جاستار جىلى جەنە ەدەبيەت اكادەميياسى

جاستار جىلى جەنە ەدەبيەت اكادەميياسى

بٷگٸن ەلباسىنىڭ الدىندا «تٸزگٸن ۇستاپ», سٶز سٶيلەگەن جاستاردىڭ جەتكەن جەتٸستٸگٸ مەن ٶنەرٸنە تەنتٸ بولدىق. بٸزدە دە ەر سالانىڭ ٷزدٸك ماماندارى جەتٸپ جاتىر ەكەن عوي دەگەن شٷكٸر, تەۋبەمٸزدٸ ايتىپ وتىردىق. بٸراق, وسىنداي تالانتتى جاستاردى بٷگٸنگٸ جاعىمپاز بيلٸك دەل ٶزدەرٸندەي ەتٸپ سارناتىپ, «تابان جالاتىپ» قويعانى جاڭاعى ٷمٸتٸمٸزگە سۋ سەپكەندەي بولدى.

تالانتتىڭ تەۋەلسٸز, ەركٸن بولعانى جٶن ەدٸ. جاعىمپاز-تالانت ەلدٸ جارىلقار ما ەكەن?! مٷمكٸن, جاستىق ٶتٸپ بارا جاتقان سوڭ قىزعانعان دا شىعارمىز.

دەگەنمەن, وسىدان بٸراز ۋاقىت بۇرىن جاس قالامگەرلەردٸڭ رەسپۋبليكالىق كەڭەسٸندە ايتىلعان ەدەبيەت اكادەميياسىن قۇرۋ جايلى باستامانىڭ پرەزيدەنتكە تٸكەلەي ۇسىنىلعانى كٶڭٸلدەن شىقتى.

ەگەر ەدەبي مەكتەپ جايلى عالامتوردان ٸزدەي قالساڭىز, ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن وسىنداي شىعارماشىلىق ادامدارىمەن جۇمىس جاسايتىن ورتالىقتاردى جٷزدەپ كەزدەستٸرەسٸز. جەنە حالىقارالىق, مەملەكەتتٸك ەدەبي سىيلىقتاردى دا دەل سولاردىڭ تاعايىنداپ وتىراتىنىنا كٶزٸڭٸز ەبدەن جەتەر ەدٸ.

مىسالى, بٸر عانا قىتايدىڭ ٶزٸندە بٸرنەشە ەدەبيەت ينيستيتۋتى بار. "لۋشٷن" اتىنداعى ەدەبيەت ينيستيتۋتىنىڭ اتقارعان جۇمىسىنىڭ ٶزٸ ۇشان-تەڭٸز. بٷگٸندە قىتاي ەدەبيەتٸندەگٸ مٷيٸزٸ قاراعايداي قالامگەرلەردٸڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ وسى ينيستيتۋتتىڭ تٷلەكتەرٸ. نوبەل سىيلىعىن العان ەكٸ قىتاي قالامگەرٸ دە وسى ينستيتۋتتا تەجٸريبەدەن ٶتكەن. وندا قىتاي ەدەبيەتٸنە قىزىعاتىن قالامگەرلەر ەر ەلدەن كەلٸپ بٸلٸم الىپ جاتىر. بۇرىن سوڭدى ٶزگە جۇرت قىتاي حالقىندا ەدەبيەت پەن ٶنەر بار دەپ بٸلمەسە, وسى ينستيتۋتتىڭ اتقارعان شارۋالارىنىڭ نەتيجەسٸندە سوڭعى 20-30 جىل ٸشٸندە قىتاي ٶز ەدەبيەتٸن ەلەمدٸك ٶرەگە كٶتەرە بٸلدٸ. ٶزگە ەلدەردەگٸ ەدەبيەت اكادەمييالارىمەن بايلانىس ارقىلى «بەس مىڭ جىلدىق» تاريحىنداعى كلاسسيكالىق شىعارمالاردى ەلەمنٸڭ بارلىق تٸلدەرٸندە سٶيلەتە بٸلدٸ. وسى ينستيتۋتتىڭ التى ايلىق, بٸر جىلدىق كۋرستارىن تەمەمداپ كەلگەن مەنٸمەن زامانداس قازاق قالامگەرلەرٸ دە بار. قىتاي قازاق ەدەبيەتٸندە اۋدارما جاساپ, ٶز شىعارمالارى دا ٶزگە تٸلدەردە جارىق كٶرٸپ جٷرگەنٸنە كۋەمٸن. قىتايداعى ەڭ ٷزدٸك اۆتورلاردى باعالاۋ, ولاردى ىنتالاندىرىپ, سىيلىق تاراتىپ وتىرۋ دا وسى ينستيتۋتتىڭ مويىنىندا. جىل سايىن مۇندا ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەلدەرٸنەن كەلگەن نوبەل سىيلىعىنىڭ يەگەرلەرٸ مەن حالىقارالىق مەرتەبەگە يە جازۋشىلار كەلٸپ, اپتالاپ, ايلاپ جاتىپ لەكتسييا وقيدى, تەجٸريبە الماسادى.

امەريكاداعى سولتٷستٸك كارولينا ۋنيۆەرسيتەتٸندەگٸ ەدەبيەت فاكۋلتەتٸنٸڭ جانىنان اشىلعان سونداي بٸر شىعارماشىلىق ورتالىقتىڭ اقىن-جازۋشىلار ارنايى كەلٸپ وقيتىن لەكتسييالارىنىڭ جوسپارىن كٶرگەنٸم بار. ەسٸمدە قالۋىنشا, جاڭا زامان اقش ەدەبيەتٸن, لاتىن امەريكا ەدەبيەتٸ, لاتىن امەريكاسىنداعى مودەرنيستٸك اعىمدار, امەريكا جەنە ەۋروپاداعى اراب نەسٸلدٸ ەميگرانتتار ەدەبيەتٸ, ەۋروپا جاڭا زامان اعىمدارى, ەلەم ەدەبيەتٸندەگٸ سوڭعى 20 جىل, يران تٷرمە ەدەبيەتٸ, ت.ب تولىپ جاتقان لەتسييا تاقىرىپتارىن كٶرٸپ تاڭ قالعانىم بار.

مەسكەۋدەگٸ م.گوركيي اتىنداعى ەدەبيەت ينستيتۋتىنىڭ اتقارعان جۇمىسىن مۇنداعى قالامگەر قاۋىم مەنەن جاقسى بٸلەدٸ دەپ ويلايمىن. ەرينە, «قالامگەرلٸك قۇدايدان عانا بەرٸلەتٸن تالانت» دەپ كەرٸ كەتٸپ وتىرعان اعالارعا ايتارىم, قۇداي تالانت بەرگەن ەكەن ونى نەگە شىڭداماسقا, جەتٸلدٸرمەسكە?!

بٸراق وسىنداي ارنايى مەكتەپتٸڭ, تەجٸريبە الماسۋدىڭ جوقتىعىنان وسى وتىز جىلعا جۋىق ۋاقىتتان بەرٸ تەك ٶز قازانىمىزدا قايناپ قالعان جوقپىز با?! ەلەمدٸ ايتپاعاندا, تٸپتٸ, تۋىس تٷركٸ جۇرتىنىڭ نە جازىپ جٷرگەنٸنەن حابارىمىز جوق ەكەنٸ بەرٸمٸزگە ايان عوي.

زەۋدەعالام, پرەزيدەنت تاپسىرما بەرٸپ, بۇل ۇسىنىس جٷزەگە اسىپ جاتسا, ەدەبي مەكتەپ قۇرىلسا, ونىڭ جۇمىسى جٷيەلٸ جٷرگٸزٸلسە, ٶزدٸ-ٶزٸمەن تۇنشىعىپ جاتقان قازاق قالامگەرلەرٸنٸڭ قانات جايار كٷنٸ تۋسا نۇر ٷستٸنە نۇر بولار ەدٸ.

قايسار قاۋىمبەكتٸڭ فەيسبۋكتاعى جازباسىنان