Қазақстан Тәуелсіздігіне 25 жыл

eGov.kz جەنە eGov Mobile بۇۇ بايانداماسىندا ورتالىق ازيياداعى تابىستى جوبالاردىڭ ٷلگٸسٸ رەتٸندە اتالدى

eGov.kz جەنە eGov Mobile بۇۇ بايانداماسىندا ورتالىق ازيياداعى تابىستى جوبالاردىڭ ٷلگٸسٸ رەتٸندە اتالدى
جاساندى ينتەللەكت جەنە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلٸگٸ

قازاقستان العاش رەت بۇۇ رەيتينگٸنٸڭ ٷزدٸك 20 ەلٸ قاتارىنا جەنە ەڭ جوعارى رەيتينگتٸك ساناتىنا ەندٸ. بۇل تۋرالى جاساندى ينتەللەكت جەنە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلٸگٸ حابارلادى, جەپ جازادى ult.kz.

قازاقستان بۇۇ-نىڭ ەلەكتروندىق ٷكٸمەتتٸ دامىتۋ يندەكسٸندە (UN EGDI) 24-ورىننان 16-ورىنعا كٶتەرٸلٸپ, العاش رەت ەڭ جوعارى رەيتينگتٸك ساناتقا ەندٸ. ەكٸ جىل ٸشٸندە 8 ساتىعا جوعارىلاۋ بۇۇ بايانداماسىندا كٶشباسشى ەلدەر اراسىنداعى ەڭ ەلەۋلٸ ٸلگەرٸلەۋدٸڭ بٸرٸ رەتٸندە اتالدى. قازاقستان وسىنداي دەڭگەيگە جەتكەن ٶڭٸردەگٸ العاشقى ەل بولدى. بۇل نەتيجە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستاندى تولىققاندى تسيفرلىق ەلگە اينالدىرۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىن ٸسكە اسىرۋدىڭ جەنە مەملەكەتتٸك باسقارۋدى ترانسفورماتسييالاۋدىڭ نەگٸزگٸ قۇرالى رەتٸندە جاساندى ينتەللەكتٸنٸ دامىتۋعا باسىمدىق بەرۋدٸڭ تٸكەلەي نەتيجەسٸ.

ەڭ جوعارى رەيتينگتٸك ساناتقا ەلەكتروندىق ٷكٸمەتٸ بارىنشا دامىعان ەلەمنٸڭ 21 مەملەكەتٸ كٸرەدٸ. قازٸر قازاقستان كورەيا, دانييا, سينگاپۋر, ۇلىبريتانييا, ەستونييا جەنە اقش-پەن بٸر قاتاردا. 2026 جىلى بۇل ساناتقا العاش رەت بار بولعانى ٷش ەل: قازاقستان, يرلاندييا جەنە پولشا ەندٸ.

ەكٸ جىل ٸشٸندە قازاقستان 2024 جىلى رەيتينگتە ٶزٸنەن جوعارى تۇرعان شۆەتسييا, گەرمانييا, يرلاندييا, جاڭا زەلاندييا, اۆسترييا جەنە جاپونييادان وزىپ كەتتٸ. ەل يندەكسٸ ەلەمدٸك ورتاشا كٶرسەتكٸش 0,6675 بولعان جاعدايدا 0,9009-دان 0,9363-كە دەيٸن ٶستٸ.

ەكٸ جىل ٸشٸندە تسيفرلىق مەملەكەت قۇرۋدىڭ ٷلگٸسٸ رەتٸندە تانىلعان ەستونييامەن اراداعى الشاقتىق تٶرت ەسە قىسقاردى. تمد جەنە ورتالىق ازييا ەلدەرٸ اراسىندا قازاقستان تاعى دا بٸرٸنشٸ ورىندا. ەلەمدٸك رەيتينگتە ٶزبەكستان 32-ورىندا, ەزەربايجان 38-ورىندا, رەسەي 50-ورىندا تۇر.

ٶسٸم نەگٸزگٸ باعىتتاردىڭ بارلىعى بويىنشا قامتاماسىز ەتٸلدٸ. بۇۇ بايلانىس سالاسىنداعى ايتارلىقتاي ٸلگەرٸلەۋدٸ اتاپ ٶتتٸ: موبيلدٸ بايلانىس پەن ينتەرنەتتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ بويىنشا قازاقستان ەلەمدٸك رەيتينگتە 41-ورىننان 13-ورىنعا كٶتەرٸلٸپ, تەلەكوممۋنيكاتسييالىق ينفراقۇرىلىم دەڭگەيٸ بويىنشا ەستونييامەن تەڭەستٸ. ازاماتتار تسيفرلىق سەرۆيستەردٸ بەلسەندٸ ەرٸ سەنٸمدٸ پايدالانا باستادى: تسيفرلىق ساۋاتتىلىق كٶرسەتكٸشٸ شامامەن 1,5 ەسە ٶستٸ, ال بٸلٸم مەن داعدىلار دەڭگەيٸ بويىنشا ەل 42-ورىننان شامامەن 28-ورىنعا كٶتەرٸلدٸ. تسيفرلىق ٷكٸمەتتٸڭ قۇقىقتىق بازاسى بۇۇ تاراپىنان ەڭ جوعارى باعاعا يە بولدى.

