ۇرپاقتى قورعاۋدىڭ كٸلتٸ تاعىلىمدى تەربيەدە

زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ ٷشٸن ھەم سالاماتتى ۇرپاق قالىپتاسۋ ٷشٸن رۋحاني تەربيە تال بەسٸكتەن باستىلۋى كەرەك. 

تٸرشٸلٸك (بيوسفەرا) ەلەمٸنەن ٶتٸپ, ەندٸ باستالعان سانا (نووسفەرا), ەلەمٸنٸڭ زاڭدارىنا ساي, ٶمٸر سٷرەتٸن جاس ۇرپاقتى تەربيەلەۋدٸ باستاماس بۇرىن, بٸز ولاردى, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىنان حاباردار ەتەلٸك. تەن تەربيەسٸ ادامدى تابيعاتپەن بايلانىستىرىپ, وعان تەنٸ اۋىرماي, تابيعات زاڭىنا ساي تٸرشٸلٸك كەشۋدٸ ٷيرەتسە, جان تەربيەسٸ, ادامدى جانى قينالماي, قوعامدا ٶمٸر سٷرۋگە ٷيرەتەدٸ, ال رۋح تەربيەسٸ, ۇرپاقتى بولاشاقپەن بايلانىستىرىپ, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىنا  ساي, تابيعات, قوعاممەن, ٷيلەسٸمدٸلٸكتە بولۋعا تەربيەلەيدٸ...

سوندىقتان, بٸز, ۇرپاق ساباقتاستىعىن, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىنا ساي ەتۋٸمٸز ٷشٸن,  مەكتەپتەپتەردە, ادامنىڭ بٷگٸنٸ ٷشٸن عانا بەرٸلٸپ جاتقان, پەندەشٸلٸك (جاراتىلىستانۋ-قوعامدىق) ٸلٸمدەرگە قوسا, جاس ۇرپاققا رۋحاني تەربيە بەرۋ جاعىندا ويلاستىرۋىمىز كەرەك. ال, ول ٷشٸن بٸز بٷگٸن ەڭ الدىمەن جٷيەسٸز, تيٸپ-قاشىپ بەرٸلٸپ جٷرگەن تەن-جان تەربيەسٸندەگٸ, كەمشٸلٸكتەرٸمٸزدٸ تٷزەتٸپ, ولقىلىقتاردى تولتىرىپ, ۇرپاق تەربيەسٸن ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىنا ساي ەتٸپ, رۋحاني تەربيەمەن ٷيلەسٸمدٸلٸكتە بەرۋ جاعىن ويلاستىرۋىمىز كەرەك...

ادامزات, ٶركەنيەت تۋىندىلارى: رەنتگەن, راد, گرەي, زيۆەرت, بەر شىعاراتىن رادياتسييالىق سەۋلەلەردەن: اق قان, بەدەۋلٸك, وبىر ت.ب. قاتەرلٸ ناۋقاستارعا شالدىعۋى مٷمكٸن ەكەنٸن بٸلٸپ, ولاردان قورقادى. ال رۋحاني ساۋاتسىزدىقتان, نەپسٸنٸ تەجەي الماي, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعى تٷگٸل, تٸپتٸ تابيعات, قوعام, ادام   زاڭدارىنا قايشى ٶسەك, ٶتٸرٸك ايتىپ, جالاقورلىق, زيناقورلىق, ت.ب. جاساپ «كٸرلەۋدەن», ياعني كٷنە جاساۋدان قورىقپايتىن بولدى. سوندىقتان, بٷگٸن, يمان ازايىپ, جٷرەك قاتايدى... نەتيجەدە, قارتتار, جەتٸمدەر, انالار ٷيلەرٸ كٶبەيدٸ...   

