قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ جۇمىسىندا «جەر قاتىناستارىن رەتتەۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالۋدا. بۇل زاڭ جوباسىن 2016 جىلى جەر رەفورماسى جٶنٸندەگٸ كوميسسييا ەزٸرلەدٸ.
سونىمەن بٸرگە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ 2016 جىلعى 6 مامىرداعى «جەر زاڭناماسىنىڭ كەيبٸر نورمالارىن قولدانۋعا شەكتەۋ ەنگٸزۋ تۋرالى» جارلىعىمەن جەنە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەردٸڭ ورىندالۋىن توقتاتا تۇرۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2016 جىلعى 30 ماۋسىمداعى زاڭىنا سەيكەس جەر كودەكسٸنٸڭ كەيبٸر نورمالارىنا شەكتەۋ كٷشٸنە ەندٸ.
2021 جىلعى 31 جەلتوقسانعا دەيٸن شەكتەۋ جارامدى بولىپ سانالادى. شەتەل ازاماتتارىنىڭ جارعىلىق كاپيتالىنا شەتەلدٸكتەردٸڭ ٷلەسٸ 50% اساتىن شەتەل ازاماتتارى مەن زاڭدى تۇلعالارعا اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىن ۇزاق مەرزٸمدٸ جالعا بەرۋ تۋرالى جەر زاڭناماسىنىڭ ەرەجەلەرٸن توقتاتادى. سوندىقتان دا, بۇل جاڭا زاڭ جوباسى قازاقستاندىقتاردىڭ اۋىل شارۋاشىلىق جەرلەرٸن جالعا بەرۋ مەن ساقتاۋعا باعىتتالعان. اتاپ ايتقاندا, قوعامدىق كەڭەستەر مەن ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸن قوسىپ, كوميسسييا مٷشەلەرٸنٸڭ جالپى سانىنىڭ كەمٸندە 50%-ىن قۇرايتىن بٸرىڭعاي جەر كوميسسيياسىن قۇرۋ جوسپارلانۋدا. جەر كوميسسيياسىنىڭ وتىرىستارى دىبىس جەنە بەينە تاسىمالداۋشىلاردا مٸندەتتٸ تٷردە تٸركەلۋٸ كەرەك. جەر كوميسسيياسىنىڭ شەشٸمدەرٸ سوتقا شاعىمدانا الادى.
زاڭ جوباسىنىڭ ەرەجەلەرٸ اۋىل شارۋاشىلىق جەرلەرٸن پايدالانۋدىڭ تۇراقتى مونيتورينگٸن ەنگٸزۋدٸ كٶزدەيدٸ: 5 جىل ٸشٸندە جىل سايىن, كەيٸنگٸ كەزەڭدە - ەربٸر 3 جىلدا سۋارمالى جەرلەردە جەنە 5 جىلدا – تٶبەلەر القاپتارىندا.
بۇل شارالار اۋىل شارۋاشىلىق جەرلەرٸن تيٸمدٸ جەنە ۇتىمدى پايدالانۋدى, پايدالانىلماعان جەرلەردٸ ايقىنداۋعا جەنە اۋىل شارۋاشىلىعىن اينالدىرۋعا تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونداي-اق جەردٸ پايدالانۋداعى قوعامدىق باقىلاۋ رٶلٸن جەنە جەردٸ ۇتىمدى پايدالانۋ ٷشٸن جەر پايدالانۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸنٸڭ دەڭگەيٸن ارتتىرۋ كٶزدەلگەن.
