مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋى: جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك» جولداۋىندا باستى مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ سالاسىن جەتٸلدٸرۋ بولىپ تابىلاتىنى كٶرسەتٸلگەن.
2018 جىلعى 27 جەلتوقساندا مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە مەملەكەتتٸك جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸن ساتىپ الۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا قول قويدى. قارجى مينيسترٸنٸڭ 2018 جىلعى 29 جەلتوقسانداعى №1130 بۇيرىعىمەن مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدى جٷزەگە اسىرۋ ەرەجەسٸنە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ (قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەدٸلەت مينيسترلٸگٸندە 2018 جىلعى 29 جەلتوقساندا №18134 بولىپ تٸركەلدٸ). زاڭ مەن قاعيدالار 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قولدانىسقا ەنگٸزٸلدٸ.
زاڭنىڭ نەگٸزگٸ جاڭاشىلدىعى:
1. مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدى جەڭٸلدەتۋ
بٸرٸنشٸسٸ, بٸر كٶزدەن الۋ تەسٸلٸمەن جۇمىستار مەن قىزمەتتەردٸ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدىڭ شەكتٸ سوماسى 100 اەك-تەن 500 دەيٸن كٶتەرٸلەدٸ (1 262 500 تەڭگەگە). بۇل ماڭىزدى ەمەس مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ بويىنشا رەسٸمدەردٸ جەڭٸلدەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
نەگٸزٸنەن بۇل نورما شاعىن بيۋدجەتتەگٸ تاپسىرىس بەرۋشٸلەرگە (بالاباقشالار, مەكتەپتەر, ەمحانالار, اۋرۋحانالار, مەدەنيەت ٷيلەرٸ, ينتەرناتتار, قارتتار ٷيلەرٸ) قاتىستى. بيۋدجەتتٸڭ تٶرتٸنشٸ دەڭگەيٸن ەنگٸزۋ شەڭبەرٸندە اۋىلدىق ەكٸمدٸكتەر ٷشٸن بۇل تابالدىرىق 3 مىڭ اەك دەيٸن كٶتەرٸلەدٸ (7 575 000 تەڭگەگە). اۋىلدىق ەكٸمدٸكتەر ٷشٸن بۇل نورما 2021 جىلعا دەيٸن اۋىلدىق ەكٸمدٸكتەر قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدى ٶتكٸزۋ بويىنشا داعدىلارىن قالىپتاستىرۋ كەزەڭٸندە ەرەكەت ەتەتٸن بولادى.
ەكٸنشٸسٸ, باعا ۇسىنىستارىن سۇراتۋ تەسٸلٸمەن ساتىپ الۋدا (1 000 اەك نەمەسە 2 525 000 تەڭگەگە دەيٸن ساتىپ الۋدا) تاپسىرىس بەرۋشٸلەرگە قۇجاتتامادا تاۋارلاردىڭ فيرمالىق اتاۋلارىن كٶرسەتۋگە قۇقىق بەرٸلەدٸ. بۇل ساپالى تاۋارلاردى ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سول نورماعا قازٸرگٸ ۋاقىتتا باعا ۇسىنىستارىن سۇراتۋ تەسٸلٸمەن مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدا ساپاسىز تاۋارلاردى, ەدەتتە, بۇل كونترافاكتٸلٸك ٶنٸمدەردٸ جەتكٸزۋدٸڭ ٷلكەن پروبلەماسىنىڭ بار بولۋى نەگٸز بولىپ تۇر.
مۇنداي ٶنٸم جالپى تەحنيكالىق ەرەكشەلٸكتە كٶرسەتٸلگەن تەحنيكالىق سيپاتتامالارعا سەيكەس كەلەدٸ. الايدا, تاۋارلاردى قابىلداعاننان جەنە ونى پايدالانعاننان كەيٸن ولار تەز ٸستەن شىعادى.
2. بٸلٸكتٸلٸكتٸ ارتتىرۋ
بٸرٸنشٸدەن, دەمپينگ مەسەلەسٸ شەشٸلۋدە. ەندٸ «دەمپينگتٸك باعا» جەنە ونى بولدىرماۋ تۋرالى ناقتى تٷسٸنٸك بەرٸلگەن. مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدى جٷزەگە اسىرۋ قاعيدالارىنا ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ, وندا كونكۋرسقا قاتىسۋعا ٶتٸنٸمنٸڭ دەمپينگتٸك باعاسىنىڭ تەرتٸبٸ ايقىندالادى.