ادامزات, ۇرپاعىنىڭ ەرتەڭٸن ويلاماي, تەك ٶزٸنٸڭ, بٷگٸنٸمەن عانا ٶمٸر سٷرگەندٸكتەن ول, اقشا ٷشٸن: تەتتٸ تاعامدارعا (تورت, ت.ب.), قانتتان 200 ەسە كٷشتٸ, دەمدەۋٸش (اسپارتام) قوسىپ,  سۋساقتىقتى (ديابەت) كٶبەيتسە, ال جاس ۇرپاقتى ۇيالى تەلەفونعا تەۋەلدٸ ەتٸپ, بەلسٸزدٸك تەرٸزدٸ اۋرۋلاردى كٶبەيتتٸ, وسىنداي «جاڭالىقتارىمەن» ادامزات بٷگٸن ٶز تامىرىنا بالتا شابۋدا. سوندىقتان, ۇرپاق جايىن ويلاساق, بٸز, وسىلارعا تەك عىلىمي نەگٸز بەرۋمەن شەكتەلمەي, رۋحاني جاعىندا ويلاستىرىپ,  ادامعا زييان كەلمەيتٸن جاعىن دا قاراستىرىپ, پايدالانۋىمىز كەرەك.

تەن تازالىعىمەن قاتار, ادامعا جان تازالىعىدا قاجەت. سوندىقتان, بٸز ارام-ادالدى ارالاستىرماۋ ٷشٸن,  جاس ۇرپاققا ارام-ادالدى اجىراتۋدى ٷيرەتكەنٸمٸز دۇرىس. قازٸر, ەل يللياھي (ترانستسەندەنت) قۋاتىن  بٸلمەگەندٸكتەن, ياعني رۋحاني ناداندىقتان, بالا ەمٸزٸپ جاتىپ «قوس ماحابباتتى قوسۋ» دەپ, ارام-ادالدى ارالاستىرىپ, جىنىستىق قاتىناس جاسايدى. وسىنىڭ, نەتيجەسٸندە, پايدا بولعان بالانىڭ,  سايتانىمەن (پرولاكتين) پەرٸشتەسٸ (وكسيتوتسين) قوسىلىپ,  ونىڭ   تٸلٸ تەتتٸ, بٸراق جٷرەگٸ قاتتى كەززاپ بولىپ, تالايدى تاقىرعا وتىرعىزارى سٶزسٸز...

«پىشاق, دۇرىس پايدالانساڭ, ادامنىڭ قولىن ۇزارتاتىن قۇرال, ال بۇرىس پايدالانساڭ ادامدى جارالايتىن – قارۋ».  قازٸرگٸ تۆ, اعارتۋدان گٶرٸ, ازدىرۋعا بەت بۇرعان سەكٸلدٸ, سەبەبٸ «امەريكانىڭ كٷلكٸلٸ ۆيديوسى» سيياقتى حابارلارعا ەلٸكتەۋمەن جاسالعان, ۇلتىمىزعا جات,  ادامنىڭ  نورادرەنالينٸن قوزدىرىپ, ونىڭ ساناسىن وتتان الىپ, سۋعا سالاتىن, ياعني بٸرەۋدٸڭ قورىققانىنان لەززات الىپ, قارا قۋات جينايتىن, وسىنداي حابارلارعا, ۇرپاق جايىن ويلاساق, توسقاۋىل قويۋىمىز كەرەك! مۇنىڭ سەبەبٸن, ماماندار ايتسىن... ەلەمدە, قازٸر ادام ساناسىن جاۋلاۋ ٷشٸن «سوعىس» جٷرٸپ جاتىر. بۇعان, بٸر اقش 1 جىلدا 5 ملرد دوللار جۇمسايدى ەكەن...

«لەززات كٷنٸ» (دەن ورگازما)  «مەيرامىن» دٷنيەگە ەكەلٸپ «ايىنا, تانىمايتىن كٸسٸمەن, بٸر رەت بولسادا جىنىستىق قاتىناسقا تٷسۋ, دەنساۋلىققا ٶتە پايدالى» دەپ, جەزٶكشەلٸكتٸ اشىق جارنامالاپ, جٷرگەن  دوننا شيحەننٸن سٶزٸنە سەنٸپ, ەكٸقابات بولىپ, بالاسىن قوقىسقا تاستايتىندار كٶبەيدٸ. بٸز, قازٸر, جاس ۇرپاقتىڭ, «ٸرگەتاسىن» دۇرىستاپ قالاپ, ياعني نەپسٸسٸن تەجەپ, يماندىلىققا باۋلىپ, رۋحاني تەربيە بەرٸپ, بولعىزباۋدىڭ ورنىنا,  «مەكتەپتە, جٷكتٸ بولماۋ جولدارىن  ٷيرەتۋ  كەرەك» دەپ, ۇيالماي, نەتيجەسٸمەن كٷرەسۋگە ٷگٸتتەپ جٷرمٸز... 

