قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ «استانا كلۋبىنىڭ» بەسٸنشٸ وتىرىسىنا قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" elbasy.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ەلباسى پلەنارلىق وتىرىسقا قاتىسۋشىلارعا ٸلتيپات بٸلدٸرە وتىرىپ, «استانا كلۋبى» حالىقارالىق ديالوگ الاڭدارى جٷيەسٸندە بەدەلدٸ جەنە ماڭىزدى فورۋمعا اينالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
- ەۋرازييالىق مەگاقۇرلىقتىڭ ٶسٸپ كەلە جاتقان ٸشكٸ كٶلٸك بايلانىسى بٸرلەسكەن دامۋ ٷشٸن ادامزات تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشتى. وسى ورايدا تەۋەكەلدەردەن ارىلۋعا جەنە «ٷلكەن ەۋرازيياداعى» ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا پەرسپەكتيۆالارىن اشۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن اشىق جەنە ادال ديالوگ قاجەت, - دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ دٷنيەجٷزٸندەگٸ قاقتىعىستار مەن گەوساياسي تەكەتٸرەستەردٸڭ قايتا ٶرشۋٸنٸڭ اۋقىمدى تەندەنتسيياسىن اتاپ ٶتٸپ, ەۋرازيياداعى گەوساياسي جاعدايعا تەرٸس ەسەر ەتەتٸن نەگٸزگٸ قاۋٸپ-قاتەرلەر تۋرالى كٶزقاراسىن بٸلدٸردٸ.
- بٸزدٸ ەلەمدٸك ەكونوميكاداعى احۋال الاڭداتادى. بارعان سايىن داعدارىس جاقىنداپ جاتقان سىڭايلى. ەلەمدٸك ساۋداداعى قاراما-قايشىلىقتار مەن گەوساياسي تۇراقسىزدىق جاعدايىندا جاھاندىق ينستيتۋتتار كٶڭٸل كٶنشٸتپەيتٸن بولجامدار كەلتٸرٸپ وتىر. جاھاندىق ٶسۋدٸڭ باياۋلاۋى ەلەمدٸك ساۋداعا تەرٸس ەسەر ەتۋدە. وسى فاكتورلاردىڭ بارلىعى ەلەمدەگٸ تۇراقتىلىقتى بۇزادى, - دەدٸ ەلباسى.
سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلەمدٸك دەرجاۆالار اراسىنداعى سانكتسييالار مەن ساۋدا سوعىستارىنا نازار اۋداردى.
- جەتەكشٸ دەرجاۆالار اراسىنداعى تەكەتٸرەس ەۋرازييانىڭ كٶپتەگەن سوعىس وشاقتارىنا بٸردەن ەسەر ەتۋدە. بۇل سيرييا مەن ۋكرايناداعى داعدارىستى بەيبٸت جولمەن شەشۋ پروتسەسٸن ودان ەرٸ قيىنداتا تٷسۋدە. ال برەكسيت - ينتەگراتسيياعا قارسى باستى وقيعاعا اينالدى, - دەدٸ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ.
سونداي-اق, ەلباسى بٷكٸل ەۋرازييا كەڭٸستٸگٸندەگٸ باقىلاۋسىز ميليتاريزاتسييا پروتسەسٸنە جەنە ەلەمدەگٸ جەتەكشٸ مەملەكەتتەردٸڭ تايتالاسى تەحنولوگييا سالاسىنا اۋىسۋىنا بايلانىستى قاۋٸپتەرگە توقتالدى.
- اقش پەن قىتاي اراسىنداعى شيەلەنٸستٸڭ ٶسۋٸ جاھاندىق جوعارى تەحنولوگييالىق نارىقتى تۇراقسىزداندىرىپ, ەلەمدٸك تەحنولوگييالىق تٸزبەكتٸڭ بۇزىلۋىنا ەكەپ سوقتى. جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ دامۋى ارتا تٷسۋٸ ٷلكەن مٷمكٸندٸكتەرمەن قاتار, وراسان زور قاۋٸپ ەكەلۋدە, - دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سونىمەن قاتار, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى رٶل اتقاراتىن تاياۋ شىعىستىڭ جاعدايىنا توقتالدى.
ەلباسى ەۋرازيياداعى قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەسٸن جانداندىرۋعا جەنە ونى جاڭا ساپالى كٶزقاراستا دامىتۋ ٷشٸن ٷلكەن ەۋرازييادا جاڭا «ويىن ەرەجەلەرٸن» انىقتاۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار پراكتيكالىق شارالار ۇسىندى.
