ۆەتنامدا جويىلىپ كەتتٸ دەپ بولجانعان كٸشكەنتاي بۇعى تابىلدى, دەپ حابارلايدى National Geographic.
كٷمٸس ارقالى بۇعى – ور قويانداي عانا بويى بار ەلەمدەگٸ ەڭ كٸشكەنتاي اشاتۇياقتى.
ٶتكەن عاسىردىڭ سوڭىندا ۆەتنامدا اشاتۇياقتىلاردىڭ بٸرەگەي ٶكٸلٸ — بۇعى تۇقىمداسىنا جاتاتىن Tragulus versicolor ٶمٸر سٷرگەن. بۇل توپقا كٸرەتٸن جانۋارلار بويىنىڭ الاسا بولۋىمەن تانىمال: ولاردىڭ ماكسيمالدى ٶسۋٸ 40 سم-دەن اسپايدى, سالماعى - 15 كگ. بويىنىڭ بيٸكتٸگٸ بويىنشا ولار مەن-كۋن مىسىق تۇقىمداستارىمەن سالىستىرىلادى. بٸراق كٷمٸس ارقالى بۇعىنىڭ بويى 25 سم-گە دەيٸن عانا ٶسەدٸ.
بۇعىلار تۇقىمداسى ەۆوليۋتسييالىق ەمەس ەجەلگٸ جانۋارلار توبىنا جاتادى. ولارعا دامىعان اشاتۇياقتىلارمەن بەسەكەلەسۋ قيىنعا سوعادى. پلانەتامىزدا بۇعىلار ٶتە از قالعان. تٸپتٸ, 1990 جىلدان بەرٸ ۆەتنامدىق ەندەميك ەلٸ كەزدەسپەگەن.
سوڭعى ۋاقىتقا دەيٸن كٷمٸس ارقالى بۇعىلار جويىلىپ كەتتٸ دەپ بولجانعان بولاتىن. ولار تابيعاتتى قورعاۋدىڭ جاھاندىق قورىنىڭ (GWC) جوعالىپ بارا جاتقان «25 ەڭ قاجەتتٸ» تٷرلەرٸنٸڭ تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلدٸ. بۇل ولارعا نازار اۋدارۋعا جەنە ولاردى ٸزدەۋدٸ قارجىلاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
ۆەتنامدىق تۇرعىندارعا سيرەك كەزدەسەتٸن اشاتۇياقتىلاردىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ايتىلعان بولاتىن. نەتيجەسٸندە 2017 جىلى نياچانگنان وڭتٷستٸك-شىعىسقا قاراي ورنالاسقان بٸر ەلدٸ مەكەننەن وسى جانۋارلار تۋرالى اقپارات كەلٸپ تٷستٸ. وقيعا ورنىنا عالىمدار اتتانعاننان كەيٸن 5 ايدىڭ نەتيجەلەرٸن تەكسەرٸپ, ولار دجۋنگليگە فوتوتۇزاقتى ورناتتى. نەتيجە ويلاعاننان دا اسىپ تٷستٸ: كامەرا تٸنتۋٸر بۇعىنى تٷسٸرٸپ الدى. قاتەلەسپەگەندەرٸنە كٶز جەتكٸزۋ ٷشٸن بيولوگتار ونداعان بەينەكامەرالاردى قوسىپ, بٸرٸنشٸ بولجامدى تولىعىمەن راستادى.
جالپى العاندا, ماماندار 2000-عا جۋىق كادر الدى. وندا بٸرنەشە ادام بار, بٸراق عالىمدار پوپۋلياتسييانىڭ ناقتى كٶلەمٸن باعالاي المادى. تٷرلٸ جاعدايدا الىنعان دەرەكتەر جەر بەتٸنەن جوعالىپ كەتكەن تٷرلەردٸ قورعاۋ بويىنشا كٷش-جٸگەردٸ ٷيلەستٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ۆەتنامدا جانۋارلار كٶپتەگەن قاۋٸپ-قاتەرگە تاپ بولادى. ولاردىڭ قاتارىندا كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸنەن جەنە تٸرشٸلٸك ەتۋ ورتاسىنىڭ جوعالۋى, سونداي-اق اڭشىلار تۇزاعى بار.