دەمپينگتٸك باعالاردى ۇسىنۋعا جول بەرٸلمەيدٸ. كونكۋرستىق باعا ۇسىنىستارىنىڭ شارتتى باعالارى تەڭ بولعان كەزدە مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر ورگانىنىڭ اقپاراتتىق جٷيەلەرٸنٸڭ مەلٸمەتٸنە سەيكەس, الدىڭعى جىلدىڭ الدىنداعى تٶرت جىلدا تٶلەنگەن سالىقتاردىڭ سوماسى بويىنشا ٷلكەن كٶرسەتكٸشكە يە كونكۋرسقا قىتىسۋشى جەڭٸمپاز بولىپ تانىلادى. تٶلەنگەن سالىقتىڭ سوماسى بويىنشا كٶرسەتكٸشتەر تەڭ بولعان كەزدە كونكۋرسقا قاتىسۋعا ٶتٸنٸمٸ باسقا ەلەۋەتتٸ ٶنٸم بەرۋشٸلەردٸڭ كونكۋرسقا قاتىسۋعا ٶتٸنٸمدەرٸنەن بۇرىنىراق كەلٸپ تٷسكەن كونكۋرسقا قاتىسۋشى جەڭٸمپاز دەپ تانىلادى.
ەكٸنشٸ, قازٸرگٸ ۋاقىتتا «كەسٸبي شاعىمشىلار» توبى پايدا بولدى, ولارعا شاعىمدانۋ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ مەرزٸمدەرٸن بۇزۋدان زاڭسىز پايدا تابۋ قۇرالىنا اينالدى. ەدەتتە, مۇنداي «كەسٸبي شاعىمشىلار» مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋعا قاتىسۋ نيەتٸنسٸز ٶزارا قاراۋ شەڭبەرٸندە باسقا قاتىسۋشىلاردىڭ اقپاراتىنا قول جەتكٸزۋ ماقساتىندا ٶتٸنٸمدەر بەرەدٸ. مۇنداي جاعدايلاردى بولدىرماۋ ٷشٸن ۇسىنىلادى:
1) كونكۋرستىق ٶتٸنٸمدٸ قامتاماسىز ەتۋدٸ ەنگٸزبەگەن ەلەۋەتتٸ ٶنٸم بەرۋشٸلەرگە باسقا قاتىسۋشىلاردىڭ قۇجاتتارىن قاراۋعا تىيىم سالۋ;
2) كونكۋرستىق قۇجاتتامانى الدىن الا تالقىلاۋعا قاتىسپاعان ەلەۋەتتٸ ٶنٸم بەرۋشٸلەردٸڭ شاعىمدارىن قاراستىرماۋ;
3) ٷشٸنشٸ تۇلعالاردىڭ (ساتىپ الۋعا قاتىسپاعان) شاعىمدارى بويىنشا شارت جاساسۋ مەرزٸمٸن توقتاتپاۋ. ٷشٸنشٸدەن, مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ ۆەب-پورتالىن پايدالانۋ (قول جەتكٸزۋ) قىزمەتتەرٸنٸڭ اقىلى بولۋى.
-شەكتٸ سوما 1 ملن. تەڭگەگە دەيٸن, اەك-تەگٸ تاريف جىلىنا 1 اەك, تەڭگەدەگٸ تاريف جىلىنا – 2 525;
-شەكتٸ سوما 10 ملن. تەڭگەگە دەيٸن, اەك-تەگٸ تاريف جىلىنا 10 اەك, تەڭگەدەگٸ تاريف جىلىنا – 25 250;
– شەكتٸ سوما 100 ملن. تەڭگەگە دەيٸن, اەك-تەگٸ تاريف جىلىنا 20 اەك, تەڭگەدەگٸ تاريف جىلىنا – 50 500;
– شەكتٸ سوما 1 ملرد. تەڭگەگە دەيٸن, اەك-تەگٸ تاريف جىلىنا 60 اەك, تەڭگەدەگٸ تاريف جىلىنا – 151 500;
– شەكتەلمەگەنٸ, اەك-تەگٸ تاريف جىلىنا 122 اەك, تەڭگەدەگٸ تاريف جىلىنا – 308 050.
