«ادام ٶمٸرٸ, قۇقىعى مەن بوستاندىعى - مەملەكەتتٸڭ ەڭ قىمبات قازىناسى» دەپ تەۋەلسٸز ەلٸمٸزدٸڭ باستى قۇجاتى كونستيتۋتسييامىزدا كٶرسەتٸلگەن. زاڭ – حانعا دا, قاراعا دا ورتاق. كٸنەلٸسٸڭ بە, جازاڭدى ٶتە. بٸراق جالعان جالا مەن نالانىڭ قۇربانىنا اينالىپ, ناقاقتان-ناقاق 10 جىلدى ارقالاعان جازىقسىز جاننىڭ تاعدىرى قالاي شەشٸلەدٸ?
2019 جىلدىڭ شٸلدە ايىندا اقتٶبە قالالىق «اقبٶبەك-ۆوستوك» بالالار لاگەرٸندە بولعان وقيعا حالىقتى الاڭداتپاي قويمادى. دەل وسى وقيعادا اقتٶبە وبلىستىق قىلمىستىق ٸستەر جٶنٸندەگٸ مامانداندىرىلعان سوتى قانداي دا بٸر جەتكٸلٸكتٸ دەلەل-دەيەكسٸز ەلٸبي ٶتەپبەرگەندٸ قر قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 124-بابىنىڭ 3-تارماعى بويىنشا ايىپتى دەپ تانىپ, 10 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۋرالى ٷكٸم شىعاردى. الايدا «جالعان جالا مەن بالا ويىنان قۇرىلعان قاقپانعا تٷسكەن ەلٸبيدٸڭ تاعدىرىنا ەدٸل شەشٸم تاعايىندالسا» دەيدٸ جاس تالانتتىڭ جازىقسىز ەكەنٸنە كٶزٸ جەتكەن, ٶمٸرٸ مەن بولاشاعىنا الاڭداۋلى قانشاما قازاقستاندىق.
ەلٸبيدٸ قازاقستاننىڭ مەدەنيەتٸ مەن ٶنەرٸندە ٶزٸندٸك ورنى بار قر ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرلەرٸ, بەلگٸلٸ جۋرناليستەر, ٶنەردەگٸ رۋحاني ۇستازدارى قولداپ وتىر. ەلٸبي ۇستازدارىنىڭ سەنٸمٸندەگٸ بالا بولعاندىقتان, مەرۋەرت ٶتەكەشوۆا, بەكبولات قۇرمانعوجاەۆ, اسحات ماەميروۆ, اينۇر بەرمۇحامبەتوۆا, جۋرناليست بيبٸگٷل دەۋلەتبەكقىزى, ٶنەردەگٸ اعا-اپالارى اسانەلٸ ەشٸموۆ, بيبٸگٷل تٶلەگەنوۆا, سۆەتا پەن قانات ايتباەۆتار, مايرا يلياسوۆا, نٷركەن ٶتەۋٸلوۆ, سەكەن مايعازيەۆ, دەۋرەن سەرعازين, مەرۋەرت تٷسٸپباەۆا, التىناي جوراباەۆا, ەدٸل احمەتوۆ, اسحات سادىرباي, مٶلدٸر مۇقانوۆالار جاس ٶرەننٸڭ تاعدىرىنا شىرىلداپ اراشا سۇراپ وتىر. ٶنەر ەلەمٸنە اياق باسىپ, دارىنىن شىڭداپ, قاناتىن كەڭگە جايىپ كەلە جاتقان ەلٸبي ٶتەپبەرگەننٸڭ ۇستازى اسحات ماەميروۆ «دارىنى جانارتاۋداي جارقىلداعان جاس جٸگٸت ەلٸبيدٸ 10 جىلعا سوتتاۋ – ەدٸلەتسٸزدٸك» دەيدٸ.
