فوتو: اشىق دەرەككٶز
جاز مەزگٸلٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ايى دا اياقتالىپ قالدى. «بالالار جازدى قالاي ٶتكٸزەدٸ, قالاي دەمالادى, دەمالىسقا قايدا بارادى?» دەگەن سۇراقتاردىڭ جاۋابىن ٸزدەگەندە الدىمەن ۇلتتىق قۋىرشاق ٶنەرٸنٸڭ تەمٸرقازىعى سانالاتىن الماتى مەملەكەتتٸك قۋىرشاق تەاترى ويعا ورالادى. سوندىقتان Ult.kz تٸلشٸسٸ بۇل تەاتر جازعا قالاي دايىندالىپ, بالالارعا قانداي توسىن سىيى بار ەكەنٸن انىقتاپ كٶردٸ.
30 ماۋسىم – 4 شٸلدە ارالىعىندا IV حالىقارالىق «قۇرالاي» قۋىرشاق تەاترلارى فەستيۆالٸنە بارادى. فەستيۆالدٸڭ باستى ماقساتى – تاعىلىم تامشىسى بولعان قۋىرشاق تەاترى ٶنەرٸن كەڭٸنەن دەرٸپتەۋ, مەرتەبەلٸ مەدەنيەتٸمٸزدٸ, ٶنەگەلٸ ٶنەرٸمٸزدٸ دٷنيەجٷزٸنە ناسيحاتتاۋ, ەلەمدٸك تەاترلارمەن شىعارماشىلىق قارىم-قاتىناستى نىعايتىپ, تەجٸريبە الماسىپ, شەبەرلٸكتٸ شىڭداۋ. سونداي-اق سەبيلەرگە شاتتىق سىيلاپ, بالالارعا رۋحاني-تانىمدىق قويىلىمدار ۇسىنۋ.
الماتى مەملەكەتتٸك قۋىرشاق تەاترى بۇل فەستيۆالگە «قاڭباق شال» سپەكتاكلٸن الىپ بارادى.
فوتو: puppet.kz
«قاڭباق شال» ەرتەگٸسٸنٸڭ اۆتورى مەن رەجيسسەرٸ – قۇرالاي ەشمۇراتوۆا. ەرتەگٸدە قاڭباق شال قارا كٷش يەلەرٸ قارا دەۋ مەن قىزىل دەۋدٸ ايلاكەرلٸك كٷشپەن جەڭەدٸ. دەۋلەردٸ داڭعوي, اقىلسىز, قۇر كەۋدەلەر رەتٸندە مىسقىلدايدى. ال, قاراپايىم قاڭباق شالدىڭ مەرەيٸ ٷستەم. سەبەبٸ, ول – ەشكٸمگە جاماندىق ويلامايتىن, ٶزٸنٸڭ ادال ەڭبەگٸمەن, اقىلىمەن كٷنەلتكەن ەڭبەك ادامى.
سونىمەن قاتار, قۋىرشاق تەاترى شٸلدە ايىندا ەۋروپاداعى ەڭ بەدەلدٸ «Avignon Off» فەستيۆالٸنە قاتىسادى. وندا ۋ.شەكسپيردٸڭ كلاسسيكالىق تۋىندىسى «رومەو مەن دجۋلەتتا» سپەكتاكلٸن ۇسىنادى. سپەكتاكل جاستاردىڭ تاڭداۋ ەركٸندٸگٸ, پاتريارحالدى جٷيەنٸڭ قىسىمى, ۇرپاقتار اراسىنداعى تٷسٸنٸسپەۋشٸلٸك جەنە ەلەمدەگٸ ۇلتارالىق تاپتىق, مەدەني كەدەرگٸلەر سيياقتى ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ قۋىرشاق ٶنەرٸنٸڭ زاماناۋي ٷردٸسٸ ارقىلى كٶرسەتەدٸ. اتالمىش سپەكتاكل رەجيسسەرٸ تالانتتى دينا جۇمابايدىڭ ەرەكشە شىعارماشىلىق قولتاڭباسى سپەكتاكلگە ەموتسيونالدى تەرەڭدٸك پەن استارلى سيمۆولداردى قوسىپ, ۆيزۋالدىق جەنە مۋزىكالىق شەشٸمدەر ارقىلى كٶرەرمەنگە ەرەكشە ەسەر قالدىرادى. سپەكتاكلدە كٶركەم قۋىرشاق پلاستيكاسى مەن اكتەرلٸك ويىن ٷيلەسٸمدٸ ۇشتاسىپ, پوەتيكالىق ەرٸ ەسەرلٸ ساحنالىق اتموسفەرا قۇرىلادى.
