قۇرمەتتٸ دوستار!
مەن مينيستر رەتٸندە عانا ەمەس, ەڭ الدىمەن كوروناۆيرۋس ەپيدەميياسىنىڭ قاۋٸپ-قاتەرٸن جاقسى تٷسٸنەتٸن جەنە ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى ٷشٸن ەرەكشە الاڭداپ جٷرگەن ادام رەتٸندە سٸزدەرگە ٶتٸنٸش جاساماقپىن.
دەل قازٸر جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ موينىمىزعا الىپ, ەرقايسىمىز «جەكە كارانتين» ەرەجەلەرٸن مۇقييات ٷيرەنەر جەنە ونى ٶمٸر سالتىنا اينالدىرار كەز كەلدٸ. ال ٸندەتتٸ جۇقتىرىپ الماۋ ٷشٸن قاراپايىم عانا مىناداي شارالاردى ساقتاساڭىزدار بولعانى:
1. جۇمىستا, كٶلٸكتە, كٶشەدە, دٷكەندە جەنە ت.ب. جەرلەردە مٷمكٸندٸگٸنشە اراقاشىقتىقتى ساقتاڭىز;
2. ەگەر مٷمكٸندٸك بولسا كەڭسەدە ەمەس, ٷيدە وتىرىپ جۇمىس ٸستەۋگە تىرىسىڭىز. تۋىس, دوستارمەن ونلاين, ۆيدەو-قوڭىراۋ جەنە ٶزگە دە جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ كٶمەگٸمەن بايلانىس ورناتىڭىز;
3. قوعامدىق ورىنداردا ماسكا كيٸپ جٷرٸڭٸز;
4. قولدى كەم دەگەندە 20 سەكۋن سابىنمەن جيٸ جۋىپ, سانيتايزەرمەن سٷرتٸڭٸز;
5. ٶزٸڭٸزدٸڭ جەنە وتباسى مٷشەلەرٸنٸڭ تەمپەراتۋراسىن جيٸ ٶلشەپ تۇرىڭىز.
ايتا كەتۋ كەرەك, دەل وسى شارالار ناۋرىز, سەۋٸر جەنە مامىر ايلارىندا تٶتەنشە جاعداي كەزٸندەگٸ كارانتيندە كٶپ كٶمەكتەستٸ.
قازٸر ەلەمنٸڭ كەيبٸر ەلٸندە جەنە قازاقستاندا دا كوروناۆيرۋس ينفەكتسييانىڭ ەكٸنشٸ تولقىنى جٷرٸپ جاتىر. ەلٸمٸزدە ەكٸنشٸ تولقىن مامىر ايىنىڭ سوڭىندا كارانتين تالاپتارىن جەڭٸلدەتكەننەن كەيٸن باستالدى. ٶكٸنٸشكە قاراي, COVID-19 جۇقتىرعاندار سانى بٸردەن ارتتى.
جاقىندا گارۆارد قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكتەبٸ پروفەسسورىنىڭ زەرتتەۋ ماتەريالى جارييالاندى. وندا اۆتور بەتا-كوروناۆيرۋس ماۋسىمى, يممۋنيتەت جەنە قارسى يممۋنيتەت تۋرالى مەلٸمەتتەردٸ پايدالانىپ, SARS-CoV-2 كوروناۆيرۋسىنىڭ تارالۋىن ەسەپتەگەن. ايتۋىنشا, كٷزگٸ-قىسقى كەزەڭدە SARS-CoV-2 قايتالانادى دەپ بولجاعان جەنە تولقىندى بولدىرماۋ ٷشٸن 2022 جىلعا دەيٸن ورتاشا ەلەۋمەتتٸك اراقاشىقتىقتى ساقتاۋ تالاپ ەتٸلۋٸ مٷمكٸن – وسى ۋاقىتقا دەيٸن ۇجىمدىق يممۋنيتەت قالىپتاسادى نەمەسە ۆاكتسينا ەزٸرلەپ, ونى پايدالانۋىمىز تيٸس. قازٸر SARS-CoV-2 يممۋنيتەتتٸڭ دەرەجەسٸ مەن ۇزاقتىعى بەلگٸسٸز, سوندىقتان بٸرنەشە ستسەناريي ەسەپكە الىنعان. ماتەريال مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا قىسقا مەرزٸمدٸ يممۋنيتەت (40 اپتا) جاسالۋى مٷمكٸن, وندا ٸندەت جىل سايىن قايتالانادى. ەگەر مەرزٸمدٸ يممۋنيتەت پايدا بولسا (104 اپتا) - ەكٸ جىلدا بٸر رەت شىعادى. ال ٶمٸر بويعى يممۋنيتەت – ۆيرۋستىڭ ەليميناتسيياسى بولسا, 2024 جىلى قايتا ٶرشۋٸ مٷمكٸن: https://science.sciencemag.org/…/early/2020/04/14/science.a…
بۇل جاڭا ينفەكتسييا. بٷكٸل ەلەم ونى زەرتتەيدٸ, بولجام جاسايدى, ٸندەتپەن كٷرەسۋ جولدارىن ٸزدەيدٸ.