وسىمەن قاتار, اۋىل شارۋاشىلىق القاپتارىنىڭ مٶلشەرٸنە شەكتەۋلەردٸڭ جوقتىعى لاتيفۋنديستتەردٸڭ پايدا بولۋىنا كەزٸندە سەبەپ بولدى. بۇل جەردٸ فەرمەرلەردٸڭ جاڭا بۋىنىنا بەرۋ مٷمكٸندٸگٸن شەكتەۋگە ەكەلدٸ. وسىعان بايلانىستى, زاڭ جوباسى ليزينگكە بەرٸلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاسكەلەرٸنٸڭ بارىنشا (ەڭ جوعارى) ٶلشەمدەرٸن انىقتاۋ ەدٸستەمەسٸن ەزٸرلەۋدٸ جەنە بەكٸتۋدٸ ۇسىنادى. بۇدان باسقا, تابيعي-اگروٶنەركەسٸپتٸك ايماقتارعا جەنە وبلىستىڭ ماماندانۋىنا بايلانىستى ۇسىنىلعان اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸنٸڭ وڭتايلى مٶلشەرٸن بەلگٸلەۋ كەرەك. سونداي-اق, جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ ەرەجەلەرٸ «بٸر قولدان» اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىنىڭ ٸرٸ ۋچاسكەلەرٸن ليزينگكە الىپ قويۋعا باعىتتالعان.
شەتەلدٸك ازاماتتارمەن نەكەدە تۇراتىن, سونداي-اق شەتەل كاپيتالى بار زاڭدى تۇلعالارعا شەتەلدٸكتەر مەن قازاقستان ازاماتتارىنا شەكارالىق ايماقتا جەنە شەكارا ايماعىندا ورنالاسقان جەرلەردٸ بەرۋ تۋرالى تىيىم سالۋ ۇسىنىلادى. بۇل شارالار ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋگە جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
زاڭ جوباسىندا حالىقتىڭ جەكە شارۋا قوجالىقتارىن مۇقتاجى ٷشٸن قاجەتتٸ جايىلىمدىق جەرلەر انىقتالادى. ٶيتكەنٸ ەلدٸ مەكەندەر شەكاراسىندا قولدانىستاعى جايىلىمدار حالىقتىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن قاناعاتتاندىرمايدى جەنە دەگراداتسيياعا ۇشىرايدى. ەلدٸ مەكەندەردە مٷلدەم تەگٸن جايىلىمدار مەن شابىندىقتار جوق, ولار نەگٸزٸنەن مەنشٸككە نەمەسە جالعا بەرٸلەدٸ. ەكٸمدٸكتەر جٷرگٸزگەن الدىن-الا ەسەپتەۋلەرگە سەيكەس اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردٸڭ جايىلىمدارى 27,7 ملن. گەكتاردى قۇرايدى. سوندىقتان حالىقتىڭ جايىلىمدىق جەرلەرگە دەگەن قاجەتتٸلٸگٸ مەملەكەتتٸك مۇقتاجدىقتارعا ارنالعان شوتقا ەنگٸزٸلەدٸ.
جەكە تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى ٷشٸن جەر ۋچاسكەلەرٸندەگٸ حالىقتىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن مەملەكەتتٸك قاجەتتٸلٸكتەر تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋ جوسپارلانۋدا. بۇل تالداۋعا سەيكەس Call Center ورتالىعىنا كەلەتٸن «jerturaly.kz» سايتىنا قوڭىراۋلار مەن سۇراقتاردىڭ 75%-دان استامى جتق-مەن بايلانىستى بولعانىمەن تٷسٸندٸرٸلەدٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا بٷكٸل ەل بويىنشا جتق ٷشٸن جەردٸ تەگٸن الۋعا كەزەك 1,2 ملن. ادامنان اسادى. جەر ۋچاسكەلەرٸن جتق ٷشٸن تيٸستٸ ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ قيىن بولسا دا, ەلدٸ مەكەندەر شەكاراسىندا بوس جەرلەردٸڭ جوقتىعىنان پروبلەما تۋىندايدى.
«جەر قاتىناستارىن رەتتەۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ نورمالارى مەن ەرەجەلەرٸ بٷگٸنگٸ كٷنگٸ وتاندىق فەرمەرلەر ٷشٸن اسا ٶتكٸر مەسەلەلەردٸ شەشۋگە باعىتتالعان.