فوتو: puppet.kz
«Off Avignon» فەستيۆالٸنە قاتىسۋ الماتى قۋىرشاق تەاترىنىڭ تاريحىنداعى ايتۋلى بەلەس, ۇلتتىق قۋىرشاق ٶنەرٸن ەلەمدٸك دەڭگەيدە تانىستىرۋعا تاپتىرماس مٷمكٸندٸك. بٸز كلاسسيكالىق شىعارما ۋيليام شەكسپيردٸڭ «رومەو مەن دجۋلەتتا» تراگەديياسىن قۋىرشاق تٸلٸمەن جاڭاشا تٷرلەندٸرٸپ ۇسىندىق. سپەكتاكلدە اكتەرلٸك شەبەرلٸك پەن كٶركەم قۋىرشاق پلاستيكاسى ٷيلەسٸم تاۋىپ, كٶرەرمەنگە جاڭا ەستەتيكالىق ەسەر سىيلايدى. سپەكتاكل ٶتكەن عاسىرداعى وتباسى تاريحىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار بٷگٸنگٸ تاڭداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ قامتي كەلە, مەڭگٸلٸك ٶشپەس تاقىرىپتاردى تەرەڭٸنەن قوزعايدى. بۇل ساپار بٸزدٸڭ ۇجىم ٷشٸن ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك ەرٸ شابىت كٶزٸ», - دەيدٸ مەملەكەتتٸك قۋىرشاق تەاترىنىڭ ديرەكتورى المات امانگەلدٸ.
ايتا كەتەيٸك, الماتى مەملەكەتتٸك قۋىرشاق تەاترى ماۋسىم ايىندا تولىعىمەن جۇمىس ٸستەپ تۇر. كەستە بويىنشا بالالارعا ارنالعان قويىلىمدار جٷرٸپ جاتىر. ونىڭ ٸشٸندە سۇرانىسقا يە بٸرنەشە قويىلىمعا توقتالا ٶتسەك.
«ورمان عاجايىپتارى» ەرتەگٸسٸنٸڭ اۆتورى – وتفريد پرويسلەر, رەجيسسەرٸ – انتون زايتسەۆ.
فوتو: puppet.kz
«كٸشكەنتاي مىستان» پوۆەستٸ نەگٸزٸندە ساحنالانعان كٸشكەنتاي مىستان بالا كٷنٸنەن عالامات سيقىرشى بولۋدى ارماندايدى. بٸر كٷنٸ ول تىيىم سالىنعان سيقىرشىلار مەرەكەسٸنە قاتىسىپ, ٷلكەن سيقىرشىلاردىڭ قاھارىنا ۇشىرايدى. سول سەتتەن باستاپ, وعان ەرەكشە سىناق بەرٸلەدٸ: بٸر جىلدىڭ ٸشٸندە «جاقسى سيقىرشىعا» اينالۋى كەرەك.
سپەكتاكل كٸشكەنتاي كٶرەرمەندەرگە جاقسىلىقتىڭ جارشىسى بولىپ, اينالاسىن مەيٸرٸم مەن ماحابباتقا بٶلەۋگە ٷندەيدٸ. ول ادامگەرشٸلٸك, ادالدىق, جاناشىرلىق سيياقتى اسىل قۇندىلىقتاردى دەرٸپتەپ, شىنايى جاقسىلىقتىڭ كٷشٸ ەڭ مىقتى سيقىر ەكەنٸن دەلەلدەيدٸ.
