فوتو: اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «زاڭسىز يەمدەنٸلگەن اكتيۆتەردٸ مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
«مەملەكەت باسشىسى «زاڭسىز يەمدەنٸلگەن اكتيۆتەردٸ مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى» جەنە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە زاڭسىز يەمدەنٸلگەن اكتيۆتەردٸ مەملەكەتكە قايتارۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا قول قويدى.
زاڭنىڭ مەتٸنٸ باسپاسٶزدە جارييالانادى» - دەلٸنگەن حابارلامادا.
زاڭ نورمالارىنا سەيكەس قايتارۋ تەتٸكتەرٸ ٸرٸ سىبايلاس جەمقورلىق سۋبەكتٸلەرٸنە جەنە ەكٸمشٸلٸك-بيلٸك رەسۋرستارى (بايلانىستارى, ىقپالى) بار ادامدارمەن سىبايلاس وليگوپولييالىق توپتارعا قولدانىلادى.
▪️زاڭ جاۋاپتى مەملەكەتتٸك لاۋازىمدى اتقاراتىن (اتقارعان) سۋبەكتٸلەرگە, مەملەكەتتٸك زاڭدى تۇلعالارعا, كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸنە, سونداي-اق اتالعان تۇلعالارمەن اففيليرلەنگەن سۋبەكتٸلەرگە قولدانىلادى.
▪️زاڭ ەرەجەلەرٸن قولدانۋ ٷشٸن كٶرسەتٸلگەن كريتەرييلەرگە قوسىمشا تۇلعالاردا زاڭدا بەلگٸلەنگەن شەكتٸ سومادان – 13 ملن. اەك-تەن اساتىن (44 ملرد. 850 ملن. تەڭگە نەمەسە شامامەن 100 ملن. اقش دوللارى) اكتيۆتەرٸ بولۋعا تيٸس.
▪️اكتيۆتەردٸ قايتارۋ جۇمىستارىن ارناۋلى ۋەكٸلەتتٸ ورگان (باس پروكۋراتۋرا ۆەدومستۆوسى) جٷزەگە اسىرادى. ول مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اقپاراتى جەنە زاڭنامادا تىيىم سالىنباعان باسقا دا كٶزدەر نەگٸزٸندە مونيتورينگ پەن تالداۋ جٷرگٸزەدٸ.
▪️مونيتورينگ جەنە تالداۋ بارىسىندا اكتيۆتەردٸ زاڭسىز شىعارۋ سحەماسىنا قاتىسى بار تۇلعالار توبى, ولارمەن ٷلەستەس تۇلعالار توبى, اكتيۆتەردٸڭ جيىنتىق مٶلشەرٸ, اكتيۆتەردٸ زاڭسىز يەمدەنۋدٸڭ, ولاردى ەلدەن تىس جەرگە شىعارۋدىڭ بەلگٸلەرٸ مەن مەن-جايى جەنە ٶزگە دە مەلٸمەتتەر ايقىندالادى.
▪️تالداۋ قورىتىندىسى بويىنشا, ەگەر ۋەكٸلەتتٸ ورگاندا ساتىپ الىنعان اكتيۆتەردٸڭ زاڭدىلىعىنا قاتىستى ورىندى كٷمەن تۋىنداسا, ول اكتيۆتەردٸ قايتارۋ جٶنٸندەگٸ كوميسسيياعا (پارلامەنت دەپۋتاتتارىنان, قوعام قايراتكەرلەرٸنەن, ٷكٸمەت مٷشەلەرٸنەن, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ بٸرٸنشٸ باسشىلارىنان جەنە ٶزگە دە تۇلعالاردان قۇرالعان كوميسسييانى پرەمەر-مينيستر جاساقتايدى) وسىنداي سۋبەكتٸلەر مەن ولاردىڭ ٷلەستەس تۇلعالارىن تيٸستٸ رەەسترگە قوسۋ تۋرالى ۇسىنىستار ەنگٸزەدٸ.
▪️زاڭدا ۋەكٸلەتتٸ ورگاننىڭ ورىندى كٷمەندانۋىنا نەگٸز بولاتىن كريتەرييلەر ناقتى ايقىندالعان. بۇل – اكتيۆتەر قۇنىنىڭ زاڭدى كٸرٸستەر كٶلەمٸنە نەمەسە اكتيۆتەردٸ يەمدەنۋٸنە, تۇلعانىڭ نەمەسە ونىڭ ٷلەستەس تۇلعالارىنىڭ اكتيۆتەردٸ بەلگٸلەنگەن شەكتەن جوعارى باعادا (جاۋاپتى لاۋازىمعا ورنالاسۋ كەزٸندە نە ودان كەيٸن) ساتىپ الۋىنا ارنالعان شىعىستاردى جابۋدىڭ ٶزگە دە كٶزدەرٸنە سەيكەس كەلمەيتٸن جەنە زاڭدا بەلگٸلەنگەن باسقا دا نەگٸزدەر.
▪️كوميسسييا تۇلعالاردى رەەسترگە ەنگٸزۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدايدى. سونداي-اق ەلەۋمەتتٸك, ساياسي جەنە ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ەسكەرە وتىرىپ, اكتيۆتەردٸ قايتارۋ جٶنٸندەگٸ الداعى شارالار تۋرالى شەشٸم قابىلدايدى, قالا قۇراۋشى كەسٸپورىنداردىڭ اكتيۆتەرٸ بويىنشا ۇسىنىمدار ەزٸرلەيدٸ.
▪️كوميسسييا ادامداردى رەەسترگە ەنگٸزگەن جاعدايدا, ۋەكٸلەتتٸ ورگان بۇل تۋرالى ولاردى حاباردار ەتەدٸ جەنە وسى سەتتەن باستاپ تۇلعالار اكتيۆتەردٸ يەمدەنۋدٸڭ زاڭدىلىعىن راستاي وتىرىپ, اكتيۆتەر تۋرالى دەكلاراتسييانى تاپسىرا الادى (بٸر اي ٸشٸندە نە 3 اي ٸشٸندە – قۇجاتتاردى جيناۋ جەنە دايىنداۋ ٷشٸن نەعۇرلىم ۇزاق مەرزٸم قاجەت بولعان جاعدايدا).
▪️دەكلاراتسييادا سۋبەكتٸلەر زاڭدى تۇلعانىڭ كٸرٸستەرٸن, اكتيۆتەرٸن, جارعىلىق كاپيتالىنا قاتىسۋ ٷلەستەرٸن, قازاقستانداعى جەنە شەتەلدەگٸ قارىزداردى, اكتيۆتەردٸڭ شىعۋ تەگٸ تۋرالى ٶزگە دە مەلٸمەتتەردٸ كٶرسەتۋگە تيٸس.
▪️ەگەر تۇلعا اكتيۆتەردٸ يەمدەنۋدٸڭ زاڭدىلىعىن راستاي الماسا, وندا مۇنداي اكتيۆتەر شىعۋ تەگٸ تٷسٸنٸكسٸز اكتيۆتەر دەپ تانىلادى.
▪️اكتيۆتٸ ەلدەن شىعارۋ نەمەسە ونى يەلٸكتەن شىعارۋ قاۋپٸ تۋىنداعان كەزدە, ۋەكٸلەتتٸ ورگان الدىن الۋ شارالارىن قابىلداۋ تۋرالى ٶتٸنٸشپەن سوتقا جٷگٸنەدٸ.
▪️زاڭسىز يەمدەلٸنگەن اكتيۆتەردٸ قايتارۋ ەرٸكتٸ تٷردە نەمەسە رەسپۋبليكانىڭ, شەت مەملەكەتتەردٸڭ سوت اكتٸلەرٸ نەمەسە شەت مەملەكەتتەردٸڭ قۇزىرەتتٸ ورگاندارىنىڭ شەشٸمدەرٸ نەگٸزٸندە مەجبٷرلٸ تٷردە جٷزەگە اسىرىلۋى مٷمكٸن.
▪️شارتتار اقشا تٶلەۋ, اكتيۆتەردٸڭ بٸر بٶلٸگٸن نەمەسە بارلىعىن مەملەكەتكە قايتارۋ, سونداي-اق تولىق الىنباعان سالىقتىڭ, كەلتٸرٸلگەن زالالدىڭ, اكتيۆتەردٸ يەلەنگەن جالپى كەزەڭ ٸشٸندە تۇلعا تاپقان تابىستىڭ سوماسىن, بٸراق مەملەكەتكە كەلتٸرٸلگەن زالالدان كەم ەمەس سومالاردى جەنە باسقا دا شارتتاردى قامتۋى مٷمكٸن.
▪️اكتيۆتەردٸ مەجبٷرلٸ تٷردە قايتارۋ ۋەكٸلەتتٸ ورگاننىڭ سوتقا جٷگٸنۋٸ ارقىلى ازاماتتىق پروتسەستٸك زاڭناما قاعيدالارىنىڭ جالپى نەگٸزدەمەلەرٸنە سەيكەس جٷزەگە اسىرىلادى.
▪️زاڭدا ادال ساتىپ الۋشىلاردى قورعاۋ تەتٸكتەرٸ كٶزدەلگەن.
▪️مەملەكەت پايداسىنا تٷسكەن اكتيۆتەر قارجى مينيسترلٸگٸندەگٸ قولما-قول اقشانى باقىلاۋ شوتى سانالاتىن ارناۋلى مەملەكەتتٸك قورعا بەرٸلەدٸ. قاراجات ارناۋلى مەملەكەتتٸك قوردان ەلەۋمەتتٸك, ەكونوميكالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا جۇمسالادى.
▪️اكتيۆتەردٸڭ شەتەلدە بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ەسكەرە وتىرىپ, زاڭدا سوتتار شەشٸمدەرٸنٸڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ, اقپارات الماسۋ جەنە ٶزگە دە قۇقىقتىق ٶزارا ٸس-قيمىلدار ٷشٸن حالىقارالىق قۇقىقتىق ىنتىماقتاستىق تەتٸكتەرٸ قاراستىرىلعان.
▪️ۋەكٸلەتتٸ ورگان جىل سايىن اكتيۆتەردٸ زاڭسىز يەمدەنۋگە جەنە شىعارۋعا قارسى ٸس-قيمىل, قابىلدانعان جٷيەلٸ شارالار, ونىڭ ٸشٸندە رەسمي سايتىندا جارييالاناتىن اكتيۆتەردٸ زاڭسىز يەمدەنۋگە جەنە شىعارۋعا ىقپال ەتەتٸن سەبەپتەر مەن جاعدايلاردى بولدىرماۋ شارالارىن قامتيتىن اقپارات دايىندايدى.
▪️مۇنداي زاڭداردى قولدانىسقا ەنگٸزۋ جٶنٸندەگٸ جالپى تالاپتارعا سەيكەس, جارييالانعاننان كەيٸن 60 كٷن ٶتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگٸزٸلەتٸن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مٸندەتتەرٸنە قاتىستى ەرەجەلەردٸ قوسپاعاندا, زاڭ جارييالانعاننان كەيٸن 10 كٷن ٶتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگٸزٸلەدٸ.