قازٸر, ٷلگٸ تۇتقان, ورىستارىمىز  «سپاسيبو, ياعني «سپاسي بو(گ)» دەپ, جاراتۋشىدان, ٶزٸنە كٶمەكتەسكەن ادامعا تٸلەك ايتسا, ولار «نە ستويت» دەپ قابىلداماعاسىن, بٸزدە سولارعا ەلٸكتەپ, بٸرەۋ  كٶرسەتكەن كٶمەگٸمٸز ٷشٸن «راحمەت» دەپ تٸلەك ايتسا, «ەدەپتٸلٸك  بەلگٸسٸ» دەپ ەسەپتەپ, «وقاسى (قاجەتٸ) جوق» دەپ, تەرك ەتەمٸز. ال,«راحمەت» (تولىق «راحىم ەت, اللا») بۇل سٶز قازٸر, العىس بولىپ ەسەپتەلەدٸ. ال, بۇل العىس ەمەس, تٸلەك, قازٸر كٷنەسٸز ادام جوق, سوندىقتان, بۇل, جاراتۋشىدان, ٶزٸنە كٶمەكتەسكەن ادامنىڭ كٷنەسٸن كەشٸرۋدٸ سۇراۋ, ياعني يماندىلىق.

ادامنىڭ باسىنا تٷسكەن سىناق, ەگەر, اللادان بولسا - «جازمىش» دەيدٸ, ال «تاعدىر» دەپ, جاراتۋشىنىڭ  ادامعا بەرگەن 2 جولىنىڭ بٸرٸن اتايدى. قاي جولمەن جٷرۋدٸ, سانالى ادام, ٶزٸ شەشەدٸ. سوندىقتان دا, «ادام, ٶز تاعدىرىنىڭ ۇستاسى» دەيدٸ. تۋرا جولمەن جٷرگەنگە, بەلە جوق. ال, نەپسٸسٸن تەجەي الماي, جاراتۋشىنىڭ تۋرا جولىمەن جٷرمەي, اداسقان  ادامعا, قاتەسٸن ٶزٸنەن ەمەس, ٶزگەدەن كٶرۋ ٷشٸن «تاعدىرمەن» «جازمىشتى» شاتاستىرعان ىڭعايلى. بۇل, وعان قاتەسٸن ٷكٸمەتتەن, زاماننان, ت.ب., تٸپتٸ جاراتۋشىدان كٶرسەدە, ٶزٸنەن كٶرمەۋگە جاقسى ...

بٷگٸندە,  بالانىڭ  سال (دتسپ), ميكەششە (اۋتيزم), ميعۇلا (پاركينسون) ت.ب. ناۋقاستارعا  شالدىعىپ  تۋىلۋى, كەدۋٸلگٸ جاعدايعا اينالدى. «بۇرىن, ٶتە سيرەك كەزدەسەتٸن بۇل ناۋقاستار, قازٸر نەگە كٶبەيدٸ?»  دەگەن, سۇراققا, تٸپتٸ قازٸرگٸ مەديتسينادا تۇشىمدى جاۋاپ بەرمەيدٸ. قازٸر ەلەمدە, 1/42 ميعۇلا, ميكەششە, سال ناۋقاستارىمەن تۋىلسا, بٸزدٸڭ ٶزٸمٸزدە 19 مىڭ بالا سال اۋرۋىمەن تٸركەۋدە تۇر... مۇنى, بٸردە تابيعاتتىڭ توسىن سىيى دەسە, ەندٸ بٸردە ٶركەنيەتتٸڭ  دامۋىنان  دەيدٸ, ال كەيدە, تٸپتٸ «جازمىش» دەپ, قۇدايدان  كٶرسەدە, ادام ٶزٸنەن كٶرمەيدٸ...