3. بٸر كٶزدەن ساتىپ الۋدى قىسقارتۋ
بٸرٸنشٸسٸ, بٸر كٶزدەن الۋ تەسٸلٸمەن مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدىڭ 53 نەگٸزٸنەن 5 جاعداي الىنىپ تاستالادى:
1) تابيعات پايدالانۋ قۇقىعىن ساتىپ الۋ;
2) باعالى قاعازداردى, زاڭدى تۇلعالاردىڭ جارعىلىق كاپيتالىنداعى ٷلەستەردٸ ساتىپ الۋ;
3) مونەتارلىق قىزمەتتٸ, سونداي-اق, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قورىن جەنە بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنىڭ زەينەتاقى اكتيۆتەرٸن باسقارۋ جٶنٸندەگٸ قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن ساتىپ الۋ;
4) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ بەكٸتكەن تٸزبە بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق شارتتارىنا سەيكەس, سونداي-اق, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مٷشەسٸ بولىپ تابىلاتىن حالىقارالىق ۇيىمدار قارجىلاندىراتىن ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ شەڭبەرٸندە جٷزەگە اسىرىلاتىن تاۋارلاردى, جۇمىستاردى, كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ ساتىپ الۋ;
5) قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالقىنىڭ مەدەني مۇرا وبەكتٸسٸن (تاريح جەنە مەدەنيەت ەسكەرتكٸشٸن) ساقتاۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستاردىڭ جٷرگٸزٸلۋٸنە تەحنيكالىق جەنە اۆتورلىق قاداعالاۋ جٷرگٸزۋ بويىنشا كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ ساتىپ الۋ.
ەكٸنشٸدەن, تاپسىرىس بەرۋشٸلەردٸڭ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلارى ٶتكٸزٸلمەدٸ دەپ تانىلعان جاعدايدا, ولاردى قايتا ٶتكٸزۋ مٸندەتٸ بەكٸتٸلدٸ. بۇل بٸر كٶزدەن ساتىپ الۋدى قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدى تيٸمدٸ جەنە ۋاقىتىلى جەنە اشىق ٶتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونداي-اق, مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ بويىنشا كونكۋرستىق رەسٸمدەردٸڭ جارييالىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە جەنە ىقتيمال سىبايلاس جەمقورلىق كٶرٸنٸستەرٸنە جول بەرمەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بٷگٸنگٸ كٷنٸ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ باسقارماسى بٸرىڭعاي ۇيىمداستىرۋشى رەتٸندە مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدى ٶتكٸزۋ بويىنشا جۇمىستاردى, سونداي-اق, قاراعاندى وبلىسىنىڭ مەملەكەتتٸك ورگاندارى, مەكەمەلەرٸ مەن كەسٸپورىندارى جٷرگٸزەتٸن بارلىق مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلارعا تالداۋ مەن مونيتورينگ جٷرگٸزەدٸ.
باسقارما قولدا بار قۇزىرەت شەڭبەرٸندە تۇراقتى نەگٸزدە وبلىستىق بيۋدجەتتٸك باعدارلامالار ەكٸمشٸلەرٸنٸڭ جەنە مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋمەن اينالىساتىن اۋدان/قالالار قىزمەتكەرلەرٸ اراسىندا مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭنامانى قولدانۋ جەنە تٷسٸندٸرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا جەنە كامەرالدىق باقىلاۋدى جٷرگٸزۋ قورىتىندىلارى بويىنشا قاراعاندى وبلىسى بويىنشا ٸشكٸ مەملەكەتتٸك اۋديت دەپارتامەنتٸنٸڭ قاتىسۋىمەن سەمينار-كەڭەستەر ٶتكٸزەدٸ.
«قاراعاندى وبلىسىنىڭ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ باسقارماسى» مم مەن قاراعاندى وبلىسىنىڭ «اتامەكەن» كەسٸپكەرلەر پالاتاسى اراسىندا وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ مەسەلەلەرٸندە ىنتىماقتاستىق تۋرالى قول قويىلعان مەموراندۋمعا سەيكەس, قاراعاندى وبلىسى بويىنشا ٸشكٸ مەملەكەتتٸك اۋديت دەپارتامەنتٸمەن بٸرلەسٸپ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭناماداعى جاڭاشىلدىقتار مەسەلەلەرٸ بويىنشا سەمينار-كەڭەس ٶتكٸزٸلدٸ.
سەمينار-كەڭەستەر سىبايلاس جەمقورلىق تەۋەكەلدەرٸن تٶمەندەتۋ, سونداي-اق, ەلەۋەتتٸ ٶنٸم بەرۋشٸلەردٸڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مٷددەلەرٸن قورعاۋدىڭ تيٸمدٸ تەتٸكتەرٸن ەنگٸزۋ جەنە قاتىسۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا ٶتكٸزٸلەدٸ. 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپى وبلىس بويىنشا 105 ملرد. 229 ملن. تەڭگەگە 3 238 كونكۋرس جەنە اۋكتسيون ٶتكٸزٸلدٸ (ونىڭ ٸشٸندە, 1 ملرد. 027 ملن. تەڭگەگە 81 اۋكتسيون), ونىڭ ٸشٸندە, ٶتكٸزٸلگەن كونكۋرستار مەن اۋكتسيونداردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شارتتى ٷنەم 20 ملرد. 623 ملن. تەڭگەنٸ قۇرادى.
وبلىستىق بيۋدجەتتٸك باعدارلامالار ەكٸمشٸلەرٸ جالپى سوماسى 21 ملرد. 252 ملن. تەڭگەگە 996 كونكۋرس جەنە اۋكتسيون ٶتكٸزدٸ (ونىڭ ٸشٸندە, 343 ملن. تەڭگەگە 22 اۋكتسيون), ٶتكٸزٸلگەن كونكۋرستار مەن اۋكتسيونداردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شارتتى ٷنەم 5 ملرد 193 ملن. تەڭگەنٸ قۇرادى. قالالار مەن اۋداندار جالپى سوماسى 83 ملرد. 977 ملن. تەڭگەگە 2 242 كونكۋرس جەنە اۋكتسيون ٶتكٸزدٸ (ونىڭ ٸشٸندە, 684 ملن. تەڭگەگە 59 اۋكتسيون), ٶتكٸزٸلگەن كونكۋرستار مەن اۋكتسيونداردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شارتتى ٷنەم 15 ملرد. 430 ملن. تەڭگەنٸ قۇرادى. 2018 جىلى بٸرىڭعاي ۇيىمداستىرۋشى رەتٸندە مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ باسقارماسى جالپى سوماسى 6 ملرد. 430 ملن. تەڭگەگە 22 كونكۋرس ٶتكٸزدٸ, ٶتكٸزٸلگەن كونكۋرستاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شارتتى ٷنەم 1 ملرد. 017 ملن. تەڭگەنٸ قۇرادى.
بۇل بيۋدجەتتٸك دامۋ باعدارلامالارى شەڭبەرٸندە جاڭا وبەكتٸلەردٸ سالۋ نەمەسە قولدا بار وبەكتٸلەردٸ قايتا جاڭارتۋ, وبلىستىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىن كٷردەلٸ جەنە ورتاشا جٶندەۋ, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى ەزٸرلەۋ نەمەسە بيۋدجەتتٸك دامۋ باعدارلامالارى شەڭبەرٸندە وبەكتٸلەردٸ سالۋعا جەنە قايتا جاڭارتۋعا قولدا بار جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى تٷزەتۋ, وبلىستىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىن كٷردەلٸ جٶندەۋگە جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتامانى ەزٸرلەۋ نەمەسە قولدا بار جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى تٷزەتۋ سيياقتى كونكۋرستىق رەسٸمدەر, بيۋدجەتتٸك دامۋ باعدارلامالارى شەڭبەرٸندە وبەكتٸلەردٸ سالۋ جەنە قايتا جاڭارتۋ كەزٸندە تاپسىرىس بەرۋشٸنٸڭ اتىنان تەحنيكالىق قاداعالاۋ جٷرگٸزۋ بويىنشا ينجينيرينگتٸك قىزمەتتەر كٶرسەتۋ سەكٸلدٸ كونكۋرستىق رەسٸمدەر. باسقارما تۇراقتى نەگٸزدە مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ پروتسەسٸن زاڭنامالىق رەتتەۋگە تالداۋ جٷرگٸزٸپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى مينيسترلٸگٸنە زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ بويىنشا تيٸستٸ ۇسىنىستار ەنگٸزەدٸ.
مۇرات كادەكوۆ,
قاراعاندى وبلىسى مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى.
