جەكەمەنشٸك مەكتەپتەر دٸني بٸلٸم بەرە المايدى

جاقىن ارادا دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترٸ ن.ب.ەرمەكباەۆ جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇقباتىندا ەلٸمٸزدە جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸڭ اشىلۋىنا قولدانىستاعى زاڭنامالار بويىنشا قانداي با بٸر كەدەرگٸ جوق دەپ سانايتىنىن مەلٸمدەدٸ.

وسىدان كەيٸن كەيبٸر باق قۇرالدارى مەن جەكەلەگەن ازاماتتار ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەلەردە وسى اقپاراتتى دۇرىس تٷسٸنبەستەن, جەكەمەنشٸك مەكتەپتەر دٸني نەگٸزدە وقىتا الادى دەگەن پٸكٸر تاراتا باستادى.

بۇل شىندىققا جاناسپايتىن اقپارات ەكەنٸنە نازار اۋدارعىم كەلەدٸ.

بٸرٸنشٸدەن, دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترٸ ن. ب. ەرمەكباەۆ وسى سٶزٸ ارقىلى حيدجاب كيەتٸن اتا-انالاردىڭ مەملەكەت تاراپىنان بٸلٸم الۋعا قاتىستى قوسىمشا بالامالى نۇسقا ۇسىنۋىن تالاپ ەتٸپ جاتقاندىعىن ەسكەرە وتىرىپ جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸ اشۋدىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن قارۋعا بولاتىنى تۋرالى پٸكٸرٸن ايتتى.

ەكٸنشٸدەن, قولدانىستاعى زاڭنامالاردا جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸڭ اشىلۋىنا كەدەرگٸ جوق دەگەنٸمەن, ونداي مەكتەپتەردە تەك قانا دٸندار قىزدار عانا وقيدى دەپ ايتپادى. سەبەبٸ, زاڭنامالارعا سەيكەس كەز كەلگەن وقۋشى قىز تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا ورنالاسقان بٸلٸم ورىندارىندا وقۋعا قۇقىلى. ولاردى ورامال تاعاتىندار جەنە ورامال تاقپايتىندار دەپ بٶلۋگە بولمايدى.

ٷشٸنشٸدەن, جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردە قىزدار ورامالمەن ساباققا كەلە الادى دەگەن جوق. كەرٸسٸنشە, مۇنداي مەكتەپتەردە دە «بٸلٸم تۋرالى» زاڭعا سەيكەس بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸنٸڭ 2016 جىلعى 14 قاڭتارداعى №26 بەكٸتٸلگەن بۇيرىعىنىڭ تالاپتارى ورتا جەنە جالپى ورتا بٸلٸم بەرۋ, مامانداندىرىلعان جالپى بٸلٸم بەرۋ جەنە ارنايى وقۋ باعدارلامالارىن جٷزەگە اسىراتىن كەز-كەلگەن وقۋ ورىندارىنا بٸردەي قاتىستى.

تاعى بٸر بالاما رەتٸندە قاشىقتان بٸلٸم بەرۋ تەسٸلٸن زەرتتەۋگە بولاتىنىن بٸلدٸردٸ.

مۇقييات قاراعان ادام مينيستردٸڭ وسى ەكٸ تەسٸلدٸ تاعى دا زەرتتەۋ كەرەك ەكەندٸگٸنە نازار اۋدارعانىن, ياعني, مٸندەتتٸ تٷردە شەشٸلەدٸ دەپ ايتپاعانىن اڭعارار ەدٸ.

سوندىقتان, كەيبٸر دٸندار ازاماتتاردىڭ مينيستر نۇرلان بايۇزاقۇلىنىڭ وسى سٶزدەرٸنەن كەيٸن ٶزدەرٸنٸڭ قويعان تالاپتارىن ورىنداتقانداي ەتٸپ كٶرسەتۋلەرٸ تٷسٸنٸكسٸزدٸك تۋدىرادى.

وسىعان وراي, جەكەمەنشٸك مەكتەپتەر اشىلعان كٷننٸڭ ٶزٸندە  ولاردىڭ بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارى بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ بەكٸتكەن تالاپتارعا ساي بولۋى كەرەك. سونداي اق, ساباق بەرەتٸن ۇستازدارعا قويىلاتىن تالاپتار دا وقىتۋشىلاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸنە قاراي رەتتەلۋٸ كەرەك. جەنە دە ونداي مەكتەپتەردە دە قىز-بالالاردىڭ ساباققا ورامال تاعىپ كەلۋٸنە جول بەرٸلمەيدٸ.