ال, بۇل ناۋقاستارعا كٸنەلٸ, نەپسٸنٸڭ قۇلى بولعان, رۋحاني نادان ادامنىڭ ٶزٸ. بۇرىندا, ۇرپاق ساباقتاستىعىمىز مىقتى, اتا-انا بالالارىنا سىيلى كەزدە, مۇنىڭ سەبەبٸن قازاقتىڭ كەزكەلگەن كەيۋاناسى بٸلٸپ, الدىن الۋعا تىرىساتىن ەدٸ. ولار كەلٸنٸ ەكٸقابات بولىپ, بالا كٶتەرگەسٸن 4-5 ايدان باستاپ, كەلٸنٸنٸڭ ەلسٸز, ال ٶز بالاسىنىڭ نەپسٸقۇمار ەكەنٸن بايقاسا «تۋماي جاتىپ, نەمەرەمنٸڭ باسىنا, توقپاق تيٸپ, ميكەششە بولىپ جٷرمەسٸن» دەپ, كەلٸنٸن, بوسانعانشا,  قاسىنا الىپ جاتقاسىن, «بۇل ناۋقاستار, بٸزدە بولماعان» ەدٸ...  دەۋگە بولادى.

بۇل, ناۋقاستاردىڭ, بٸزدە پايدا بولۋىنا  اراق, شاراپ, ەسٸرتكٸمەن بٸرگە, باق-تىڭ جىنىستىق  «ويىنداردى» ٷزدٸكسٸز جارنامالاۋىدا سەبەپ بولسا, ەكٸنشٸ سەبەپ «ەكٸقابات كەزدەگٸ, جىنىستىق قاتىناستىڭ, لەززەتٸن-اي»  دەپ, تامسانا ۋاعىزداپ جٷرگەن  تۋتتي لارسەن سەكٸلدٸ زالىمداردىڭ سٶزٸنە سەنٸپ,  جابايى لەززاتقا قۇشتار بولعان,  بٸزدٸڭ ۇلتىمىزدىڭ ٶكٸلدەرٸ دە بار. قازاق, وسىنداي ناۋقاسى بار بالا تۋىلعان رۋمەن «تەكسٸز» دەپ قۇدا بولماعان. ال ٶزدەرٸ ەيەلٸ ەكٸقابات بولعاسىن, ۇرپاق بولاشاعىن ويلاپ, 4-5 ايدان باستاپ, ەيەلٸن «مازالاماعان».     

قازاق, مٸنٸ جوق زاتتى «قىزدىڭ بالاسىنداي ەكەن» دەيدٸ. سەبەبٸ قىز, جٷكتٸ بولىپ قالعاسىن, ۇيالىپ, جىنىستىق قاتىناسىن جالعاستىرا المايدى, سوندىقتان ونىڭ بالاسىنىڭ  «باسىنا توقپاق تيمەيدٸ». ال «توقپاقتى», ۇرپاعىنىڭ بولاشاعىن ويلامايتىن, نەپسٸقۇمار, نادان ەكەلەر تيگٸزەدٸ. سوندىقتان ولاردى «كٶرەيٸن تاڭنىڭ اتۋىن, كٷننٸڭ باتۋىن عانا بٸلسەڭ, سەرٸلٸك قۇرعانىڭدى»  دەپ, جۇمىسقا سالعان... نە ٶزٸ ەستٸ بولسا نەپسٸسٸن, ەرمەكپەن (حوببي) اۋىزدىقتاپ, ياعني ارتىق قۋاتىن قىزىعاتىن ٸسٸمەن شۇعىلدانۋعا جۇمساعان...

