مۇناي باعاسىنىڭ ٶسۋٸ كەزٸندە تەڭگەنٸڭ رۋبلگە قاتىستى ەلسٸرەۋٸ تۋرالى ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلييا مولدابەكوۆا تٷسٸنٸك بەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
وسى جىلدىڭ ەكٸنشٸ توقسانىندا باستالىپ, سوڭعى ۋاقىتتا قارقىن العان رۋبلدٸڭ تەڭگەگە قاتىستى نىعايۋ سەبەپتەرٸ تۋرالى
شىنىندا دا, بيىل ەكٸنشٸ توقساننىڭ ورتاسىنان باستاپ تەڭگەنٸڭ رەسەي رۋبلٸنە قاتىستى ايىرباستاۋ باعامى بٸرشاما ەلسٸرەدٸ. قازٸرگٸ باعا بەلگٸلەۋ جۇمادا بٸر رۋبل ٷشٸن 5,98 - 6 تەڭگە دەڭگەيٸندە بولىپ وتىر. ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ رەسەي رۋبلٸنە قاتىستى بايقالىپ وتىرعان ەلسٸرەۋٸ بٸرقاتار وبەكتيۆتٸ سەبەپتەرگە بايلانىستى.
بٸرٸنشٸدەن, بٸرنەشە رەت اتاپ ٶتكەنٸمٸزدەي, ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ قايتا جاندانۋى جەنە كەيٸنگە قالدىرىلعان سۇرانىستىڭ ٸسكە اسىرىلۋى – يمپورتتىڭ ٶسۋٸنە ەكەلەدٸ. رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ جالپى يمپورتتاعى ٷلەسٸ جوعارى دەڭگەيدە بولىپ, 2021 جىلعى قاڭتار-تامىزدا 40,7%-دى قۇرادى, بۇل ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 6,3 پايىزدىق تارماققا جوعارى.
ەكٸنشٸدەن, جالعاسىپ كەلە جاتقان فيسكالدى ىنتالاندىرۋ مەن قولدا بار كٸرٸستٸڭ ارتۋى اياسىندا بيزنەس پەن حالىق تاراپىنان سۇرانىس ٶسكەندە رەسەي تاۋارلارىنىڭ يمپورتى ۇلعايعانى بايقالادى. رەسەيدەن يمپورت بيىل ەكٸنشٸ توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 2020 جىلعى ەكٸنشٸ توقسانمەن سالىستىرعاندا 36,1%-عا ۇلعايىپ, 4,2 ملرد اقش دوللارىنا جەتتٸ, ال وسى جىلعى ەكٸنشٸ توقساندا ۇقساس كٶرسەتكٸش 2,4% بولعان ەدٸ.
وسىلايشا, رەسەي تاۋارلارىنىڭ يمپورتىنا ارتقان ٸشكٸ سۇرانىس تەڭگەنٸڭ رۋبلگە قاتىستى باعامىنىڭ تەپە-تەڭدٸگٸن ەلسٸرەۋ جاعىنا قاراي ىعىستىرۋعا ەكەلەدٸ.
قازاقستاننىڭ قور بيرجاسىندا تەڭگە-رۋبل جۇبىمەن بيرجالىق ساۋدا-ساتتىق كٶلەمٸنٸڭ ۇلعايعانى دا رەسەي رۋبلٸنە سۇرانىس ٶسكەنٸن بٸلدٸرەدٸ: مەسەلەن, 2021 جىلعى 1-توقساننىڭ ٸشٸندە ساۋدا-ساتتىقتىڭ ورتاشا كٶلەمٸ بٸر ايدا 1,9 ملرد رۋبل بولدى, ال وسى جىلعى 3-توقساندا ول 5,2 ملرد رۋبلگە دەيٸن ٶستٸ. سونىمەن قاتار ايىرباستاۋ پۋنكتتەرٸندە جىلدىڭ باسىنان باستاپ رۋبلدٸ نەتتو-ساتۋدىڭ 26,6%-عا ٶسكەنٸ بايقالادى.
