فوتو: اشىق دەرەككٶز
رەفەرەندۋمدا وڭ نەتيجە قابىلدانعان جاعدايدا اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىنىڭ قۇرىلىسىن حالىقارالىق مەردٸگەرلەر كونسورتسيۋمى جٷزەگە اسىراتىن بولادى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مۇنداي ۇسىنىسى بارلىق مەسەلەدە ٶزٸن "ساراپشى" سانايتىن كٶرشٸ ەلدٸڭ كەيبٸر ساياساتتانۋشىلارىنا ۇناماعانى بەلگٸلٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
جالپى كونسورتسيۋم دەگەنٸمٸز نە?
كونسورتسيۋم دەگەنٸمٸز - اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىنىڭ قۇرىلىسى بٸر كومپانيياعا نەمەسە بٸر مەملەكەتكە تەۋەلدٸ بولمايدى دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ. ياعني جوباعا ەرتٷرلٸ ەلدٸڭ مەردٸگەرلەرٸ قاتىسادى, ولاردىڭ ەرقايسىسى ٶزٸنٸڭ بٸرەگەي تەحنولوگيياسى مەن تەجٸريبەسٸن پايدالانادى.
قازٸر قازاقستاندا اەس سالۋ بويىنشا تٸزٸمگە 4 كومپانييا كٸرگەنٸ بەلگٸلٸ. ولار:
- ▪️ CNNC (قىتاي);
▪️ KHNP (وڭتٷستٸك كورەيا);
▪️ روساتوم (رەسەي);
▪️ EDF (فرانتسييا).
كونس️كونسورتسيۋمنىڭ ارتىقشىلىقتارى:
بٸرٸنشٸدەن, تەحنولوگييالىق تەۋەلسٸزدٸك. جوبانى بٸرنەشە ەل جٷرگٸزگەن كەزدە تەحنولوگييا مەن قىزمەتتٸ بٸر جەتكٸزۋشٸگە تەۋەلدٸ ەتۋ قاۋپٸ ازايادى. ەگەر بٷكٸل اتوم ەلەكتر ستانتسيياسى بٸر ەلگە تەۋەلدٸ بولسا, وندا تەحنيكالىق قولداۋ مەن پايدالانۋ مەسەلەلەرٸ گەوساياسي فاكتورلارمەن كٷردەلەنە تٷسۋٸ مٷمكٸن. كونسورتسيۋم قازاقستاننىڭ جالعىز جەتكٸزۋشٸگە بايلانباي, جٷيەنٸڭ ەلەمەنتتەرٸن تاڭداپ, اۋىستىرا الاتىنىن قامتاماسىز ەتەدٸ.
ەكٸنشٸدەن, حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸك ستاندارتتارى قاتاڭ ساقتالادى. اەس قۇرىلىسىنىڭ ٶزٸ ماگاتە تاراپىنان مۇقييات قاداعالاۋدان ٶتەدٸ. الايدا, قۇرىلىسقا بٸرنەشە كومپانييا قاتىسقان كەزدە باقىلاۋ ودان دا قاتال بولادى. بۇل تەسٸل تەحنولوگييالىق قاتەلٸكتەردٸڭ نەمەسە تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ ىقتيمالدىعىن ازايتادى.
ٷشٸنشٸدەن, وزىق تەحنولوگييالاردى قولدانۋعا مٷمكٸندٸك بولادى. قازاقستان كونسورتسيۋمعا قاتىسۋشى ەربٸر ەلدٸڭ ەلەمدٸك تەحنولوگيياسىنىڭ ٸشٸنەن ەڭ جاقسىسىن تاڭداي وتىرىپ, جوباعا ٶزٸنٸڭ مىقتى جاقتارى مەن قۇزىرەتتەرٸن ەنگٸزەدٸ. نەتيجەسٸندە, بٸر تەحنولوگييانىڭ ورنىنا ەل بٸرنەشە كٶزدەن يننوۆاتسييالىق ەرٸ دەلەلدەنگەن شەشٸمدەر الادى.
تٶرتٸنشٸدەن, گەوساياسي ٶزگەرٸستەرگە تٶزٸمدٸلٸك قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. قازٸرگٸ ەلەمدە بٸر جەتكٸزۋشٸگە تەۋەلدٸلٸك وسالدىققا اينالۋى مٷمكٸن, ەسٸرەسە ەلەمدٸك گەوساياساتتاعى داعدارىستار جاعدايىندا. كونسورتسيۋم قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياسي فاكتورلاردان تەۋەلسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتٸپ, تٸپتٸ جاھاندىق ٶزگەرٸستەر جاعدايىندا دا جوبانى سەتتٸ اياقتاپ, پايدالانۋعا بەرٸلەتٸنٸنە كەپٸلدٸك بەرەدٸ.
رەفەرەندۋمدا وڭ شەشٸم قابىلدانعان جاعدايدا بۇل تاماشا شەشٸم, ٶيتكەنٸ كٶبٸ اەس-تٸ, بٸراق بەلگٸلٸ بٸر ساتۋشىعا نەمەسە ەلگە تەۋەلدٸلٸككە قارسى. قۇرىلعان كونسورتسيۋم گەوساياسي تەۋەكەلدەردٸ بولدىرماۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل جەردە ٶزبەكستانمەن سالىستىرۋ دا ورىندى ەمەس. سەبەبٸ قازاقستان ٶزبەڭستاندا سيياقتى قۇرلىقتا العاش رەت (رەسەي فەدەراتسيياسىندا تەك مۇزجارعىشتاردا) قولدانىلاتىن ەكسپەريمەنتتٸك شاعىن رەاكتورلاردى قاراستىرىپ جاتقان جوق.
"سوندىقتان ورتانقول ساراپشىلار ٶز پٸكٸرٸن ٶزدەرٸنە قالدىرۋى كەرەك. قازاقستاندا اەس سالۋ بويىنشا قولدانىلاتىن تەحنولوگييالار مەن تەسٸلدەر بويىنشا شەشٸمدٸ بٸز ٶز قاجەتتٸلٸكتەرٸمٸز بەن مٷددەلەرٸمٸزدٸ ەسكەرە وتىرىپ, تەۋەلسٸز مەملەكەت رەتٸندە دەربەس قابىلدايتىن بولامىز", - دەيدٸ Energy Monitor ساراپشىلارى.