نەپسٸقۇماردىڭ, حايۋاني ەرەكەتٸنەن بالانى  قورعاۋ ٷشٸن, جاتىر ٷش قابات قابىقتان جاسالعانىن, قۇراننىڭ 23 «ال مۋمينۋن» سٷرەسٸنٸڭ 13-14 اياتتارىندا ايتقانىن, ادامزات  قازٸر عانا بٸلدٸ. ونىڭ 1 قاباتى ادامنىڭ رۋحىنا, 2 جانىنا, ال 3 تەنٸنە,  جاۋاپتى بولىپ, ونىڭ 1 - سوعىلسا, بالانىڭ مەيرٸمٸ از, سالقىن, ال 2- جاني سوعىلسا, پەندەشٸلٸگٸ باسىم بولىپ - جەمقور, ت.ب. ال 3- تەني زاقىمدالسا بالا ميكەششە,  ميعۇلا, سال, ت.ب. بولاتىنىن, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىنان, سونداي-اق فرەنولوگييادان حابارى بار ادام, ەندٸ تٷسٸنە باستادى.  

مەلٸمەت. قر 2016 جىلى, اجىراسۋدان 1 ورىن, جانىقاستىقتان ەلەمدە 3 ورىن بولدى, بۇل رۋحاني قۋاتتىڭ ازدىعى, تٸپتٸ جوقتىعى. نەپسٸنٸڭ قۇلى بولعاننان 958 مىڭ تٷسٸك تاستالىپ (ٶلتٸرٸلٸپ), سونىڭ 20 مىڭى ەكٸقابات بولىپ قالعان وقۋشى قىزداردان. ال وقۋشى بالالاردىڭ 35% اراق ٸشٸپ كٶرگەن بولسا, سونىڭ 17% ٸشۋدٸ ەدەتكە اينالدىرعان, ال 3,5 مىڭ وقۋشى "ماسكٷنەم" دەگەن, اتپەن, تٸركەۋدە تۇر... بۇعان, «اققا, كٸر تەز جۇعادى» دەگەن,  جٷيەلٸ رۋحاني  تەربيەنٸڭ جوقتىعى, جىنويناقتىڭ كٶپتٸگٸ سەبەپ بولىپ وتىر...                                     

تەني-جاني بولىپ سانالاتىن 72 قۋاتتىڭ ٸشٸندە, ەڭ اۋىر تەني قۋاتتار, ادامنىڭ 7 تٷرلٸ ەرەكەتٸنەن شىعادى: 1- شەرمەندەلٸك (اتا-اناسى, نە تۋىسىمەن «جاقىندىق»), 2-قىزتەكەلٸك (ەركەكتٸڭ ەركەككە قۇشتارلىعى), 3-ەركەكشورا (ەيەلدٸڭ ەيەلگە) 4- بەتشاقورلىق (پەدوفيلييا), 5-جىنىسىن ٶزگەرتۋ, نە اقتالانۋ (چايلد-فري), 6 – ٶلٸم اڭساۋ (ەۆتانازييا), 7- اعزا ساتۋ, جەۋ (مانياك) جاتادى. جاني قۋاتتار: 1-جەمقورلىق, 2-زيناقورلىق, 3-ناشاقورلىق, 4-الاياقتىق, 5-قۇمارپازدىق, 6-ماسكٷنەمدٸكتەن, 7-كٷنشٸلدٸكتەن شىعادى. ەسٸڭ بولسا, وسىلاردان اۋلاق بول!

قورىتا ايتقاندا...

بٷگٸندە بٸز باتىسقا ەلٸكتەپ, ولاردىڭ ۇستانىمدارىن باسشىلىققا العاندىقتان, شىعىستى – دٸنمەن, ال باتىستى – عىلىممەن عانا استاستىرامىز (اسسوتسييروۆات). دەگەنمەن بٸز شىعىستىڭ تٷلەگٸ بولعاندىقتان, "تابيعات زاڭىن بۇزساق - اۋىراتىنىمىزدى, قوعام زاڭىن بۇزساق - جازالاناتىنىمىزدى, ال  ادام زاڭىن بۇزساق-ۇيالاتىنىمىزدى ەستە ساقتاۋمىز كەرەك» ەكەنٸن, دانالارىمىز ەسكەرتٸپ كەتكەن. سوندىقتان بٸز, اتالارىمىزدىڭ سالىپ بەرگەن سارا جولىنان اۋىتقۋ, اداسۋ ەكەنٸن, ۇمىتپاعانىمىز دۇرىس...    