- جالپىقۇرلىقتىق قاۋٸپسٸزدٸك ارحيتەكتۋراسىن قالىپتاستىرۋدىڭ نەگٸزگٸ تەسٸلدەرٸن سىني تۇرعىدان قايتا قاراستىرۋ قاجەت. 2020 جىلى ەقىۇ-نىڭ استانا دەكلاراتسيياسىن قابىلدانعانىنا 10 جىل بولادى. وندا ەۋرواتلانتيكالىق جەنە ەۋرازييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ بٸرتۇتاس قاۋىمداستىعىن قالىپتاستىرۋ ماڭىزدىلىعى كٶرسەتٸلگەن بولاتىن. بۇل مەسەلەلەردٸ ازيياداعى ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە سەنٸم شارالارى جٶنٸندەگٸ كەڭەس پەن ەۋروپاداعى قاۋٸپسٸزدٸك جەنە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ەلەۋەتتەرٸن بٸرٸكتٸرۋ ارقىلى تيٸمدٸ شەشۋگە بولادى, - دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سونداي-اق, ەلباسى كٶشباسشىلاردىڭ يادرولىق قارۋسىز ەلەم ٷشٸن جاھاندىق اليانسىن قۇرۋدى ۇسىندى. بۇل يادرولىق قارۋسىزدانۋ مەن ونى تاراتپاۋدى العا جىلجىتاتىن بەدەلدٸ جاھاندىق الاڭعا اينالۋى تيٸس ەكەندٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
- بٸز يادرولىق قارۋسىزدانۋ تۋرالى قولدانىستاعى كەلٸسٸمدەردٸڭ ەروزيياسىن توقتاتۋ قاجەتتٸلٸگٸن بٸرنەشە رەت ايتتىق. كەلەر جىلى ٶتەتٸن يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ شارتىنا ارنالعان شولۋ كونفەرەنتسيياسى قارساڭىندا وسى قۇجاتتىڭ نەگٸزگٸ ەرەجەلەرٸن ەمبەباپتاندىرۋ قاجەتتٸلٸگٸ جٶنٸندە تاعى دا ويلانۋىمىز كەرەك. شارتتان شىعۋ ٷشٸن حالىقارالىق جاۋاپكەرشٸلٸك شارالارىن كٷشەيتۋ, ولاردى بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ دەڭگەيٸندە تيٸستٸ قارارلارمەن بەكٸتۋ قاجەت دەپ سانايمىن, - دەدٸ ەلباسى.
سونىمەن بٸرگە, نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ بارلىق مٷشەلەرٸنەن سولتٷستٸك كورەيا قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ ناقتى كەپٸلدٸكتەرٸن ەزٸرلەۋ جەنە كورەي تٷبەگٸندەگٸ جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان پحەنيان مەن سەۋل اراسىنداعى سەنٸم شارالارى كاتالوگىن جاساۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى ايتتى.
- ەۋرازييانىڭ بولاشاعى – بٸرتۇتاس قاۋىمداستىقتىڭ قۇرىلۋىندا, ال ونىڭ تٸرەگٸ قۇرلىقتىڭ نەگٸزگٸ ينتەگراتسييالىق بٸرلەستٸكتەرٸ اراسىنداعى جٷيەلٸ ەكونوميكالىق ديالوگ بولۋى كەرەك. ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق, ەۋروپالىق وداق, شىۇ, وڭتٷستٸك-شىعىس ازييا ەلدەرٸنٸڭ قاۋىمداستىعى مەن «بەلدەۋ جەنە جول» باستاماسى اراسىنداعى پراگماتيكالىق ىنتىماقتاستىق ٷلكەن ەۋرازييانىڭ قۇرىلۋىنا قۋاتتى سەرپٸن بەرەدٸ. بۇل ەلەمدەگٸ ەڭ ٷلكەن قۇرلىقتىڭ بٷكٸل ساياسي كەڭٸستٸگٸن تۇراقتاندىرادى. مەن وسى ۋاقىتقا دەيٸن ەۋروپالىق وداق پەن ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق اراسىندا تولىققاندى ديالوگتىڭ ورناتىلماعانىن قولايسىز دەپ سانايمىن, - دەدٸ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ جوعارعى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەسٸنٸڭ قۇرمەتتٸ تٶراعاسى رەتٸندە ەو-ەاەو اراسىنداعى سەرٸكتەستٸكتٸڭ ديالوگتىق مەحانيزمٸن ٸسكە اسىرۋعا جان-جاقتى قولداۋ كٶرسەتۋگە دايىن ەكەندٸگٸن بٸلدٸردٸ.
- قازٸرگٸ جاعدايدا قۇرلىقتاعى بارلىق ەلدەر تار ٶڭٸرشٸلدٸك پەن وداقتىق ويلاۋ شەڭبەرٸمەن شەكتەلٸپ قالماۋى كەرەك, كەرٸسٸنشە «ەۋرازييالىق كاتەگورييالار» دەڭگەيٸندە كەڭ ويلانۋى قاجەت. تەك سوندا عانا بٸز ەۋرازييالىق «سۋپەركونتينەنتتٸڭ» زور ەلەۋەتٸن ٸسكە اسىرا الامىز. بٷگٸندە بٸزدٸڭ كلۋب «ٷلكەن ەۋرازييا» دەپ اتالاتىن جاڭا گەوساياسي قۇرىلىمنىڭ يدەولوگييالىق الاڭى رەتٸندە ەرەكەت ەتٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ, - دەدٸ ەلباسى.
سٶز سوڭىندا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ ٶزارا تيٸمدٸلٸكتٸڭ قازٸرگٸ دەڭگەيٸ بارلىق قيىندىقتاردى ەڭسەرٸپ, ەۋرازييانىڭ دامي تٷسۋٸن قامتاماسىز ەتەتٸنٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ.
