ەلەمدٸك ينفلياتسييا جەدەلدەۋٸنٸڭ جالعاسۋى جەنە جاھاندىق ەكونوميكانىڭ باياۋلاۋى ورتالىق بانكتەر ٷشٸن جاڭا تەۋەكەلدەر مەن ەلەۋەتتٸ بەلگٸسٸزدٸك جاعدايىن تۋدىرادى. اقش فرج مٶلشەرلەمەسٸن ارتتىرۋ بويىنشا كٷتۋلەر كەلەسٸ جىلى دامۋشى نارىقتاردىڭ ۆاليۋتالارىنا قىسىم كٶرسەتەدٸ. سونىمەن قاتار مۇنايدىڭ بەلگٸلەنگەن باعاسى كٶتەرٸلۋٸن جالعاستىرۋدا. قازانداعى تەڭگە باعامىمەن جەنە ەل رەزەرۆٸمەن بايلانىستى احۋال تۋرالى قر ۇب تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ە.م. مولدابەكوۆا ايتىپ بەردٸ.
– ەلييا مەيٸربەكقىزى, سىرتقى نارىقتارداعى احۋال قالاي قالىپتاستى?
– ەلەمنٸڭ جەتەكشٸ ەلدەرٸنٸڭ ٸجٶ بويىنشا دەرەكتەرٸنٸڭ شىعۋى 2021 جىلعى 3-توقساندا ەكونوميكالىق ٶسۋدٸڭ باياۋلاۋى تۋرالى كٷتۋلەردٸ راستادى. قحر-دا ەكونوميكانىڭ ٶسۋٸ 2021 جىلعى 2-توقساندا 7,9%-عا قارسى 4,9%-دى قۇرادى, اقش-تاعى دەرەكتەر دە الدىڭعى كەزەڭدەگٸ 6,7%-عا قارسى 3-توقساندا 2%-عا دەيٸن (الدىن الا دەرەكتەر بويىنشا) ٶسٸمنٸڭ ايتارلىقتاي تٶمەندەگەنٸن كٶرسەتەدٸ. JP Morgan ەسەپتەۋلەرٸ بويىنشا ەلەمدٸك ەكونوميكا 2021 جىلعى 2-توقسانداعى 4,4% دەڭگەيٸنەن قارقىنى تٶمەندەپ, ٶتكەن توقساندا 3,1%-عا باياۋلادى.
ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ بەسەڭدەۋٸنە قاراماستان, پاندەمييادان, شيكٸزات پەن ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ جوعارى باعاسىنان تۋىنداعان سۇرانىس پەن ۇسىنىستىڭ تەڭگەرٸمسٸزدٸگٸنەن بٸر دەڭگەيدە بولاتىن ينفلياتسييا جوعارى بولىپ قالىپ, جەدەلدەتۋدٸ جالعاستىرۋدا. اقش تبي يندەكسٸ قىركٷيەكتە 5,4% ج/ج (تامىزدا 5,3%) جەتتٸ, ەۋروايماقتا كٶرسەتكٸش سوڭعى 13 جىلدا كەزەكتٸ رەكوردتى جاڭارتىپ, قازان ايىندا 4,1%-عا دەيٸن ۇلعايدى.
مٶلشەرلەمەلەردٸڭ ٶسۋٸن كٷتۋ كٷشەيگەن سايىن پايدا بولاتىن اقش قازىناشىلىعىنىڭ كٸرٸستٸلٸك قيسىعىنىڭ قىسقا مەرزٸمدٸ سەگمەنتٸنٸڭ ٶسۋٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. اقش-تىڭ 5 جىلدىق مبق كٸرٸستٸلٸگٸ 2020 جىلعى اقپاننان باستاپ ەڭ جوعارى دەڭگەي 1,18%-كە جەتتٸ, بۇل 30 جەنە 5 جىلدىق باعالى قاعازدار اراسىنداعى الشاقتىقتى سوڭعى بٸر جارىم جىلداعى ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيگە دەيٸن قىسقارتتى.
وسىلايشا, اقش-تىڭ فرج مٶلشەرلەمەسٸنٸڭ كٷرت ٶسۋٸن كٷتۋدە قازىناشىلىق وبليگاتسييالار كٸرٸستٸلٸگٸنٸڭ ارتۋى, قحر مەن اقش ەكونوميكاسىنىڭ باياۋلاۋى ٶتكەن ايدا دامۋشى نارىقتاردىڭ ۆاليۋتالارىنا قىسىم كٶرسەتتٸ. ەم ەلدەرٸ ۆاليۋتالارىنىڭ يندەكسٸ قازان ايىندا 0,8%-عا: برازيلييا رەالى 3,7%-عا, وڭتٷستٸك افريكا راندى1,1%-عا, ٷندٸ رۋپيياسى 0,9%-عا ەلسٸرەدٸ. تٷرٸك ليراسى ينفلياتسييانىڭ جەدەلدەۋٸنە قاراماستان, اكس جەڭٸلدەۋٸ اياسىندا 8,1%-عا ەلسٸرەدٸ.
