مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى نارىعىنداعى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىن ورىنداۋ شەڭبەرٸندە بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ ەمات ٶندٸرۋشٸلەرٸمەن كەزدەسۋلەر سەسسيياسىن جالعاستىرۋدا. 24 ماۋسىمدا ونلاين فورماتتا جۇمىرتقا ٶندٸرۋشٸلەر قاۋىمداستىعى, قازاقستاننىڭ قۇس ٶسٸرۋشٸلەر وداعى جەنە ەلٸمٸزدٸڭ ٸرٸ قۇس فابريكالارى ٶكٸلدەرٸمەن كەزدەسۋ ٶتتٸ.
بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ مەن جۇمىرتقا ٶندٸرۋشٸلەر قاۋىمداستىعى مونوپوليياعا قارسى كومپلاەنستٸ دايىنداۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جٷرگٸزگەنٸن جەنە
قاۋىمداستىق پرەزيدەنتٸ ماكسيم بوجكونىڭ ايتۋىنشا وعان جاقىن ارادا قاۋىمداستىقتىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى قول قوياتىن بولادى.
تاۋىق جۇمىرتقالارىن ٶندٸرۋ نارىعى ٶتە بەسەكەلٸ, قازاقستاندا جۇمىس ٸستەپ تۇرعان كٶپتەگەن وتاندىق قۇس فابريكالارىنان باسقا رەسەيلٸك ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ ٶنٸمدەرٸ ۇسىنىلعان.
ماكسيم بوجكونىڭ سٶزٸنە سەنسەك, مامىردان باستاپ جەنە جاز بويى سۇرانىس تٶمەندەگەن كەزدە جۇمىرتقالار ٶزٸندٸك قۇنىنان تٶمەن ساتىلادى.
قۇس فابريكالارى ٶندٸرٸستٸ توقتاتا المايدى, بۇل جىل بويى شامامەن 2 جىل ٶمٸر سٷرەتٸن تاۋىقتاردى ۇستاۋعا تٸكەلەي بايلانىستى.
- قازٸر جۇمىرتقانىڭ ٶزٸندٸك قۇنى 30 تەڭگەنٸ قۇرايدى, ال ەكٸ اپتا بۇرىن فابريكادان ساتۋ باعاسى 17-گە دەيٸن جەتتٸ, – دەيدٸ ول. – جازدا ٶندٸرۋشٸلەر شىعىنعا ۇشىرايدى, باسقا ماۋسىمداردا ولاردى ٶتەيدٸ جەنە جۇمىرتقا باعاسى ٶسەدٸ. يە, ٶتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا باعانىڭ كٷرت ٶسۋٸ ەرەكشە بولدى, بٸز ونىڭ قۇستاردىڭ ٶلۋٸنە بايلانىستى نارىقتاعى جۇمىرتقانىڭ تاپشىلىعىنا, جەم-شٶپتٸڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى جۇمىرتقا ٶندٸرٸسٸنٸڭ ٶزٸندٸك قۇنىنىڭ كٷرت ٶسۋٸنە جەنە اشم-دەن قولداۋ شارالارىنىڭ 2 ەسە قىسقارۋىنا بايلانىستى ەكەنٸن بٸرنەشە رەت مەلٸمدەدٸك.
جۇمىرتقاعا ٸشكٸ سۇرانىستىڭ جازعى قۇلدىراۋى رەسەيدەن سۇر يمپورتتىڭ دەمپينگتٸك باعامەن اعىنىمەن كٷردەلەنە تٷسەدٸ, مۇندا تۇتىنۋدىڭ ماۋسىمدىق تٶمەندەۋٸمەن جاعداي ۇقساس.
جۇمىرتقالار ۇساق كەسٸپكەرلەر, بازارداعى كٶتەرمە ساۋداگەرلەر ارقىلى ساتىلادى, شەكارا ارقىلى سالىق نەمەسە ققس تٶلەمەي تاسىمالدانادى.
وسىلايشا, قاۋىمداستىق پرەزيدەنتٸنٸڭ ايتۋىنشا, ولار قازاقستاندىق قۇس فابريكالارىنا جۇمىرتقا ٶزٸندٸك قۇنىنان تٶمەن جەنە سالىق تٶلەمەي ساتۋ ارقىلى ادال ەمەس بەسەكە تۋدىرۋدا.
قاۋىمداستىق ٶكٸلدەرٸ تاۋىق جۇمىرتقاسى باعاسىنىڭ قۇبىلمالىلىعىنا قارسى كٷرەس شارالارى بويىنشا ٶز ۇسىنىستارىن ايتتى.
قۇس فابريكالارى جازدا از شىعىن ەكەلۋٸ ٷشٸن ەكسپورتتىق نارىقتاردى اشۋ كەرەك.ەڭگٸمە قىتاي جايىندا, بۇل - ەڭ اۋقىمدى تۇتىنۋ نارىعى.
كٷزدە ازىق ساتىپ الۋ ٷشٸن جارتى جىلعا نەمەسە بٸر جىلعا بانك كەپٸلدٸگٸنسٸز, ساتىپ الىناتىن استىقتىڭ كەپٸلٸمەن مەملەكەتتەن اينالىم قاراجاتىنا قۇس فابريكالارىنىڭ قول جەتكٸزۋٸ.
