ٶكٸنٸشكە قاراي, قوردايداعىداي جاعدايلار كەزٸندە بٸردەن "بٸز" بەن "ولار" بولىپ بٶلٸنۋگە كٶزٸمٸز دە, بويىمىز دا ٷيرەنٸپ بارا جاتقانداي... بەيبٸت كٷندە ازاماتتارىمىزدىڭ ٶلٸم قۇشۋىنا ەتٸمٸز دە ەبدەن ٷيرەنٸپ قالعانداي... قازاقستاندا ادام جەنە ونىڭ ٶمٸرٸنٸڭ تٷك قۇنى قالماعانداي... وعان سەبەپ تە جوق ەمەس, ەرينە. مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتار قالىپتاسپاعان, زاڭ ٷستەمدٸگٸ ورناماعان, ادام قۇقىعى كٷن سايىن تاپتالاتىن ەلدەردە ازاماتتار ەكونوميكالىق يگٸلٸكتٸ بٶلٸسكەندە كٷشكە, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق-ساياسي ستاتۋسىنان ايىرىلىپ قالماس ٷشٸن نەپوتيزم مەن ترايباليزمگە, تۋىنداعان كونفليكتٸنٸ شەشۋ ٷشٸن "ساموسۋدقا" جيٸ جٷگٸنەدٸ. ٶمٸردٸڭ قالعان سالاسىندا دا "پو پونياتييام" ٶمٸر سٷرەدٸ.
وسىنداي ٶمٸر سالتىنىڭ "ٷزدٸك" ٷلگٸلەرٸ دا جوق ەمەس. سانتەحنيك-براتيشكانىڭ بيزنەس جٷرگٸزۋ ستيلٸ قازاقستاندا جەكە مٷلٸككە قول سۇقپاۋ دەگەن سٶزدٸڭ بوس سٶز ەكەنٸن, "نيلەر" مەن "ٷسەنوۆتەردٸڭ" مىسالى زاڭ الدىندا بەرٸ تەڭ, بٸراق كەيبٸرەۋلەر زاڭنان ٷستەمٸرەك ەكەنٸن, "كٷدەباەۆتار" مەن "مەيرحانداردىڭ" كەيسٸ بيلٸكتٸڭ ٶكٸلدەرٸ سوتسىز-اق ٶزدەرٸ سوت جٷرگٸزە الاتىنىن دەلەلدەپ بەردٸ. ەڭ ٶكٸنٸشتٸسٸ, ورتامىزدا سول انتيگەرويلارداي بولعىسى كەلەتٸن ازاماتتار از ەمەس. بالام نەمەسە نەمەرەم سولارداي بولسا ەكەن دەيدٸ. قازاقستاندا ەشكٸمگە جەم بولماي, قۇقىعى مەن ار-وجدانىن تاپتاتپاي باقۋاتتى ٶمٸر سٷرۋدٸڭ جالعىز جولى "قولدان كەلسە, قونىشىنان باسۋ" دەپ بٸلەدٸ. ياعني, جىل سايىن ەلەممەن بٸرگە قولىمىزداعى ايفوندى جاڭارتىپ, "دۋبايلاتىپ" جٷرگەنٸمٸزبەن, ۇجىمدىق ساناسى قاراڭعى ٷڭگٸردە قالىپ قويعان قوعامبىز.
جالپى العاندا, قوردايداعى جاپپاي تٶبەلەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ, وق اتقانداردىڭ, ٷيلەر مەن عيماراتتاردى ٶرتەگەندەردٸڭ, كٶلٸكتەردٸ قيراتقانداردىڭ, "شاڭىراققا قاراسىن!", "قازاق قاشانعى شىدايسىڭ?!", "جٸگٸتتەر, رۋح قايدا?!" دەگەن مەسسەدجدەردٸ تاراتقان كٸسٸلەردٸڭ قوعامداعى انتيگەرويلاردان, قولى قىسقا دەمەسەڭٸز, ايىرماشىلىعى شامالى. ٶزگەنٸڭ دەنساۋلىعىنا قاساقانا زييان كەلتٸرۋ, ادام ٶلتٸرۋ, مٷلٸكتٸ قيراتۋ, زاڭعا پىسقىرماۋ, "ساموسۋد" ۇيىمداستىرۋ, "ساموسۋدتى" قولداۋ - قىلمىس. ال قىلمىستى ٷلكەن نەمەسە كٸشٸ دەپ اقتاۋعا بولمايدى. قىلمىستىڭ اتى - قىلمىس.