قازٸر ينفەكتسييانىڭ تارالۋىن شەكتەۋگە باعىتتالعان شارالار مەن جەڭٸلدەتٸلگەن كارانتين اراسىنداعى ورتاق تەڭدٸكتٸ تابۋىپ, ونى قالىپتى ٶمٸر سالتىنا اينالدىرۋ قاجەت. كوروناۆيرۋس بٸزدٸ ەلٸ تاعى دا ەبٸگەرگە سالارى انىق. سوندىقتان, بۇل شارالارعا مەن بەرٸپ, مۇقييات قاراۋعا مەجبٷرمٸز. الداعى ۋاقىتتا جاعدايى اۋىر ناۋقاستار سانى ارتۋى مٷمكٸن. الايدا, بٸز جەدەل جەردەمگە كەزەك كٷتكەن پاتسيەنتتەر مەن ادام ٶمٸرٸن قۇتقارىپ ٷلگەرە الماي جاتقان دەرٸگەرلەردٸ كٶرگٸمٸز كەلمەيدٸ.
قازٸر وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر دەمالىستا. ٶكٸنٸشكە قاراي, كەز كەلگەن بالا, شەكٸرت نەمەسە ستۋدەنت ينفەكتسييانى تاسىمالداۋشى بولۋى مٷمكٸن. ولار دوستارىمەن كەزدەسەمٸن دەپ جٷرٸپ, ٸندەتتٸ جۇقتىرىپ السا, ٷيدەگٸ ەگدە جاستاعى اتا-انا, جاسى ٷلكەن تۋىستارىنا ٷلكەن قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ. ونىڭ زاردابى دا اۋىر بولماق.
5 ماۋسىمدا ددسۇ حالىقتىڭ تٷرلٸ توپتارىنا ارنالعان ماسكاعا قاتىستى جاڭا ۇسىنىم جاسادى. COVID-19 تارالۋىنىڭ الدىن الۋ ٷشٸن مٸندەتتٸ تٷردە ەلەۋمەتتٸك اراقاشىقتىقتى (كەم دەگەندە 1 مەتر) ساقتاۋ كەرەك. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنە, رەسپيراتورلىق اۋرۋ سيمپتومدارى بار ادامدارعا, حالىقتىڭ وسال توبىنا كٸرەتٸن ادامدارعا, سونداي-اق 1 مەتر اراقاشىقتىقتى ساقتاۋعا مٷمكٸندٸك بولماعان كەزدە ماسكا كييۋ ۇسىنىلادى. سونىمەن قاتار, ددسۇ COVID-19 جەڭٸل سيمپتومدارى بار ادامدارعا مەديتسينالىق ماسكا كييۋگە (جەنە مەديتسينالىق كٶمەككە جٷگٸنۋ) كەڭەس بەرەدٸ. ددسۇ پاندەمييا جوق دەپ مەلٸمدەدٸ دەگەن پٸكٸر قاتە, ەڭگٸمە سيمپتومسىز پاتسيەنتتەر COVID-19 از جۇقتىراتىنى جەنە جالپى ونىڭ باسقا ادامدارعا بەرٸلمەيتٸندٸگٸ تۋرالى. بۇل تۇرعىدا, ماسكانى تەك ٸندەتتٸڭ سيمپتومدارى بايقالعان ادامدارعا, قوسىمشا اۋرۋلارى بار قارتتارعا جەنە 1 مەتر اراقاشىقتىقتى ساقتاۋ مٷمكٸن بولماعان كەزدە عانا كييۋگە كەڭەس بەرەدٸ. بارلىعىنىڭ ماسكا كييۋٸ مٸندەتتٸ ەمەس.
سونىمەن, سٸز «جەكە كارانتين» ەرەجەلەرٸنە نەمقۇرايلى قاراماي, جاۋاپكەرشٸلٸك تانىتساڭىز وتباسىڭىزدىڭ, تۋىس, دوستارىڭىز بەن ەرٸپتەستەرٸڭٸزدٸڭ, قالا مەن ەلدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتەسٸز. بٸز بٸرگە كٷرەسسەك قانا بۇرىنعى ٶمٸر سٷرۋ سالتىمىزعا, جۇمىسقا تەزٸرەك ورالامىز, تۋعان-تۋىس, جاقىندارىمىزبەن قاۋىشىپ, ەركٸن جٷرٸپ-تۇرۋعا مٷمكٸندٸك تۋادى, قايتا ساياحاتقا شىعامىز.
ول ٷشٸن ەرقايسىڭىزدان «جەكە كارانتين» تالاپتارىن قاتاڭ ساقتاۋدى سۇرايمىن! ٶز باسىڭىزدىڭ جەنە جاقىندارىڭىزدىڭ اماندىعى ٷشٸن جەكە قاۋٸپسٸزدٸككە اسا مەن بەرٸڭٸز. اۋىرماڭىزدار!
ەلجان بٸرتانوۆتىڭ فەيسبۋكتاعى جازباسىنان