بۇۇ بايانداماسىندا ورتالىق ازييا 2026 جىلدىڭ باستى تابىس تاريحتارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە اتالدى. eGov.kz جەنە eGov Mobile ەكوجٷيەسٸ ينتەگراتسييالانعان تسيفرلىق مەملەكەتتٸڭ ٷلگٸسٸ رەتٸندە, ال alem.ai حالىقارالىق ورتالىعى بٸلٸم بەرۋ, زەرتتەۋ, ستارتاپتار جەنە قولدانبالى جاساندى ينتەللەكتٸنٸ دامىتۋ الاڭى رەتٸندە اتاپ ٶتٸلدٸ. بۇۇ ساراپشىلارىنىڭ باعالاۋىنشا, قازاقستان قول جەتكٸزگەن جوعارى دەڭگەيٸنە سٷيەنە وتىرىپ, ٶز پوزيتسيياسىن ودان ەرٸ نىعايتىپ كەلەدٸ. مۇنداعى جەتٸستٸك جەكەلەگەن سايتتاردىڭ دامۋىمەن عانا شەكتەلمەيدٸ, ول مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٶزارا ٸس-قيمىل پلاتفورمالارىن, تسيفرلىق سەيكەستەندٸرۋدٸ, موبيلدٸ سەرۆيستەر مەن حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىقتارىن بٸرٸكتٸرەتٸن بٸرىڭعاي جٷيەنٸڭ قالىپتاسۋىمەن بايلانىستى.

بۇل نەتيجەنٸڭ نەگٸزٸندە نە جاتىر?

مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندى ٷش جىل ٸشٸندە تولىققاندى تسيفرلىق ەلگە اينالدىرۋ مٸندەتٸن قويىپ, 2026 جىلدى تسيفرلاندىرۋ جەنە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جارييالادى. وسى تاپسىرمانى جٷيەلٸ تٷردە ٸسكە اسىرۋ جەنە جاساندى ينتەللەكتٸنٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋعا ەنگٸزۋ قازاقستاننىڭ ەلەمدٸك كٶشباسشىلار قاتارىنان ورىن الۋىنا مٷمكٸندٸك بەرگەن شەشۋشٸ فاكتورلارعا اينالدى.

سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا تسيفرلىق مەملەكەت ٸس جٷزٸندە جاڭادان قالىپتاستىرىلدى. ەلەكتروندىق ٷكٸمەتتٸ دامىتۋ جولىنداعى جۇمىستاردى جالعاستىرا وتىرىپ, بيىل ەلدە جاڭا بۋىن eGov پلاتفورماسى قۇرىلدى. جاساندى ينتەللەكت دەۋٸرٸندە ميلليونداعان پايدالانۋشى ٷشٸن سەنٸمدٸ ەرٸ قاۋٸپ-قاتەرگە تٶزٸمدٸ بولۋ ٷشٸن پلاتفورما زاماناۋي تەحنولوگييا نەگٸزٸندە تولىق جاڭارتىلدى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ تەسٸلٸ دە ٶزگەردٸ. مەملەكەتتٸك دەرەكتەر بازالارى ٶزارا بٸرٸكتٸرٸلدٸ. ەندٸ ازاماتتارعا انىقتامالار جيناپ, قۇجاتتاردى سكانەرلەپ, قايتا تٸركەۋدٸڭ قاجەتٸ جوق, جٷيە قاجەتتٸ مەلٸمەتتەردٸ ٶزدٸگٸنەن تابادى. قىزمەتتەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ تولىقتاي تسيفرلىق فورماتقا كٶشٸرٸلٸپ جاتىر. ال قىزمەتتٸ جەكە بارىپ العاندى جٶن كٶرەتٸن ازاماتتار ٷشٸن جاساندى ينتەللەكت كٶمەگٸمەن جۇمىس ٸستەيتٸن ٶزٸنە-ٶزٸ قىزمەت كٶرسەتۋ ايماقتارى – AI-تسون-دار اشىلۋدا. بيزنەس ٷشٸن دە جەكە تسيفرلىق ورتا قالىپتاستى: eGov Business كەسٸپكەرلەرگە دەستٷرلٸ قاعاز قۇجات اينالىمىنان باس تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

الايدا قازاقستاندى شىن مەنٸندە تسيفرلىق ەلگە اينالدىرۋ ٷشٸن تەحنولوگييالاردىڭ ٶزٸ جەتكٸلٸكسٸز. سوندىقتان مەملەكەت ادام كاپيتالى مەن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, ازاماتتاردىڭ تسيفرلىق داعدىلارىن ارتتىرۋعا, ەر ٶڭٸردە قولجەتٸمدٸ ەرٸ ساپالى ينتەرنەت پەن موبيلدٸ بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋگە قاتار ينۆەستيتسييا سالدى. بۇۇ بايانداماسىندا ەڭ ەلەۋلٸ ٶسٸم دەل وسى باعىتتار بويىنشا تٸركەلگەن.