سوندىقتان بيلٸك وسى وقيعانىڭ سەبەپ-سالدارىن ەدٸل ەرٸ اشىق زەرتتەۋدٸ قامتاماسىز ەتۋٸ قاجەت. مەسەلەنٸ زەرتتەيتٸن كوميسسييانىڭ قۇرامىنا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ٶكٸلدەرٸنەن بٶلەك, مەملەكەتتٸك ورگانداردان تەۋەلسٸز ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ, ەتنوتسەنتريزممەن اۋىرمايتىن كونفليكتولوگتار, ەلەۋمەتتانۋشىلار, زاڭگەرلەر مەن قوعام قايراتكەرلەرٸ, جۋرناليستەر كٸرٸپ, سىرتقى فاكتورلاردان (كٸتاپحانا, اقوردا, فەيسبۋكتەگٸ كٶڭٸل-كٷي) تەۋەلسٸز جۇمىس جٷرگٸزۋٸ قاجەت. ەڭ باستىسى, بيلٸك ادام قۇقىقتارىن ساقتاۋ باعىتىنداعى, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق, ەتنيكالىق ساياساتتاعى قاتەلٸكتەرٸن جوققا شىعارۋعا اسىقپاي, مەسەلەنٸ بٷگە-شٷگەسٸنە دەيٸن زەرتتەپ, زاڭ شەڭبەرٸندە تيٸستٸ ساباق شىعارۋى تيٸس.
سوسىن قازاقتىڭ جاۋى باسقا ۇلتتار ەمەس ەكەنٸن تٷسٸنەتٸن كەز قاشان كەلەر ەكەن?! قازاقتىڭ جاۋى - جەمقورلىق, جاعىمپازدىق, جايباسارلىق, داڭعازالىق, جالقاۋلىق, جالعان نامىس, ساۋاتسىزدىق. ەسٸ دۇرىس ەل بولامىز دەسەك, قانشا اششى بولسا دا, وسى شىندىقتى مەيلٸنشە ەرتەرەك قابىلداپ, تراۆما مەن كومپلەكستەرٸمٸزدٸ ەڭسەرۋٸمٸز قاجەت. جەمقورلىق, جاعىمپازدىق, جايباسارلىق, داڭعازالىق, جالقاۋلىق, جالعان نامىس, ساۋاتسىزدىق سەكٸلدٸ شىنايى جاۋلارىمىزبەن كٷرەسۋ - ەل رەتٸندە جارىققا جەتۋدٸڭ ۇزاق ەرٸ قيىن, ەڭ باستىسى, دۇرىس جولى. قاراڭعىلىققا ودان سايىن باتۋدىڭ جولى - ەدٸلەتسٸز ساياسي جٷيەنٸڭ ەلەمەنتتەرٸمەن كٷرەسۋدٸڭ ورنىنا "بٸز" جەنە "ولار" دەپ بٶلٸنٸپ الىپ, "كەلٸمسەكتەرمەن" ورتاعاسىرلىق تەسٸلدەرمەن كٷرەسۋ. ەكٸنشٸ جولدىڭ بەرٸمٸزدٸ بٸردەي قۇردىمعا اپاراتىن جول ەكەنٸن تٷسٸنۋ ٷشٸن كەيٸنگٸ وتىز جىلدىق تاريحىمىزدا قوردايداعى جاعدايعا ۇقساس قايعىلى وقيعالار سانى جەتكٸلٸكتٸ دەپ ويلايمىن.
شالقار نۇرسەيٸتوۆتىڭ فەيسبۋكتاعى جازباسىنان
