ادامداردى ەسكە تٷسٸرەدٸ.

جوعارىعا جاقپاعان قويىلىم

سىنشى ەلييا بٶپەجانوۆا تارازي پەسالارىن كٸلتٸن تاۋىپ ساحنالاۋ وڭاي ەمەس دەپ ەسەپتەيدٸ. ول مۇنى «انا تٸلٸ» گازەتٸنە شىققان ٶزٸنٸڭ ماقالاسىندا جازادى. 

فوتودا: سىنشى ەلييا بٶپەجانوۆا @madeniportal.kz

بۇعان دەيٸن «جولى بولعىش جiگiت» دراماسى م.ەۋەزوۆ اتىنداعى تەاتردا قويىلىپتى. سپەكتاكلدiڭ رەجيسسەرi ر.سەيتمەتوۆ بولعان, اساۋ بٶكەن – تاناش – جولى بولعىش جiگiت رٶلiندە ەنۋار مولدابەكوۆ ويناعان. مۇنى بٶپەجانوۆا تەاتر سىنشىلارىنىڭ (ە.سىعاەۆ, ق.ۋەليەۆ) كiتاپتارىنان وقىپ, بiلدiك دەيدٸ. «سپەكتاكل بiرەر پرەمەرادان سوڭ جوعارىدان نۇسقاۋمەن «جابىلىپ» قالىپتى» دەيدٸ سىنشى. 

«درامادا تارتىس اساۋ بٶكەن مەن اسان, عالىم كiرپiشباي, التىنتٸستەردiڭ, ياعني جاڭا جەنە ەسكi كٶزقاراستاردىڭ اراسىندا ٶتەدi. مۇنىڭ ٶزi دە, تٷپتەپ كەلگەندە, كٶزقاراس, كونتسەپتسييالار قاقتىعىسىنا سايادى. پەسا تۋرالى عالىم-سىنشى رىمعالي نۇرعاليەۆتiڭ پiكiرلەرiنە نەگiزiنەن قوسىلا وتىرىپ («تەلاعىس», «جازۋشى» باسپاسى, 1987) اساۋ بٶكەن بەينەسiنiڭ ەرەكشەلiگi نەدە دەگەن ساۋال تٶڭiرەگiندە ويلانىپ قاراساق, عالىم-سىنشى ايتقانداي, «نوقتا, جٷگەن تيمەگەن شۋ اساۋ, قالتقى, تiرەۋiش دەگەندi بiلمەگەن, باسى بوس, كەۋدەسi تولىق, ارشىندى جاس ايلا-شارعىنى ويلامايدى,.. قۋلىق جاسامايدى, نىساناعا تۋرا تارتادى». اساۋ بٶكەن ەكi جەردەگi ەكi تٶرت ەكەنiن دەلەلدەي الماي پەتكەردە. كiرپiشباي, اساندار جازۋشى-دراماتۋرگتىڭ دەستٷرلi كەيiپكەرلەرi, ال – «حالىقتىڭ ٶكiلiمiن» دەپ بايبالام سالاتىن ارىزقوي التىنتiس بيشارا, كiرپiشتەي قاتقان سانانىڭ كٶرiنiسi», –دەپ جازادى ەلييا بٶپەجانوۆا.  

فوتودا: تەاتر سىنشىسى ەشٸربەك سىعاي @el.kz

تەاتر سىنشىسى, مارقۇم ەشٸربەك سىعاي ەكٸم  تارازي  پەسالارىنىڭ ٸشٸندە ەرەكشە باعالايتىن ٷشٸ شىعارمانىڭ بٸرٸ رەتٸندە «اساۋ بٶكەندٸ» اتاعان.  سوسىن «جاقسى كٸسٸ» جەنە «كٷلمەيتٸن كومەدييا».

«3 پەساسى – قازاق ەدەبيەتٸنە, قازاق دراماتۋرگييا سالاسىنا قوسىلعان كلاسسيكالىق ٷلگٸ. بۇلار – ۋاقىت ٶتسە دە ٶزٸنٸڭ ٶزەكتٸ مازمۇنىن جوعالتپايتىن شىعارمالار», – دەگەن. 

«ٶمٸردە كٶبٸنەسە اساۋ بٶكەندەردٸڭ جولى بولمايدى»

جاستار تەاترىندا ٶتكەن سپەكتاكلدە اساۋ بٶكەننٸڭ وبرازىنا كٸرٸپ, رٶلٸن سومداعان ەربول تٸلەۋكەنوۆ ٶز كەيٸپكەرٸن تاباندى, مٸنەزدٸ, ارمانشىل, سەنٸمدٸ دەپ سيپاتتادى. 

فوتودا: اساۋ بٶكەن رٶلٸندەگٸ ەربول تٸلەۋكەنوۆ

«اكتەر ٷشٸن كەز كەلگەن رٶل قيىن. اندا-ساندا عانا وڭ جامباسىڭنان كەلەتٸن رٶل كەزدەسۋٸ مٷمكٸن. بٸراق ٸزدەنەسٸڭ, باسقا قىرلانىڭدى اشاسىڭ, ٶزٸڭنٸڭ تابيعاتىڭا قاراما قايشى مٸنەز-قۇلىق ٸزدەيسٸڭ. اساۋ بٶكەن ٶزٸ تٸك مٸنەزدٸ, ايتقانىنان قايتپايتىن قايسار جٸگٸت, بٸراق اڭعال. ٶمٸردە تٷسٸنگەنٸم وسىنداي اڭعال, ارمانشىل ادامداردىڭ جولى بولاتىن كەزدەرٸ بار, بٸراق كٶبٸنەسە جولى بولماي جاتادى. و باستا وسى ماتەريالدى العان كەزدە ەلٸمٸزدٸڭ پروبلەماسىن تالقىلادىق. قازٸر اۋىلداردا قانداي پروبلەما بار? سۋ, جول مەسەلەسٸ, تۇرعىنداردىڭ اۋىلدان قالاعا كٶشٸپ جاتقانى, كەي اۋىلدار جوق بولىپ كەتٸپ جاتىر. سول پروبلەمالاردى قوزعادىق», –دەيدٸ اكتەر.

قويىلىمنىڭ باستى كەيٸپكەرٸ تاناش, لاقاپ اتى اساۋ بٶكەن جاس مامان بولادى. ول جالىنداپ تۇرعان يدەياسى كٶپ, ىنتالى جٸگٸت. ارمانى – ٶزٸنٸڭ تۋعان اۋىلىن كٶركەيتۋ. اۋىلدا ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن كٶتەرۋ جٷيەسٸندە جاڭا تەجٸريبە جاساپ, نەتيجەگە جەتەدٸ. ەلٸ دە اۋىلدى كٶركەيتۋ جوسپارى بار. الايدا قارسىلاستارى ونىڭ اياعىنان شالىپ, ارتىنا تٷسٸپ, جوباسىن ٸسكە اسىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ. سٶيتٸپ اقىرى اساۋ بٶكەننٸڭ اۋىلدى كٶركەيتۋ يدەياسى ٶزگەرٸستٸ قالامايتىن تۇرعىنداردىڭ قارسىلاسۋىنان جەڭٸلٸس تابادى. بٸراق وعان سەنەتٸن جاستار بار جەنە ونىڭ ٶز سەنٸمٸ بار...

وقي وتىرىڭىز: ەكٸم تارازي تۋرالى وي-تولعامدار