بٷگٸندە قازاقستانداعى مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ 90%-دان استامى ونلاين قولجەتٸمدٸ, ال ازاماتتاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ ٷشٸن مەملەكەت سمارتفوندا. eGov.kz پورتالىندا 16,4 ملن-نان استام پايدالانۋشى تٸركەلگەن. تەك 2026 جىلدىڭ قاڭتار-قازان ايلارى ارالىعىندا eGov ارقىلى 51 ملن-نان استام قىزمەت كٶرسەتٸلدٸ. ونىڭ ٷشتەن ەكٸسٸنە جۋىعىن ازاماتتار سمارتفون ارقىلى الدى.

سونىمەن قاتار ەلدە جاڭا تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ قۇقىقتىق نەگٸزٸ قالىپتاستىرىلدى. ازاماتتاردىڭ تسيفرلىق قۇقىقتارىن العاش رەت كەشەندٸ تٷردە بەكٸتكەن تسيفرلىق كودەكس قابىلداندى. «جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» زاڭ كٷشٸنە ەندٸ. تەحنولوگييالىق بازا دا دامىپ كەلەدٸ: alem.ai حالىقارالىق جاساندى ينتەللەكت ورتالىعى اشىلدى, ال قازاقستاندىق سۋپەركومپيۋتەر TOP500 رەيتينگٸ بويىنشا ەلەمدەگٸ ەڭ قۋاتتى جٷز ەسەپتەۋ جٷيەسٸنٸڭ قاتارىنا ەندٸ.

«رەيتينگ بٸز ٷشٸن ەشقاشان تٷپكٸ ماقسات بولعان ەمەس, ول اۋقىمدى ەرٸ جٷيەلٸ جۇمىستىڭ نەتيجەسٸنە اينالدى. مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندى ٷش جىل ٸشٸندە تولىققاندى تسيفرلىق ەلگە اينالدىرۋ جٶنٸندە ناقتى مٸندەت قويدى. نەتيجەگە جەكەلەگەن جوبالار ەمەس, جٷيەلٸ جۇمىس ارقىلى قول جەتكٸزٸلدٸ. ٶيتكەنٸ بۇۇ جەكەلەگەن سايتتاردى ەمەس, مەملەكەتتٸڭ تۇتاس قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸن باعالايدى. جاساندى ينتەللەكتكە باسىمدىق بەرۋ ٶز تيٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتتٸ: ول بيۋروكراتييالىق پروتسەستەردٸ ٶز موينىنا الىپ, ادامدارعا ستراتەگييالىق جەنە شىعارماشىلىق مٸندەتتەرگە ۋاقىت بٶلۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇۇ بايانداماسىندا ورتالىق ازييانىڭ قازاقستاننىڭ ارقاسىندا العاش رەت كٶشباسشىلار توبىنا ەنگەنٸ اتاپ ٶتٸلدٸ. الدىمىزدا تۇرعان كەلەسٸ مٸندەت – ازامات ٶزٸ سۇرانىس بٸلدٸرمەي تۇرىپ-اق قاجەتتٸ قىزمەتتەردٸ ۇسىناتىن مەملەكەت قالىپتاستىرۋ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى – جاساندى ينتەللەكت جەنە تسيفرلىق دامۋ مينيسترٸ جاسلان مەديەۆ.

بۇل نەتيجە مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2026 جىلدى تسيفرلاندىرۋ جەنە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جارييالاۋى ارقىلى بەكٸتٸلگەن جٷيەلٸ مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ جەمٸسٸ بولدى.

انىقتاما:

UN E-Government Survey – بۇۇ-نىڭ ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەر جٶنٸندەگٸ دەپارتامەنتٸ ەكٸ جىلدا بٸر رەت جارييالايتىن بايانداما. رەيتينگ بۇۇ-عا مٷشە 193 مەملەكەتتٸ قامتيدى جەنە ونلاين قىزمەتتەردٸ, تەلەكوممۋنيكاتسييالىق ينفراقۇرىلىمدى جەنە ادامي كاپيتالدى باعالايدى. ەلدەر تٶرت توپقا جەنە 16 رەيتينگتٸك ساناتقا بٶلٸنەدٸ. ەڭ جوعارى VH ساناتىنا ەلەكتروندىق ٷكٸمەتٸ بارىنشا دامىعان مەملەكەتتەر كٸرەدٸ.