فوتو: Akorda.kz
قازاقستان پرەزيدەنتٸ Berlin Global Dialogue فورۋمىندا سٶز سٶيلەدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بٸرٸنشٸ Berlin Global Dialogue فورۋمىنا قاتىستى. پرەزيدەنت «كٶشباسشىلار ديالوگى» سەسسيياسىندا قازاقستاننىڭ جاھاندىق ەكونوميكالىق پروتسەستەردەگٸ رٶلٸ تۋرالى ٶز كٶزقاراسىن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى اتالعان فورۋمنىڭ دەر كەزٸندە ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– ونداعان جىلدار بويعى جاھاندانۋ مەن ينتەگراتسييا ٷدەرٸسٸنەن كەيٸن ەلەم قازٸر بەتبۇرىس كەزەڭٸندە تۇر. قاقتىعىستار, گەوساياسي شيەلەنٸستەر, نارىقتارداعى كەلەڭسٸزدٸكتەر جەنە ساۋدا سالاسىنداعى داۋلار ەلەمدٸك ساياسي جەنە ەكونوميكالىق تۇراقتىلىققا سىزات تٷسٸرۋدە, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, جاھاندىق ەكونوميكالىق ٶزەكتٸ پروبلەمالاردى شەشۋگە ىقپال ەتەتٸن جاڭا ەمبەباپ قۇندىلىقتار قاجەت. ەيتپەسە, ادامزات دٷنيەجٷزٸلٸك ساۋدانىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعان بٶلشەكتەنۋٸنە تاپ بولادى. بۇل ەلەمدٸك جٸٶ-نٸڭ 7 پايىزعا قۇلدىراۋىنا ەكەپ سوقتىرۋى مٷمكٸن.
قاسىم-جومارت توقاەۆ سٶزٸنٸڭ باسىم بٶلٸگٸن ەلٸمٸزدٸڭ حالىقارالىق ەكونوميكالىق بايلانىستاردى تۇراقتاندىرۋ ٸسٸندەگٸ رٶلٸنە ارنادى.
– ەۋرازيياداعى ەكٸنشٸ ٸرٸ مۇناي قورىنا يە قازاقستان ەلەمدٸك نارىقتارعا ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردىڭ ٸرٸ جەتكٸزۋشٸسٸ سانالادى. بٸزدٸڭ مۇناي ەكسپورتىنىڭ 70 پايىزى ەۋروپا وداعىنا شىعارىلاتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸمٸزدٸ كەڭەيتۋگە جەنە جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق داعدارىستى جەڭٸلدەتۋگە ٷلەس قوسۋعا دايىنبىز, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ فورۋم قاتىسۋشىلارىنا ۇلتتىق ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى مەلٸمەت بەردٸ.
– بىلتىر قازاقستان ەكسپورتى 40 پايىزعا جۋىق ٶستٸ. بٸزدٸڭ جٸٶ-نٸڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸ ەلٸ دە ەنەرگەتيكا سەكتورىنا تيەسٸلٸ بولعانىمەن, ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋعا كٷش سالامىز. اۆتوموبيل قۇراستىرۋ, فارماتسەۆتيكا, مەتالل ٶڭدەۋ جەنە ماشينا جاساۋ سالالارىنداعى ٶسٸمدٸ قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, قازاقستان بيزنەس جاساۋعا ەرەكشە قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋ ارقىلى شەتەلدەن كەڭ كٶلەمدە ينۆەستيتسييا تارتۋدى جالعاستىرىپ وتىر, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت فورۋمعا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن قازاقستانمەن ەكونوميكالىق سەرٸكتەستٸك ورناتۋعا جول اشاتىن پەرسپەكتيۆالارعا اۋداردى. اتاپ ايتقاندا, ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعدارى نەمەسە «ورتا دەلٸز» ايماقتاعى ساۋدا مەن ينۆەستيتسييا ٷشٸن جاڭا مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشادى. بۇل باعىت قازٸرگٸ قولدانىستاعى تەڭٸز جولدارىمەن تاسىمالداناتىن تاۋارلاردىڭ ترانزيتتٸك ۋاقىتىن ەكٸ ەسە قىسقارتادى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ ايماقتا بٸرٸنشٸ بولىپ پاريج كەلٸسٸمٸن راتيفيكاتسييالاعانىن جەنە 2060 جىلعا قاراي كٶمٸرتەگٸ بەيتاراپتىعىنا قول جەتكٸزۋ ستراتەگيياسىن قابىلداعانىن ايتتى. بۇل سالادا دا ٸرٸ حالىقارالىق جوبالار جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
– گەرمانييا مەن شۆەتسييانىڭ بٸرلەسكەن Svevind كومپانيياسى جىلىنا 2 ميلليون توننا «جاسىل» سۋتەگٸن ٶندٸرۋگە باعىتتالعان قازاقستانداعى جوباسىنا 50 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسييا سالىپ وتىر. بۇدان بٶلەك, شيكٸزات پەن رۋدانى جەرگٸلٸكتٸ جەردە ٶڭدەپ, سودان كەيٸن ەۋروپا وداعىنا مٷشە ەلدەرگە ەكسپورتتاۋعا دايىن كەسٸپورىندار ٷشٸن ينۆەستيتسييالىق مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشىلادى. ارزان ەنەرگييا, مەملەكەتتٸڭ قولداۋى جەنە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ەڭبەك قۇنى بۇل ۇسىنىستىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرا تٷسەدٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
جالپى, قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ, شىن مەنٸندە, جاھاندىق جەنە سەنٸمدٸ ساۋدا-ەكونوميكالىق سەرٸكتەسكە اينالعانىنا سەنٸم بٸلدٸردٸ.
مەملەكەت باسشىسى سٶزٸنٸڭ سوڭىندا بارشاعا ورتاق ٶركەندەگەن ەرٸ ينكليۋزيۆتٸ بولاشاق قۇرۋ ٷشٸن كٷش جۇمىلدىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– بيىلعى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا مەنٸڭ باستاماممەن بٸرٸنشٸ استانا حالىقارالىق فورۋمىن ٶتكٸزدٸك. بۇل بٸرەگەي ەرٸ ينكليۋزيۆتٸ الاڭ گەوساياسي تۇرعىدان جٸككە بٶلٸنٸپ جاتقان جاعدايدا جاھاندىق ىنتىماقتاستىق پەن ديالوگتى ٸلگەرٸلەتۋ ٷشٸن قۇرىلدى. Berlin Global Dialogue جەنە استانا حالىقارالىق فورۋمى – ەۋروپا مەن ەۋرازيياداعى حالىقارالىق ديالوگ ٷشٸن ماڭىزدى الاڭدار. ولار ٶزدەرٸنٸڭ جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋگە باعىتتالعان كٷش-جٸگەرٸن جانداندىرا الادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
بۇدان كەيٸن قازاقستان پرەزيدەنتٸ فورۋمعا قاتىسۋشىلاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردٸ.
بٸرٸنشٸ Berlin Global Dialogue فورۋمىنا گەرمانييانىڭ فەدەرالدىق كانتسلەرٸ ولاف شولتس, ەۋروپالىق كەڭەستٸڭ پرەزيدەنتٸ شارل ميشەل, بەلگييانىڭ پرەمەر-مينيسترٸ الەكساندر دە كروو, البانييانىڭ پرەمەر-مينيسترٸ ەدي راما جەنە باسقا دا جوعارى لاۋازىمدى ساياساتكەرلەر, حالىقارالىق كومپانييالار مەن قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى.
