ٷرەي بيلەگەن كرتينا ‒ ەدۆارد مۋنكتىڭ «ايقايى» نە تۋرالى?

ٷرەي بيلەگەن كرتينا ‒ ەدۆارد مۋنكتىڭ «ايقايى» نە تۋرالى?

مۋنكتىڭ تۋىندىسىنداي 100 جىل بويى «ايقايلاپ» تۇرعان كارتينا كەزدەسە بەرمەيدٸ. ٶنەر تاريحىندا مۇنداي تانىمالدىق «مونا ليزادا» عانا بار شىعار. ونىمەن قويماي, جىل ٶتكەن سايىن وعان قاتىستى جاڭا بولجامدار مەن پٸكٸرلەر كٶبەيٸپ, شەشٸمٸ جوق جۇمباققا اينالىپ بارادى. تٸپتٸ, ونى «قارعىس اتقان كارتينا» دەيتٸندەر دە بار.

دىبىس بەينەلەنگەن كارتينا

نەگٸزگٸ كەيٸپكەر بەينەسٸنٸڭ  قۇپيياسى ەلٸ كٷنگە اشىلماي كەلەدٸ. سۋرەتشٸ ونى ماقسات ەتپەسە كەرەك. ول ٶنەرسٷيەر قاۋىمعا العاش رەت 1893 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا بەرليندە ٶتكەن كٶرمەدە تانىستىرىلعان تۋىندىدا بەينە ەمەس, دىبىستىڭ ٶزٸ عانا بار سىڭايلى. 

امەريكا مەترولوگييالىق قوعامىنىڭ جۋرنالىندا جارييالانعان ماقالادا, مۋنكتىڭ كٷندەلٸگٸندەگٸ مىناداي سٶيلەمگە سٸلتەمە بەرٸلگەن:

«مەن سەرۋەندەپ جٷرٸپ قاندى قىزىل بۇلتتار مەن اسپانداعى ٶرتتٸ كٶردٸم. سول كٷنٸ قاتتى شارشاعان ەدٸم, شارباققا سٷيەنگەن كٷيٸ قويۋ قارا فورد پەن قالا ٷستٸندەگٸ قۇبىلىسقا سٸلەيٸپ قاراپ تۇرا بەردٸم. دوستارىم ەلدەقاشان ۇزاپ كەتكەن بولاتىن. تابيعات- انانىڭ ايقايىنان دەنەم تٷرشٸگٸپ, كٶڭٸلٸمدٸ قورقىنىش بيلەپ الدى».

ٶمٸرٸنٸڭ سوڭعى 15 جىلىندا سۋرەتشٸ جۇمىس ٸستەي المادى. ونىڭ وڭ كٶزٸنٸڭ شىرىشتى اعىنىنان قان كەتۋٸنە بايلانىستى,  كٶرۋ قابٸلەتٸنٸڭ ناشارلاۋى سەبەپ بولدى. 1940 جىلى ناتسيستٸك گەرمانييا نورۆەگييانى باسىپ العان كەزدە, مۋنكتىڭ بويىن قايتادان ٷرەي بيلەپ الدى. 1944 جىلى سول ٷرەي مەن ايقايدىڭ جەتەگٸندە دٷنيەدەن وزدى. 

قولدان قولعا ٶتٸپ جٷرگەن جەكە كوللەكتسيياداعى نۇسقاسى 2012 دىلى 2 مامىردا بەسساۋداعا قويىلعانعا دەيٸن ميللياردەر پەتتەر ولسەننٸڭ قورىندا بولعان ەدٸ. كەيٸن ونى لەون بلەك ەسٸمدٸ  ازامات  119 ميلليون 922 مىڭ 500 دوللارعا ساتىپ الىپ, سول جىلعا دەيٸنگٸ ەڭ قىمبات ٶنەر تۋىندىسى رەتٸندە رەكورد جاڭارتقان ەدٸ. 

حح عاسىردىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا «ايقاي» ناعىز  «يكونالىق» كەسكٸنگە ايلاندى.


بەيسەنعازى ۇلىقبەك

قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مٷشەسٸ