فوتو: puppet.kz
ال ەلەنا لوكشينانىڭ «باۋىرساق» ەرتەگٸسٸن رەجيسسەر انتون زايتسەۆ ساحنالاعان. ەرتەگٸنٸڭ باس كەيٸپكەرٸ – تاڭعاجايىپ گەومەترييالىق پٸشٸندەر ەلەمٸندە ٶمٸر سٷرەتٸن شار تەرٸزدٸ باۋىرساق ەسٸمدٸ ەرەكشە جاراتىلىس تۋرا سولاي ويلايدى. ول ٶزٸنٸڭ بٸرەگەي دارالىعىنا كەمٸل سەنەدٸ, سول سەبەپتٸ ٶزگە پٸشٸندٸ جانۋارلارعا جوعارىدان مەنسٸنبەي قارايدى. كٷندەردٸڭ بٸر كٷنٸ ول ٷيٸنەن قاشىپ شىعىپ, نۋ ورماننىڭ ٸشٸندە قويان, قاسقىر, ايۋ, تٷلكٸ سىندى تاڭعالارلىق تۇرعىنداردى كەزدەستٸرەدٸ. ولاردىڭ بٸرەۋٸ رومب پٸشٸندٸ, كەلەسٸسٸ ناعىز شارشى, ال تاعى بٸرەۋٸ مٷلدە ٷشبۇرىش. قويىلىم بارىسىندا كٸشكەنتاي كٶرەرمەن باۋىرساقپەن بٸرگە گەومەترييالىق پٸشٸندەردٸڭ ەرالۋان تٷرلەرٸمەن تانىسىپ, بٸرگە ويىن ويناپ, كٶڭٸل كٶتەرە بي بيلەيدٸ. ەڭ سوڭىندا بۇل ەلەمدە گەومەترييالىق پٸشٸندەردٸڭ بارلىعى ماڭىزدى ما دەگەن سۇراقتىڭ جاۋابىن تابادى. وسى بٸر ەرەكشە قۋىرشاق كەيٸپكەرلەرٸ بار, بەلگٸلٸ سلاۆيان ەرتەگٸسٸ بويىنشا ساحنالانعان ينتەراكتيۆتٸ تانىمدىق قويىلىم ٶز-ٶزٸمٸزدٸ جەنە ٶزگەلەردٸ تٷسٸنە بٸلۋدٸ جەنە قابىلداي الۋدى ٷيرەتەدٸ.
فوتو: puppet.kz
«قىزىل تەلپەك» ەرتەگٸسٸنٸڭ اۆتورى – س.ەفرەموۆا, ۆ.كوگان, رەجيسسەرٸ – سەرٸك ماقۇلبەكوۆ. قىزىل تەلپەك – مەيرٸمدٸ, باۋىرمال, قامقورشى قىز. ول اناسىمەن بٸرگە ورمان شەتٸندە تۇرادى, ال ەجەسٸ ورماننىڭ ەكٸنشٸ شەتٸندە تۇرادى. قىزىل تەلپەك اناسى پٸسٸرگەن بەلٸشتەردٸ ەجەسٸنە الىپ بارا جاتىپ, جولدا سۇر قاسقىرعا تاپ بولادى. اش قاسقىردان زورعا قۇتىلعان ول ەجەسٸنە كەلەدٸ. بٸراق, تٶسەكتە ەجەسٸ ەمەس, ەجەسٸن جەگەن ەلگٸ قاسقىر جاتادى. ەرتەگٸ سەتتٸ, كٷتپەگەن توسىن سىيمەن بٸتەدٸ. عاجايىپ سيقىردىڭ كٶمەگٸمەن قاسقىر پٸل بالاسىنا اينالادى. قىزىل تەلپەك پەن پٸل بالاسى ورماندى كٷزەتٸپ, گٷلدەرگە سۋ قۇيىپ, كٷتٸم جاسايتىن بولادى.
فوتو: puppet.kz
ال «ٷش توراي» ەرتەگٸسٸنٸڭ اۆتورى س.ميحالكوۆ بولسا, رەجيسسەرٸ – س.ماقۇلبەكوۆ. قويىلىم بارىسىندا ٷش توراي ەرقايسىسى ٶز الدىنا سۋىقتا پانا بولاتىن, دۇشپانىنان قورعايتىن باسپانا تۇرعىزۋدىڭ ەبٸگەرٸنە تٷسەدٸ. ەرتەگٸ ادامداردىڭ ەركەز بٸر-بٸرٸنە مەيٸرٸمدٸلٸك تانىتىپ, قيىن كەزدەردە قول ۇشىن بەرۋدەن ايانباۋىن اڭعارتادى.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