بٷگٸنگٸ كٷنٸ ەلٸبيدٸڭ باسىنداعى مەن-جايعا قانىق بولعان سوڭ حالىق اراسىندا دا قولداۋشىلار سانى كٷننەن كٷنگە ارتىپ, ەلٸبي ٸسٸنە بايلانىستى ٷلكەن رەزونانس تۋۋدا. ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە ينستاگرامداعى @alibige_adildik جەنە فەيسبۋكتەگٸ Alibide Adildik پاراقشالارى جٷرگٸزٸلۋدە. حالىق قىزۋ قولداپ وتىر. حالىقتىڭ جازعان كوممەنتارييلەرٸندە بالاسىنىڭ بولاشاعى ٷشٸن الاڭدايتىندار, مىناداي سوراقىلىقتى كٶرٸپ وتىرعان سوڭ اتا-انالارى بالالارىنىڭ مۇعالٸم بولۋىنا قارسىلىق كٶرسەتٸپ وتىرعاندار سانى ارتۋدا. مۇنىڭ سوڭى جاقسىلىققا اپارمايتىنى انىق. قازاقستاننىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن سانى شەكسٸز قازاقستاندىق ەلٸبيدٸ قولداۋ ماقساتىندا ۆيدەوٷندەۋلەر تٷسٸرۋدە. اراشا سۇراۋدا. «ەستٸر قۇلاق, كٶرەر كٶز بولسا» دەگەن حالقىنىڭ نيەتٸ زور.
ٶتەپبەرگەن ەلٸبي – قازاق ۇلتتىق ٶنەر ۋنيۆەرسيتەتٸندە قازاقتىڭ قىز جٸبەگٸ – مەرۋەرت ٶتەكەشوۆا شەبەرحاناسىنىڭ ستۋدەنتٸ. كٶپبالالى وتباسىنان شىققان تەربيەلٸ, ٶنەرلٸ, جالىنداعان جٸگەرلٸ 23 جاستاعى ەلٸبي توپ ستاروستاسى بولدى. ەلٸبي باسقارعان توپ ۇيىمشىلدىعىمەن, اۋىزبٸرشٸلٸگٸمەن, ٶنەرگە دەگەن قۇلشىنىسىمەن ەرەكشە كٶزگە تٷسەتٸن. ارالارىنداعى كٶشباسشىسى, ۇيىتقىسى – ەلٸبي بولاتىن. سىناق كٸتاپشاسىنداعى باعالارى دا جوعارى. ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا قانداي ٸس-شارا بولسا دا الدىڭعى قاتاردان كٶرٸنەتٸن. جوعارى وقۋ ورنىنا تٷسكەنشە دە ٶنەر ورتالىقتارىندا تەجٸريبە جيناپ, ونىڭ ٸشٸندە بالالارمەن جۇمىس ٸستەۋدٸ مەڭگەرگەن, ٷلكەنمەن دە, كٸشٸمەن دە ورتاق تٸل تابىسا بٸلەتٸن كوممۋنيكابەلدٸ ازامات.
قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ 2 كۋرسىن اياقتاعان ەلٸبي ٶتەپبەرگەن اقىلى بٶلٸمدە وقيتىن بولعان سوڭ جازعى دەمالىس كەزٸندە وقۋىنا قوسىمشا قاراجات تابۋ ماقساتىندا 2019 شٸلدە ايىندا ٶزٸنٸڭ تۋىپ-ٶسكەن اقتٶبە وبلىسىنداعى «ۆوستوك-اقبٶبەك» جازعى لاگەرٸنە تەلٸمگەر بولىپ ورنالاسىپ, قىزمەتٸنە كٸرٸسكەننەن كەيٸن 4-اق كٷننەن سوڭ «جاسٶسپٸرٸم بالالارعا ازعىندىق جاسادى» دەپ ايىپتالىپ, بيىلعى جىلدىڭ 26 ناۋرىزداعى سوت ٷكٸمٸمەن جوعارىداعىداي جازاعا كەسٸلدٸ. ەلٸبي ٶتەپبەرگەننٸڭ قورعاۋشىلارى تاراپىنان اقتٶبە وبلىستىق سوتىنا اپەللياتسييالىق شاعىم جاسالدى. اپەللياتسييالىق سوتتا 4 اتا-انانىڭ 3-ەۋٸ بالالارىنىڭ بٸرلەسە ويلاستىرعان ٶتٸرٸگٸ ەكەنٸن ايتتى. اپەللياتسييالىق سوتتا ٸس 6 وتىرىسقا سوزىلدى. تەرگەۋ كەزٸندە جٸبەرٸلگەن ٶرەسكەل قاتەلٸكتەر مەن باستاپقىدا ارىزدانعان اتا-انالاردىڭ «بالامىز ٶتٸرٸك ايتىپتى» دەگەن سٶزدەرٸ سوت تەرگەۋٸن قايتا جٷرگٸزۋگە سەبەپ بولدى. بارلىعىنا ناقتى دەلەلدەر بار. ەڭ باستىسى, سوت مەديتسينالىق ساراپتاماسى قورىتىندىسىنا ساي ٶتەپبەرگەن ەلٸبي قانىبەكۇلى بۇرىن, ياعني «قىلمىس جاسادى» دەگەن كەزدە جەنە قازٸرگٸ ۋاقىتتا (زەرتتەۋ سەتٸندە) قانداي دا بٸر پسيحيكالىق اۋىتقۋشىلىققا شالدىقپاعان, سونىمەن قاتار جىنىستىق باسىمدىلىعىنىڭ پەدوفيلييا تٷرٸندە بۇزىلۋ بەلگٸلەرٸ جوق ەكەنٸن انىقتاعان. الايدا, ەشتەڭەگە قاراماستان, 8 ماۋسىم 2020 جىلى اقتٶبە وبلىستىق سوتى بارلىق دەلەلگە كٶز جۇما قاراپ, ەلٸبي ٶتەپبەرگەن ٸسٸنٸڭ اپەللياتسييالىق شاعىمىن قاناعاتتاندىرۋسىز, قر قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 124-بابىنىڭ 3-تارماعى بويىنشا 10 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۋرالى ٷكٸمٸن ٶزگەرٸسسٸز قالدىردى. ٸس بويىنشا بۇدان باسقا دا زاڭسىزدىقتار جەتەرلٸك دەيدٸ ساراپشى ماماندار.
وسى ورايدا, ەلٸبي ٶتەپبەرگەننٸڭ ەكەسٸ قانىبەك تابىشوۆ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە بالاسىنا تاعىلعان ٷكٸممەن كەلٸسپەيتٸنٸ جەنە دە بارلىق سوتقا قوعامدىق قورعاۋشىسى رەتٸندە قاتىسىپ, تەرگەۋ كەزٸندە جٸبەرٸلگەن ٶرەسكەل قاتەلٸكتەر تۋرالى جازبا قالدىرعان ەدٸ:
«بالام ەلٸبيدٸڭ ٷستٸنەن قىلمىستىق ٸس قوزعالعاننان بەرٸ مەن قوعامدىق قورعاۋشىسى رەتٸندە بارلىق سوتقا قاتىسىپ كەلدٸم. اقتٶبە وبلىستىق قىلمىستىق ٸستەر جٶنٸندەگٸ مامانداندىرىلعان سوت ٷكٸمٸنە نارازىلىق بٸلدٸرٸپ, اقتٶبە وبلىستىق سوتىنا اپەللياتسييالىق شاعىم تٷسٸردٸك. اپەللياتسييالىق سوتتىڭ 6 وتىرىسى بولدى. تەرگەۋ كەزٸندە تٶمەندەگٸدەي ٶرەسكەل قاتەلٸكتەر جٸبەرٸلدٸ:
– 26 شٸلدە 2019 جىلى قالاي №4 قالالىق پوليتسييا ينسپەكتورى بايانات جاسادى, سودان باستاپ بەرٸ زاڭ بۇزعان. سول كٷننٸڭ ٶزٸندە ولار قىلمىستىڭ بولعان, بولماعاندىعىن تەكسەرمەگەن. ول تٷسكەن ارىزدا دا «قىز بالالارعا تيٸستٸ» دەلٸنگەن. قازٸرگٸ ٸستە, قاراپ تۇرساڭىز, ارىزدانعان بٸردە-بٸر قىز بالانىڭ اتا-اناسى جوق. بۇل جالعان ارىز بولسا دا بايانات تولتىرىلعان.
– تەرگەۋگە زاڭسىز قوسىلعاندار دا بار. قالالىق پوليتسييا بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى لاۋازىمدىق ٶكٸلەتتٸگٸن اسىرا پايدالانىپ, وبلىستىق پوليتسييا دەپارتامەنتٸنٸڭ تەرگەۋ باسقارماسىنىڭ اعا تەرگەۋشٸسٸن تەرگەۋ توبىنا قوسادى. بٸراق اعا تەرگەۋشٸنٸ تەرگەۋ توبىنا قوسۋ - قالالىق پوليتسييا باسشىسى قۇزىرەتتٸلٸگٸندە ەمەس. دەمەك, اعا تەرگەۋشٸ بۇل ٸسكە زاڭسىز قوسىلىپ تۇر. ال, تەرگەۋ امالدارى كەزٸندەگٸ بارلىق قۇجاتتاردا وسى تەرگەۋشٸنٸڭ قولى قويىلعان.
– كەمەلەتكە تولماعان بالالاردان جاۋاپ العاندا مٸندەتتٸ تٷردە ٶكٸلٸ, زاڭدى ٶكٸلٸ, پەداگوگ-پسيحولوگ قاتىستىرىلۋى تيٸس. بٸراق جەبٸرلەنۋشٸ بالالاردى تەرگەۋ كەزٸندە تەك اتا-اناسى, بالا جەنە تەرگەۋشٸ بولعان. بۇل - ٷلكەن زاڭبۇزۋشىلىق. تەرگەۋگە پەداگوگ-پسيحولوگتىڭ, ادۆوكاتتىڭ قاتىستىرىلماعانىن سوتتا جاۋاپ الۋ كەزٸندە جەبٸرلەنۋشٸ جاقتىڭ اتا-انالارى دا راستاپ وتىر.
– قۇجاتتاردا پەداگوگ-پسيحولوگتىڭ دا, ادۆوكاتتىڭ دا تەرگەۋگە قاتىستى دەگەن قولى بار. بٸراق بۇل ماماندار تەرگەۋ كٷنٸ پوليتسييا بٶلٸمٸنە مٷلدە كەلمەگەن, ياعني كپپ-دا كەلگەندٸگٸ جٶنٸندە تٸركەلمەگەن. وسى تۇستا مامانداردىڭ, ادۆوكاتتىڭ قولىن كەيٸن قويدىرعانى انىقتالىپ وتىر.
– تەرگەۋشٸ 26 شٸلدە كٷنٸ, بٸر ۋاقىتتا ٷش جەبٸرلەنۋشٸدەن جاۋاپ العان. تەرگەۋگە پسيحولوگ رەتٸندە قاتىستىرىلدى دەپ بٸر عانا ادام كٶرسەتٸلگەن, قول قويعان. سوندا بٸر پسيحولوگ ٷش بالادان بٸردەي بٸر ۋاقىتتا جاۋاپ العاندا ٷش كابينەتكە جٷگٸرٸپ جٷرگەن بە?» دەيدٸ.
حالىق پەن بيلٸك اراسىنداعى التىن كٶپٸر سانالاتىن ەلٸمٸزدٸڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى دا حالىقتىڭ نازارىنداعى ەلٸبيدٸڭ تاعدىرىنا الاڭداپ, جارىسا جازدى, ارنايى حابارلار دا شىعاردى. رەسپۋبليكالىق ەۋرازييا بٸرٸنشٸ ارناسىنىڭ ەلٸبي ٸسٸنە ارنالعان تٸكەلەي ەفير تٷرٸندە بولعان «Basty Prime» باعدارلاماسىنا ارىزدانعان اتا-انالار ستۋدەنتتٸڭ كٸنەسٸز ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ.
«ەلٸبيدٸڭ ٸسٸنە بايلانىستى ارىز جازعان اتا-انانىڭ بٸرەۋٸ - مەنمٸن. جازىقسىز بالانى شىرىلداتىپ قويماي, ٶزٸمٸزدٸڭ ويىمىزدى, ادالدىعىمىزدى, ادامگەرشٸلٸگٸمٸزدٸ بٸلدٸرەيٸك, بالانى سوتتاتپاۋدىڭ امالىن جاساپ, ٶزٸمنٸڭ پٸكٸرٸمدٸ بٸلدٸرگٸم كەلەدٸ. ەڭ باسىندا, قاتەلٸككە ۇرىنىپ, بالالاردىڭ سٶزٸنە سەنٸپ, ارىزىمىزدى جازدىق» دەدٸ انا. ەيەلدٸڭ ايتۋىنشا, بالاسىمەن سٶيلەسكەندە پسيحولوگييالىق كٷيٸنەن ونىڭ بٸرنەرسەنٸ جاسىرىپ جٷرگەنٸن بايقاعان. «بالامىزبەن ەكەسٸ ەكەۋمٸز سٶيلەسە كەلە مۇنداي جاعدايدىڭ بولماعانىن بٸلٸپ, سودان كەيٸن وبالىنا قالارمىز دەپ ارىزىمىزدى قايتارىپ الدىق» دەدٸ ەيەل. لاگەردەگٸ تەربيەشٸسٸن ايىپتاعان بالا اتا-اناسىمەن سٶيلەسكەن كەزٸندە ٶزدەرٸ ايتقان جاعدايدىڭ بولماعىنىن مويىنداعىن. تٸپتٸ, ول ەلٸبيدٸڭ ٶتە جاقسى تەربيەشٸ ەكەنٸن, بالالارعا جاقسى قاراعانىن ايتقان. ««بٸزدٸڭ دۋشقا كٸردٸ دەگەن دە, بالالاردىڭ انا جەرٸنەن, مىنا جەرٸنەن ۇستادى» دەگەن دە, بەرٸ جالعان. مۇنىڭ بەرٸن ۇيىمداستىرعان سىرتتان كەلگەن, سارى شاشتى ٸرٸلەۋ كەلگەن بالا» دەپ ايتتى. ولار ٶزدەرٸ ۇيىمداستىرعان. «بٸز ەلٸبي اعايدى سوتتاتامىز, سۇحباتتا اكتەر بولامىز», دەگەن ەڭگٸمەلەرٸن باسقا تەربيەشٸلەر مەن بالالار ەستٸگەن. بالامىزبەن سٶيلەسە كەلٸپ بٸز وسى جاعدايدى انىقتادىق» دەدٸ انا. سونىمەن قاتار, ول جالا جابىلعان ەلٸبيدٸڭ سوتتالۋىنا قارسى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. «سوتتا دا بولدىق. وسىنىڭ بەرٸن ايتتىق» دەپ قورىتىندىلادى ەيەل.
«بالانىڭ ٸسٸ شالا» دەگەن سٶز بار قازاقتا. ويىن بالاسىنىڭ دا بار نازاردى ٶزٸنە اۋدارۋ ٷشٸن ويدان شىعارىپ, بار ٶتٸرٸگٸن قۇراستىراتىن كەزدەرٸ دە بولادى. وسى تۇستا باسا نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەتٸن جاعداي, ەلٸبيدەن بۇرىن دەل وسى توپقا جەتەكشٸلٸك ەتكەن دەۋرەن ەسٸمدٸ ازاماتتى دا جۇمىسقا كٸرٸسكەنٸنە ەكٸ كٷن بولماي جاتىپ, وسى بالالار ٷستٸنەن ارىزدانىپ, سول سەبەپتٸ لاگەر باسشىلىعى جۇمىستان شىعارىپ تاستاعان. بۇل جاعداي تۋرالى دەۋرەن «Astana» تەلەارناسىنان كٶرسەتٸلەتٸن «ايتارىم بار» ەلەۋمەتتٸك جوباسىنىڭ ەلٸبي ٸسٸنە ارنالعان باعدارلاماسىندا ايتقان بولاتىن.
بالانىڭ ويىنىنان قۇرىلعان قاقپانىنا تٷسكەن ەلٸبيگە ەدٸل شەشٸم تاعايىنداسا دەگەن تٸلەك بار. ٸستٸڭ جايى بويىنشا ەلٸبيدٸڭ كٸنەسٸزدٸگٸنە قانشاما دەلەلدەر كەلتٸرٸلٸپ وتىرسا دا, ەستٸر قۇلاق, كٶرەر كٶز بولماي وتىرعانى راس. ەلدٸڭ بولاشاعى – جاستار. جاستارىمىزدىڭ بارلىعىن ٶتٸرٸكتٸڭ قۇرباندىعىنا شالىپ, تەمٸر تورعا قاماي بەرەتٸن بولساق, ەل بولاشاعىن كٸمگە سەنٸپ تاپسىرامىز?
ەلٸبيدٸڭ جازىقسىز ەكەنٸن راستايتىن قانشاما دەلەل مەن ايعاق بولا تۇرا, اق-قاراسىن انىقتاماي, بٸرجاقتى تەرگەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزگەن اقتٶبە وبلىسىنىڭ سوت جٷيەسٸن جٸتٸ تەكسەرۋ قاجەت دەگەن وي دا كەلەدٸ. سوت, سوت تٶراعاسى, سۋديا ادامنىڭ تاعدىرىن شەشەتٸن جاۋاپتى قىزمەتتٸ تاڭداعانىن ۇمىتپاسا ەتتٸ. ەلٸمٸزدٸڭ سوت قىزمەتكەرلەرٸ قۇزىرەتتٸلٸكتەرٸن ەدٸل ورىنداسا دەگەن حالىقتىڭ باستى تٸلەگٸ بار.
ەلٸبيدٸڭ قورعاۋشىلارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ قىلمىستىق ٸستەر جٶنٸندەگٸ سوت القاسىنا اقتٶبە وبلىستىق قىلمىستىق ٸستەر جٶنٸندەگٸ سوت القاسىنىڭ 2020 جىلعى 8 ماۋسىم كٷنٸ كٷشٸنە ەنگەن قاۋلىسىن كاسساتسييالىق تەرتٸپتە قايتا قاراۋ تۋرالى ٶتٸنٸشحات جولدادى. جاۋاپ كٷتۋدە. سوڭعى ٷمٸت شامشىراعى ەلٸمٸزدٸڭ جوعارعى سوتى ەلٸبيدٸڭ ٸسٸن قايتا قاراپ, ەدٸل شەشٸم شىعارادى, جاس جٸگٸتكە جاڭا تىنىس, بوستاندىق سىيلايدى دەگەن ٷمٸتتەمٸز.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ جاستارعا «سٸزدەر ەڭ ٷلكەن ارماندارىڭىزدى ٸسكە اسىرۋلارىڭىز قاجەت. بۇل – مەنٸڭ باستى مٸندەتٸم. بٸزدٸڭ جاستارىمىز ەڭبەكقور, كرەاتيۆتٸ, ٶز ماقساتىنا جەتۋدٸ بٸلەدٸ. سوندىقتان قازاقستاننىڭ بولاشاعى سەنٸمدٸ قولدا» دەگەن ەدٸ.
ەگەر اسقاق ارمانى, ايقىن ماقساتى بار كٶشباسشى جاستار وسىلاي جازىقسىز جاپا شەگەتٸن بولسا, ارمان-ماقساتىنا قالاي جەتپەك?!
پرەزيدەنتٸمٸز سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا ٷش ۇستانىمىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە «ەدٸلدٸك» پرينتسيپٸن بيٸك قويىپ ەدٸ. قازاقستاندىقتار ەلٸبي ٶتەپبەرگەننٸڭ ٸسٸندە دە ەدٸلدٸك تانىتاتىندىعىنا سەنٸم بٸلدٸرەدٸ. «بي – تٷزۋ, بيلٸك – ەدٸل» بولادى دەپ ٷمٸتتەنەدٸ. «ەكەسٸز جەتٸم – قۇر جەتٸم, اناسىز جەتٸم – تۇل جەتٸم» دەيتٸن, جەتٸمٸن جىلاتپاعان حالىقپىز. ەلٸبي ٶز ەلٸندە ەدٸلدٸك تاباتىنىنا, ەلٸمٸزدٸڭ مەدەنيەتٸ مەن ٶنەرٸنە ەلٸ تالاي زور ٷلەسٸن قوساتىنىنا كەمٸل سەنەمٸز! جاس ٶرەننٸڭ تاعدىرىنا بالتا شابىلماسا دەگەن جانايقاي جٷرەكتەرگە جەتەدٸ دەگەن ويدامىز.