– جەمشٶپ كومپونەنتتەرٸنە, اتاپ ايتقاندا, بيدايعا استىق جيناۋ كەزٸندە, ياعني قىركٷيەك-قازان ايلارىندا بولادى, - دەپ اتاپ ٶتتٸ ماكسيم بوجكو. - ەگەر قۇس فابريكالارى ازىقتى جارتى جىلعا نەمەسە بٸر جىلعا الدىن الا ساتىپ الا الاتىن بولسا, وندا ازىقتى تٶمەن باعامەن ساتىپ الۋ ەسەبٸنەن ٶز قۇنىن بەكٸتٸپ, جۇمىرتقا باعاسىن تٶمەندەتە الار ەدٸ. جىل سايىن بٸز مەملەكەتتەن قۇس فابريكالارىنا جەم-شٶپ ساتىپ الۋ ٷشٸن اينالىم قاراجاتىن بٶلۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋدى سۇرايمىز, بٸراق ەزٸرگە نەتيجە بولمادى. بۇل جۇمىس سحەماسى جەنە ونى قۇس فابريكالارىنا پايىزبەن اينالىم كاپيتالىن بەرۋ رەتٸندە ٸسكە اسىرۋعا بولادى.
قۇستاردى قۇس تۇماۋىنان ۆاكتسيناتسييالاۋدى مەملەكەتتٸك سۋبسيدييالاۋ.
بۇل ينفەكتسييا, قۇس ٶسٸرۋشٸلەردٸڭ مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا قازاقستاندا الداعى جىلدارى بولادى جەنە قۇس فابريكالارى بٷگٸندە بارلىق تاۋىقتاردى ٶز ەسەبٸنەن ۆاكتسيناتسييالايدى, دەگەنمەن ماكسيم بوجكونىڭ ايتۋىنشا, زاڭنامادا ٷي جانۋارلارىن قۇس تۇماۋى سيياقتى قاۋٸپتٸ اۋرۋلاردان قورعاۋ بويىنشا مەملەكەتتٸڭ مٸندەتتەمەلەرٸ بار.
– ٶتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىنان باستاپ بٸز اشم-دە تاۋىقتاردى قۇس تۇماۋىنان ۆاكتسيناتسييالاۋدى سۋبسيدييالاۋ مەسەلەسٸن كٶتەرٸپ جاتىرمىز, بٸراق ەزٸرگە نەتيجە بولمادى. ەگەر ۆاكتسيناتسييا مەملەكەت ەسەبٸنەن جٷرگٸزٸلسە, بۇل ٶزٸندٸك قۇنىن ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەپ اتاپ ٶتتٸ قاۋىمداستىق پرەزيدەنتٸ.
تاۋىق جۇمىرتقاسىن ٶندٸرۋگە سۋبسيدييانى بۇرىنعى دەڭگەيگە قايتارۋ.
جۇمىرتقا باعاسىنىڭ ٶسۋٸنٸڭ ٷش ماڭىزدى سەبەپتەرٸنٸڭ بٸرٸ – سۋبسيدييالاردىڭ قىسقارۋى بولىپ تابىلادى, ولاردى 2020 جىلعا دەيٸن قۇس فابريكالارى مەملەكەتتەن جۇمىرتقاعا 3 تەڭگە مٶلشەرٸندە الدى, ال 2020 جىلى ەكٸ ەسەگە قىسقارتىلدى. قۇس ٶسٸرۋشٸلەردٸڭ ايتۋىنشا, 2022 جىلدان باستاپ تاۋىق جۇمىرتقاسىن ٶندٸرۋگە ارنالعان مەملەكەتتٸك سۋبسيدييانى تولىعىمەن الىپ تاستاۋ جوسپارلانۋدا.
– بٸز سۋبسيدييالاردى قالدىرۋدى جەنە ولاردى قۇس فابريكالارىنىڭ ٶندٸرٸس كٶلەمٸنە قاراماستان 2020 جىلعا دەيٸنگٸ دەڭگەيگە قايتارۋدى سۇرايمىز. ەگەر مەملەكەتتٸك سۋبسيدييالار جويىلسا, بۇل ٶنٸم باعاسىنىڭ ٶسۋٸنە ەكەلەدٸ. زاۋىتتار شىعىنمەن جۇمىس ٸستەي المايدى, – دەپ قورىتىندىلادى ماكسيم بوجكو.
سونداي-اق, جۇمىرتقا ٶندٸرۋشٸلەرٸ س1 جۇمىرتقاسىن س2-گە اۋىستىرۋ ارقىلى ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ٶنٸمدەر سەبەتٸن قايتا قاراۋدى ۇسىنادى.
س2 مەن س1 اراسىنداعى ايىرماشىلىق 10% از سالماق (شامامەن 5-10 گرامم), بٸراق ساپاسىندا ەشقانداي ايىرماشىلىق جوق. بۇل جاعدايدا C2 جۇمىرتقاسى C1 جۇمىرتقاسىنان 20% ارزان.
ەگەر ٷكٸمەت قۇس فابريكالارىنىڭ ەلەۋمەتتٸك قورجىنداعى س1 جۇمىرتقاسىن س2 جۇمىرتقاسىنا اۋىستىرۋ ۇسىنىستارىمەن كەلٸسسە, وندا ٶندٸرۋشٸلەر بٸر جىلعا س2 باعاسىن ونداعان تەڭگەگە 360 تگ دەڭگەيٸندە بەكٸتۋگە دايىن.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا قاتىسۋشىلار جۇمىرتقا ٶندٸرۋشٸلەر قاۋىمداستىعى مەن قازاقستاننىڭ قۇس ٶسٸرۋشٸلەر وداعى مەملەكەت باسشىسى ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ٶنٸمدەر نارىعىنداعى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەزٸرلەۋ بويىنشا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىس شەڭبەرٸندە اگەنتتٸكتە قارالاتىن بارلىق قاجەتتٸ ەسەپتەۋلەرمەن تاۋىق جۇمىرتقاسى باعاسىنىڭ قۇبىلمالىلىعىن تٶمەندەتۋ بويىنشا ۇسىنىستاردى دايىنداپ, ازرك-عا جٸبەرەدٸ دەپ كەلٸستٸ.