سىرتقى فاكتورلاردى دا قوسىمشا اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. جەكەلەگەن ەلدەردٸڭ ٶندٸرۋدٸ ۇلعايتۋدى كەشٸكتٸرۋٸ تەڭگە ٷشٸن دە, رۋبل ٷشٸن دە قولداۋ بولىپ تابىلاتىن مۇنايدىڭ باعاسىنا جاڭا سەرپٸن بەرەدٸ. مەسەلەن, دٷيسەنبٸدە مۇناي باعاسى انگولا, نيگەرييا مەن ەزٸربايجاندا ٶندٸرۋدٸ ۇلعايتۋداعى كٸدٸرٸستەرگە بايلانىستى وپەك+ ٶندٸرٸسٸن 15%-عا قىسقارتۋ جوسپارىن اسىرا ورىنداۋ تۋرالى حابارلامالار اياسىندا بٸر باررەل ٷشٸن 86 دوللاردان استى. گازدىڭ جوعارى باعاسى جەنە شەتەلدٸك ينۆەستورلاردىڭ رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ بورىش نارىعىنا قىزىعۋشىلىعىنىڭ ارتۋى دا مۇنايدىڭ جوعارى باعاسىنا قوسىمشا رەسەي رۋبلٸنە قولداۋ كٶرسەتەدٸ. سوڭعى 4 ايدا بەيرەزيدەنتتەردٸڭ رف فقو-عا (فەدەرالدى قارىز وبليگاتسييالارى) سالىمدارىنىڭ دەڭگەيٸ ارتىپ, 2021 جىلعى قىركٷيەكتٸڭ باسىندا 21,4%-عا جەتتٸ.
ۇلتتىق بانك تەڭگەنٸڭ رۋبلگە قاتىستى پاريتەتٸن تارگەتتەمەيتٸنٸن, رۋبل/تەڭگە جۇبىنىڭ باعامى بۇدان ەرٸ دە نارىقتىق جاعدايلارعا بايلانىستى قالىپتاساتىنىن دا اتاپ ٶتكەن جٶن.
رەسەي تاۋارلارى يمپورتىنىڭ ٶسۋ جاعدايىندا بايقالعان ماكروەكونوميكالىق ەسەرلەر تۋرالى
رەسەي تاۋارلارىنا ٸشكٸ سۇرانىستىڭ ارتۋى تەڭگەنٸڭ ايىرباستاۋ باعامىنا عانا قىسىم كٶرسەتٸپ قويماي, سونداي-اق رەسەيدەن جىلدامداعان ينفلياتسييا يمپورتى ارقىلى قازاقستاندا تۇتىنۋ باعاسىنىڭ قوسىمشا ٶسۋٸنە الىپ كەلەدٸ. رەسەي فەدەراتسيياسىندا ينفلياتسييا قىركٷيەكتە 2020 جىلعى جەلتوقسانداعى 4,9%-دان سوڭعى 5 جىلداعى رەكوردتىق 7,4%-عا دەيٸن ٶستٸ. قىركٷيەكتە رەسەيدە ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسىنىڭ دەڭگەيٸ 9,2%-عا دەيٸن ٶستٸ, بۇل دا قازاقستانداعى ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسىنىڭ ٶسۋٸنە ەسەر ەتتٸ.
رەسەيدەن كەلەتٸن يمپورت كٶلەمٸنٸڭ ٶسۋٸ اياسىندا ورىن الاتىن تەڭگەنٸڭ رۋبلگە شاققانداعى ايىرباستاۋ باعامىنىڭ ەلسٸرەۋٸ جەنە ينفلياتسييا يمپورتى قازاقستان ەكونوميكاسى مەن سىرتقى ساۋدانىڭ قالىپتاسقان قۇرىلىمىن كٶرسەتەدٸ جەنە مۇناي نارىعىنىڭ وڭ سەرپٸنٸنە قاراماستان تەڭگەنٸڭ ەلسٸز نىعايۋ سەبەپتەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى.