ۆاليۋتا نارىعىنداعى تەرٸس جاعدايعا قاراماستان, قازاندا ەلەمدٸك اكتسييالار نارىعى ايتارلىقتاي ۇلعايۋدى كٶرسەتتٸ: MSCI World Index جاھاندىق اكتسييالار يندەكسٸ
2021 جىلعى 3-توقسانداعى كومپانييالاردىڭ ەسەپتٸلٸك كەزەڭٸنٸڭ قورىتىندىسى بويىنشا رەكوردتىق پايدا نەتيجەسٸندە 5,6%-عا ٶستٸ.
ينۆەستورلار اراسىندا باستى ينۆەستورعا جاتاتىن Tina (there is no alternative) مەنتاليتەتٸ مٶلشەرلەمەلەردٸڭ ٶسۋٸ مەن ٶسٸپ كەلە جاتقان ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر, سونداي-اق ەركٸن ٶتٸمدٸلٸكتٸڭ ەدەۋٸر كٶلەمٸ قارساڭىندا وبليگاتسييالار نارىقتارىنداعى تۇراقسىزدىق تالاپتارىندا دامىعان ەلدەر اكتسييالارىنىڭ ٶسۋٸن جاڭعىرتۋعا ىقپال ەتەدٸ.
– مۇناي باعاسىنىڭ ٶسۋٸ قازان ايىندا دا جالعاستى, باعانىڭ ودان ەرٸ كٶتەرٸلۋٸنە قانداي جاعداي ەسەر ەتتٸ?
– قازاندا مۇنايدىڭ ەلەمدٸك باعاسى 84,38 اقش دوللارىنا دەيٸن 7,5%-عا ٶستٸ. تابيعي گازدىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ مۇناي ٶنٸمدەرٸنە قوسىمشا سۇرانىس تۋدىرادى. تالداۋشىلار تابيعي گازدان مۇنايعا اۋىسۋدىڭ شيكٸ مۇنايعا سۇرانىستى كٷنٸنە 250 000 باررەلدەن 750 000 باررەلگە دەيٸن ارتتىرۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ەسەپتەپ شىعاردى.
اليانس مٷشەلەرٸ جەتكٸزٸلٸمدەردٸ ۇلعايتۋدان باس تارتىپ, بۇرىن كەلٸسٸلگەن ٶندٸرۋ كٶرسەتكٸشٸن تەۋلٸگٸنە 400 مىڭ باررەل دەڭگەيٸندە ساقتاعان وپەك+ قازان وتىرىسىنىڭ نەتيجەلەرٸ مۇناي نارىعىنا قولداۋ كٶرسەتتٸ.
ەنەرگەتيكالىق داعدارىس اياسىندا مۇنايدىڭ باعاسى بيىلعى جىلعى 25 قازاندا ەڭ جوعارى بەلگٸ 86,7 اقش دوللارىنا جەتتٸ, بۇل 2018 جىلعى قازاننان باستاپ ەڭ جوعارعى مەن بولىپ تابىلادى. قازاننىڭ سوڭىندا مۇنايعا باعا بەلگٸلەۋ مۇناي قورلارىنىڭ ۇلعايۋى تۋرالى حابارلامالار اياسىندا ازداپ تٷزەتٸلدٸ. تٷزەتۋگە يراننىڭ ەلەمدٸك دەرجاۆالارمەن يادرولىق باعدارلاماعا قاتىستى كەلٸسسٶزدەرٸ دە ايتارلىقتاي ەسەر ەتتٸ, ولاردىڭ نەتيجەسٸ سەتتٸ بولعاندا يرانعا قارسى سانكتسييالار مەن مۇناي ەكسپورتىنا تىيىم سالۋدىڭ كٷشٸ جويىلۋى مٷمكٸن ەدٸ.
4 قاراشادا وپەك+ وتىرىسى تەۋلٸگٸنە 400 مىڭ باررەلگە ۇلعايتۋ بويىنشا بۇرىن كەلٸسٸلگەن جوسپارلار ٶزگەرتٸلمەستەن ٶتتٸ. الايدا مۇناي نارىعى اقش پرەزيدەنتٸنٸڭ باعانى تۇراقتاندىرۋ ٷشٸن قارا التىن ٶندٸرۋدٸ ارتتىرۋعا شاقىرۋىنىڭ قىسىمىنا ۇشىرادى.
9 قاراشادا مۇناي باعاسىن بەلگٸلەۋ اي باسىنان بەرٸ 1,2%-عا تٶمەندەپ, بٸر باررەل ٷشٸن 83,3 اقش دوللارىن قۇرادى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا مۇناي باعاسى, بٸر جاعىنان, ساۋد ارابيياسىنىڭ مۇنايدىڭ بوساتۋ باعاسىن كٶتەرۋٸ اياسىندا, ال ەكٸنشٸ جاعىنان, پرەزيدەنت دج. بايدەن جانارماي باعاسىن تٶمەندەتۋ ماقساتىندا اقش-تىڭ ستراتەگييالىق مۇناي رەزەرۆٸن ٸسكە قوسۋ تۋرالى شەشٸمٸنٸڭ بولماۋى تۇرعىسىنان تۇراقتاندى.
– نەلٸكتەن مