ونىڭ اقىندىق ارناسى مەن ادامدىق بولمىسى ەگٸز. جاي عانا ۇقساۋ ەمەس, اۋمايدى. پەندە بالاسى ەۋ باستا ماعان وسىنداي «تابيعات» كەرەك دەپ سۇراپ الماسا كەرەك. ال ساعان بەرٸلگەن بولمىس كٶپ ەشكٸمگە بۇيىرا بەرمەيتٸن كٶركەم بولسا, تاعدىردىڭ سىيى سوندا شىعار. وسى ەكٸ دٷنيەنٸڭ قابىسۋىن جانداربەكتەن كٶرەمٸن. سىرىن بٸلۋ ٷشٸن سىرتىنان تورۋىلداماي, سۋىن بويلاپ كٶرۋگە تيٸس تىنىپ اققان ٶزەندەي دەرسٸڭ. بٸر مالتىعان جاننىڭ بويى سەرگيدٸ, ساناسى تىنىعادى. اعىسى دا, ارناسى دا ٶزٸنە عانا تەن. ونىڭ جىرلارىن وقي العان جان وسىنى سەزٸنەدٸ ە دەگەندە.
...سٶز اراسىندا ايتقان كٶركەم بولمىس كٷللٸ ٶلەڭدەرٸنٸڭ ٶنە بويىندا قانتامىرداي بٷلكٸلدەپ تۇراتىنىن نەگە جاسىرالىق? ەرٸ وسى بەدەرٸ پوەزيياسىنىڭ بٸرتۇتاس جٷيەسٸن قالىپتاستىرىپ تۇرعانداي. ال ونىڭ اسىل دٸڭگەگٸ شىرايلى سىرى, شىنايى مۇڭى بار, ٶمٸردٸڭ ٶزٸنەن ٶزگە ەشكٸم بايقامايتىن ىرعاقتاردى اڭدايتىن اڭسارعا تولى جٷرەگٸ بولسا كەرەك... قايىرا ايتقاندا جالعان پافوس, قيىسپاعان سٶز, ۇيىسپاعان تٸركەس, وراشولاق ويدان ادا اقىن ٶلەڭدەرٸ دەۋٸرلەردٸڭ بوياۋى سٸڭگەن پاليترا ٸسپەتتٸ. پەندەۋي تٸلگە سالعاندا اينالاسىنداعىلاردىڭ اق قىزعانىشىنىڭ ايناسىنا اينالارلىق پوەزييانىڭ ناق ٶزٸ.
ماناس قايىرتاي
اڭسار
تىڭداشى قالقام, تىڭداشى ٷنٸمدٸ,
ٷمٸت ارتپايدى تٸلەككە ار
تٷبٸندە تەرەڭ سىر جاسىرۋلى,
اتقاقتاپ سوققان جٷرەك بار!
شايىرلارىنداي شەرمەندە بولعان,
قاراشى, ەنە, ٸزگٸ ايدى.
مەنٸڭ دە مىناۋ كەۋدەمدە قالعان,
جارانىڭ ورنى سىزدايدى.
تاعدىرمەن جالعىز كٷرەسٸپ كٷندە,
بٸتكەن بە دەيمٸن كٷش-دەرمەن
كەتسەم بە, ەلدە, ٸلەسٸپ بٸرگە,
جىلى جاققا ۇشقان قۇستارمەن.
سەزٸنسە جانىم جىردىڭ كەرەگٸن,
جالىنداپ جاندا سٶز قاينار
قاشىرار سولاي تٷننٸڭ بەدەرٸن
سانادا جٷزگەن كەزبە ويلار.
جاسىنداي قىزدىڭ جاناردان اققان,
كٶشۋدە ٷنسٸز جىلعا كٷن
دەرتٸمە ۇلاسىپ ماعان دا باتقان,
قايرىلماي ٶتكەن جىلدارىم.
وپاسىز كٷندٸ كەشٸرەم بە وڭاي,
باعىم جٷر تاپپاي ارناسىن.
جادىمنان گٷلٸم ٶشٸرەم قالاي,
تاعدىردىڭ سالعان تاڭباسىن.
كٶڭٸلسٸزدٸكتەن قۇلازىپ ەدٸم,
جايىمدى ۇعار جان بار ما?!
جاھاندى كەشكەن مىنا جٷرەگٸم
جارىلىپ كەتسە تاڭ قالما!..
***
سۋىرىپ السا جانىڭداعىنى جۇلىپ كٷز,
كٶڭٸلٸڭدەگٸ اشىلماي جٷرگەن قۇلىپتى ٷز
ٸزدەگەن بەرٸن وپاسىز مىنا تٸرلٸكتەن,
بٸز دەگەن جانىم قالتىراپ تۇرعان ٷمٸتپٸز...
قارايتىنداي ما مٷسٸركەپ تاعى مۇڭىڭا ەل,
وندايدا جالعىز جٷرەكتٸڭ عانا جىرىن ٶر!
بٷلٸنەر ول دا سٷيەنٸش تاپپاي كەي كەزدە,
جىعىلىپ بارىپ سٷرٸنەر.
بولمايدى بٸلەم, اياز دا جاۋىن, جول قارسىز,
بالاۋىز شامداي جانعان ٷمٸتٸڭ ول دا ەلسٸز
جانىڭدا جٷرگەن جاقىن دا جات بوپ كەتەرٸن,
سەزبەيدٸ دەمە, سەزەدٸ جٷرەك قورعانسىز.
مەنٸڭ دە كەيدە كەشكٸم كەلەدٸ ەلسٸز كٷن,
تۇمساداي تۇنىق جاناردا قالىپ شەرسٸز مۇڭ.
تانىتار شاقتا ەسسٸزدەۋ ايتار بٸر ەرلٸك,
ايباتىم بولماي, قايراتىم قالماي جەر سىزدىم.
تٷندەردٸ ٶتكەرٸپ, ۇيقىسىز تالاي تاڭ اسىپ,
تۇرلاۋسىز ٶتكەن تۇمان كٷندەردە اداسىپ,
جىلاعان ارداي, جۇبانا دا الماي سەندەلٸپ,
جاقىنىن ٸزدەپ قاراۋىتادى قاراشىق.
ۇشىندا كٶزدٸڭ مۇنارتىپ تۇرسا ارمان شىڭ,
جٷرەكپەن سالار سەزٸمگە تولى ەن قالسىن.
كٶمەيگە جاس بوپ كەپتەلٸپ قالعان ٶكسٸكتەي,
ٸشٸنەن جىردىڭ جاڭعىرىپ تۇرار جان داۋسىم.
تاپپاسپىن سٸرە, تىنشىمايتۇعىن جانىما ەم,
جٷرەكتٸڭ جۇمساق جالىنى - كٷشتٸ, ەلٸ – كەم.
مەن دەگەن مىنا تٸرلٸك تە قالار, جاي عانا,
بيٸك بول كٷنٸم پەندەشٸلٸكتٸڭ بەرٸنەن!..
***
قۇلادى ەكەم قانداي ور, قاي قۇردىمعا,
قۇشاعىمدى ىپ-ىستىق جايدىم مۇڭعا
ەتتەڭ ٸشٸم اشيدى, سەن دە قالقام,
سەتتەر ٷشٸن اياۋلى قايعىردىڭ با?!
قاسٸرەتٸمدٸ قاۋساتقان جىر عىپ ەسٸپ,
تٷندٸ كەشٸپ, تۇڭعيىق مۇڭدى كەشٸپ,
مەن دە كٷنiم ٷمٸتپەن كەلەم ىلعي,
كٷرەڭٸتكەن كٷندەرمەن بٸرگە ٸلەسٸپ.
بٸلە المادىم ٷمٸتتٸڭ ٷنٸ قانداي,
بٸر جارعا ەيتەۋ سوعىلار تٷبٸ ماڭداي.
ٶزگەلەردٸ جىلىتىپ, سۋىنام دا,
ٶز وتىما جٷرەمٸن جىلىنا الماي.
جاۋراسام دا مەزگٸلسٸز جەل ٶتٸندە,
بٸر ٷمٸتپەن قارادىم كەلەتiنگە
مەن مۇڭايدىم جىر ٷشٸن جازىلماعان,
سەن مۇڭايدىڭ قالقاتاي نەگە تٷندە?!
باق ٷشٸن بە, جوق ەلدە سور ٷشٸن بە,
سەبەپ تاپپاي قينالدىق كٶرٸسۋگە.
سەن جىلادىڭ جاپادان جالعىز قالىپ,
مەن جىلادىم بەلگٸسٸز كٶپ ٸشٸندە.
ۇعا دا الماي ٶكسٸگەن گٷلدٸڭ زارىن,
تۇرمىن ٷنسٸز...
ٸشٸمنەن تىندىم جانىم.
جٷرەگٸمە كٶشٸرٸپ الدىم تاعى,
سەنٸ وسى مۇڭايتقان تٷننٸڭ بەرiن...
***
مەن جازعىم كەلەدٸ,
جٷرەكتٸڭ تۇپ-تۇنىق ەكەنٸن,
باقىتتىڭ كٷتتٸرٸپ ٶتەرٸن,
مەن جازعىم كەلەدٸ,
ادامدارعا سەنۋگە بولمايتىنىن,
ٶمٸردەگٸنٸڭ بەرٸ كٶڭٸلگە قونبايتىنىن,
مەن جازعىم كەلەدٸ,
دٷنيەنٸڭ بٸر كٷندە ٶتەرٸن,
عالامنىڭ مىناۋ عاجايىپ سىرى
سەنٸڭ كٷلكٸڭدە ەكەنٸن,
مەن جازعىم كەلەدٸ,
جٷرەككە سونداي اۋىر ەكەنٸن,
ول ەسٸك بەرٸبٸر جابىق ەكەنٸن,
مەن جازعىم كەلەدٸ,
جولداردىڭ ەشق جۇباتپايتىنىن,
جاقىنىڭ تٷبٸندە جىراقتايتىنىن,
مەن جازعىم كەلەدٸ,
اقىندى اقتاعىم كەلگەنٸن,
حاتىڭدى ساقتاعىم كەلگەنٸن,
مەن جازعىم كەلەدٸ,
كٷلكٸنٸڭ ٸشٸندە كٶز جاسى بارىن,
باقىتقا سوردىڭ تەز قوسىلارىن,
مەن جازعىم كەلەدٸ,
بەرٸنٸڭ سەبەپسٸز بولمايتىنىن,
ٶلەڭنٸڭ كەرەكسٸز قالمايتىنىن,
مەن جازعىم كەلەدٸ,
نە ەكەنٸن ٶرلٸك دەگەنٸڭ,
ادالدىڭ قورلىق كٶرەرٸن,
مەن جازعىم كەلەدٸ,
عاشىقتىڭ كٶزسٸز ەكەنٸن,
ادامنىڭ ەمەس,
اللانىڭ مەيٸرٸمٸ شەكسٸز ەكەنٸن!..
مەن جازعىم كەلەدٸ...
***
بەرi وسىلاي ٶزگەرەدٸ...
ٶزگەرگەن.
سونىڭ بەرiن كٷنەhارلى كٶز كٶرگەن.
بارىمدى الىپ ۇمتىلامىن, و نەگە,
جانىپ-جانىپ باسىلادى ٶز كەۋدەم.
جٷرەك قايتا سوققانمەن,
ول دا ەيتەۋٸر الدانادى جوق-بارمەن
كٶز الدىمدا بۇلدىراعان كٷندەرٸم
ورالمايتىن كەرۋەنٸمەن كەتتi ەرمەن.
قابىرعاسىن قىرىق سٶگٸپ بۇل تٷننٸڭ
قۇشاعىندا بۇلقىندىم.
جانىم كەنەت شەكسٸزدٸككە جۇتىلىپ,
كەشٸر كٷنٸم, كٶڭٸلسٸزدەۋ جىر تۋدىم.
سەن دە باسقا.
مەن دە باسقا.
باسقامىز.
كٸم-كٸمدٸ دە الىستاتار باسقان ٸز..
كٶڭٸلٸمنٸڭ بٸر بوزداتىپ بوتاسىن,
و, ٶلەڭٸم جٷرەگٸمنەن جاس تامىز.
كٶپ نٷكتەلەر(...)
سۇراق بەلگi(?)
ساۋالدار(???)
ەربٸر ساۋال جاس ٷيٸرگەن جانارعا ەر.
كٶكتەمٸمەن كٷلٸپ تۇرىپ قوشتاسىپ,
نەگە ٶتكەنٸن ساعىنادى ادامدار?!
***
ٷلبٸرەگەن جانىمدى مۇڭعا مالىپ,
كٶز الدىمدا بارادى جىلدار اعىپ.
ٶتكٸنشٸ سەت ٶكٸنتٸپ ٶتەدٸ ەكەن,
ٶلشەپ بەرگەن شاتتىعىن بۇلداپ الىپ.
وڭعا باسقان ادىمىم سورعا باسقان,
دەرۋٸشتەي كٷي كەشتٸم جولدا اداسقان
مەن كٸرشٸكسٸز شاقتى اڭساپ كەتتiم بە ەكەن,
ەڭ اياۋلى سەزٸمدٸ قورعاماستان.
قادامدارعا جاسالعان اڭدىماي تٷك,
تٶرەلٸگٸن بەرەدi تاعدىر ايتىپ.
مەزگٸل جەلٸ ۇشىرىپ قالتىراتقان
جاپىراقتاي جۇباتام جاندى قايتٸپ?!
مەن ٷشٸن دە بەلگiلi, سەن ٷشٸن دە,
ۋاقىت-عۇمىر كٶنبەيدٸ كەلٸسۋگە.
قيماستىق بار ەر سەتتە بايقالمايتىن,
كٷرسٸنٸس بار ەر جۇتقان دەم ٸشٸندە.
جىردان ٶزگە كەلمەدٸ ەشكٸمگە ەلٸم,
باعىن, سورىن, كەشٸرشٸ, كەشتٸم بەرٸن.
ەلدەكٸمدٸ ٶلەردەي ساعىنعاندا
جالعىزدىقتان تٷندەرگە ەستٸلدٸ ەنٸم.
قادٸرٸنە جەتە الدىق بٸزدەر نەنٸڭ,
قالدى قانداي ەر باسقان ٸزدەردە مۇڭ.
كٶڭٸلٸمدە كٶكتەم جٷر, بايقاماپپىن,
ەسكەرتۋسٸز تاعى دا كٷز كەلگەنٸن...
***
كٷندەرٸمنەن جىلجىپ اققان كەزەكپەن,
سەتتەرٸمنەن, مىزعىمايتىن مەزەتتەن,
ٶلەڭٸمنەن ٶرتەپ شىققان ٶزەكتەن,
باقىتىمنان, ۋاقىتىمنان تەز ٶتكەن,
كٶمەسكٸلەۋ, سارعايۋلى حاتتاردان,
تٷنەرۋلٸ, تۇنجىراڭقى باقتاردان,
مەزگٸلٸ اۋعان بەلگٸسٸزدەۋ شاقتاردان,
جىميىستان كٶڭٸلٸمدە جاتتالعان,
قاپ-قاراڭعى قويۋ قارا تٷنەكتەن,
ەرٸندەردەن ەنتەك قاققان, دٸر ەتكەن,
سەزٸمدەردەن بٸرٸ – اياۋلى, بٸرٸ – ٶكتەم,
تىم سەزٸمتال باياۋ سوققان جٷرەكتەن,
جان شىلانعان تامشىلاردان قۇلاعان,
قورعانسىزدىڭ ٷمٸتٸنەن جىلاعان,
قاتەلٸكتەن, جۋسا كەتپەس كٷنەدان,
ەڭ بٸر كٷشتٸ, ە-ە-ەڭ ٶمٸرلٸك دۇعادان,
ٶكپەلەگٸش كٸرلەپ قالعان كٶڭٸلدەن,
ٷدەي تٷسكەن قورقىنىشتان, سەنٸمنەن,
تارتىستاردان جەڭٸلمەگەن, جەڭٸلگەن,
تاعدىر ٸلگەن كٶز جاسىنان تٶگٸلگەن,
تەڭٸر بەرگەن جۇمباعى مول ٶمٸردەن,
ٶزٸمدٸ ٸزدەپ كەلەم...