ەشقانداي دٸني كومپونەنتتەر وقىتىلمايدى جەنە تەك قانا دٸندارلاردان قۇرالمايدى. سونداي اق. مينيسترلٸك جەكەمەنشٸك مەكتەپتەر اشىلعان جاعدايدا, سونداي بٸلٸم بەرۋ مەكەمەسٸندە وقيمىن دەگەن قىز بالالارعا شەكتەۋ قويىلۋى مٷمكٸن دەپ سانايدى.  مىسالى, تەك 9-شى سىنىپتى بٸتٸرگەن سوڭ عانا قابىلدانۋى مٷمكٸن. وعان دەيٸن مەملەكەتتٸك بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸندە وقۋى تيٸس.

سونىمەن قاتار, جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸ سالۋ ازاماتتاردىڭ نەمەسە جەكەلەگەن كەسٸپكەرلەردٸڭ ٶزدەرٸنٸڭ قارجىسىنا الىنۋى ورىندى بولادى.

وسىعان قوسىمشا, تاعى بٸر مەسەلەگە نازار اۋدارعىم كەلٸپ وتىر. ەگەر قىز بالالار 1-شٸ سىنىپتان باستاپ بٶلەك وقيتىن بولسا ولار قوعامنان وقشاۋلانىپ, جاتىرقاپ قالۋى مٷمكٸن. نەتيجەسٸندە, كەلەشەكتە قوعامنىڭ تولىققاندى مٷشەسٸ بولىپ قالىپتاسۋىنا كەرٸ ەسەرٸ بولادى. سونىمەن قاتار, قىز بالالار مەن ەر بالالار بٶلەك وقۋى مٷمكٸن بولعانىمەن, بۇل مٸندەتتٸ تٷردە 1-شٸ سىنىپتان باستاپ بٶلەك وقۋعا بولادى دەگەندٸ بٸلٸرمەيدٸ. مىسالى, ولارعا تەك 9-شى سىنىپتان كەيٸن عانا بٶلەك مەكتەپتە وقۋلارىنا رۇقسات بەرٸلۋٸ مٷمكٸن. مەملەكەت ونداي تالاپتاردى قويا الادى.

حالىقارالىق تەجٸريبەلەردٸ الىپ قارايتىن بولساق, كٶپتەگەن دامىعان ەلدەردە جەكەمەنشٸك مەكەپتەر جەنە قاشىقتان وقىتۋ تەجٸريبەسٸ بار ەكەنٸن كٶرۋگە بولادى. ەۆروپا ەلدەرٸندە جەكەمەنشٸك مەكتەپتەر بولعانىمەن ول جەرلەردە ٸرتٷرلٸ دٸن ٶكٸلدەرٸنٸڭ بالالارى بٸلٸم الىپ جاتادى.

جالپى, مەكتەپتەردە ورامال نەمەسە حيجاب كييۋ سىرتقى كٶرٸنٸستەر بولۋىمەن قاتار, دٸني تالاپتاردى ٷستەم ەتۋگە ۇمتىلىستىڭ كٶرٸنٸسٸ بولىپ تابىلادى. ال, كونستيتۋتسييادا بٸزدٸڭ ەلٸمٸز زايىرلى مەملەكەت بولىپ تابىلاتىندىعى اتاپ كٶرسەتٸلگەن. زايىرلى مەملەكەتتە زاڭ دٸني تالاپتاردان جوعارى تۇرادى. سوندىقتان, ەلەۋمەتتٸك قارىم-قاتىناستار, ونىڭ ٸشٸندە بٸلٸم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, وتباسى جەنە نەكە ينستيتۋتتارى دٸني نورمالارمەن ەمەس, زايىرلى مەملەكەتتٸڭ زاڭناماسىمەن رەتتەلەدٸ.

ال, ورامالىن شەشپەيمٸن دەگەن قىز بالالار بالامالى نۇسقا رەتٸندە مەدرەسەلەردە وقۋىن جالعاستىرۋلارىنا ەشقانداي كەدەرگٸ جوق. ونىڭ ٶزٸندە, ولار 9-شى سىنىپتى بٸتٸرگەن سوڭ عانا بولۋلارى كەرەك. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «دٸني قىزمەت جەنە دٸني بٸرلەستٸكتەر تۋرالى» زاڭىنىڭ  3-بابىندا دا دٸني بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىن قوسپاعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بiلiم بەرۋ مەن تەربيەلەۋ جٷيەسٸ دٸن مەن دٸني بٸرلەستٸكتەردەن بٶلiنگەن جەنە زايىرلى سيپاتتا بولادى دەپ كٶرسەتٸلگەن.

قر دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸ

دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى

مىرزاەۆ بالعابەك ەبدٸقايىمۇلى