پايعامبارىمىز, قىتايدى ونشا ۇناتپاسادا, «پايدالى ٸلٸم بولسا, قىتايدا بولسا دا بارىپ ال» دەگەن, ٷممەتٸنە ٶسيەت قالدىرعان. بۇل «زەرتتەمەي كٶشٸرٸپ ال» دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ. بٸرەۋگە بولعان, بٸرەۋگە بولماۋى مٷمكٸن. سوندىقتان, مۇنى, ٶز وي ەلەگٸڭنەن ٶتكٸزٸپ جەنە بابالارىڭنىڭ تەكتٸك-مۇرالىق جادىنداعى مەلٸمەتتەرمەن سالىستىرىپ,  «ٶزٸڭە قاجەتٸن ال» دەگەن دەپ, تٷسٸنۋ كەرەك... جٶيٸتتەر, مۇسىلمانداردى ۇناتپاسادا, بٸزدەن شوشقا ەتٸن جەمەۋدٸ, بالانى سٷندەتتەۋدٸ, جەتٸ اتاسىنان جاقىنعا ٷيلەنبەۋدٸ, ەكٸ عاسىرداي ۋاقىت زەرتتەپ الىپ, دۇرىس ەكەنٸنە كٶز جەتكٸزگەسٸن, يەرۋساليمدە, جٷزەگە اسىرۋعا بەتۋا شىعارعان...

قازٸرگٸ عىلىم, ادام بويىنداعى 7 مىڭ قوزدىرعىشتىڭ (گورمون), 1 % جەتپەيتٸن, ياعني 70-كە جۋىعىن عانا زەرتتەپ, ونىڭدا 60- جۋىعى جايلى ٷستٸرتٸن, پٸكٸرٸن ايتتى... ال ەندٸ, سول تەني, جاني, رۋحاني دەپ, اتالاتىن 7 مىڭ قوزدىرعىشتىڭ, ەرقايسىن ەرەكشەلٸكتەرٸنە قاراي, يماني, سايتاني دەپ, ەكٸ ايىرساق: قىزتەكە, ەركەكشورا, بەتشاقور cيياقتى ازعىنداۋلار  بولماس ەدٸ... قازٸر رۋحاني ساۋاتسىزدىقتان, شاتاستىرۋعا بولمايتىن, ماحابباتپەن-قۇمارلىق سيياقتى, سەزٸمدەردٸ ارالاستىرۋىمىزعا بايلانىستى, شەرمەندەلٸك (ينتسەست) سيياقتى ازعىنداۋ كٶبەيدٸ.

سونداي-اق, ەگەر قوزدىرعىشتاردىڭ (گورمون) ەرتەدٷنيە عۇلامالارىنىڭ ەڭبەكتەرٸنەن, قوزدىرعىشتاردىڭ ۇمىتىلعان بٶلٸگٸن تاپساق: قىلمىس, جالا, ٶتٸرٸك, سيياقتى ت.ب.  ادامنىڭ  حايۋني تٷيسٸگٸ شىعاراتىن, ەدٸلەتسٸزدٸكتەردٸڭ نەتيجەسٸنەن  قۇتىلار ەدٸك. ال سانا ەلەمٸنٸڭ ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭىمەن جٷرەتٸن, جاڭا ادام تەربيەلەۋ, بٸزدٸڭ ۇلتىمىز سيياقتى جاس, ازعىنداپ ٷلگەرمەگەن ۇلتقا قيىن بولماسى انىق. سوندىقتان, جاستارىمىزدىڭ مەيرٸمٸ از, جٷرەگٸ تاس بولماۋ ٷشٸن, ولارعا «رۋحاني تەربيە بەرٸپ, يماني ۇستانىم قالىپتاستىرالىق»!

مۋساتاي  كٶرپەليەۆ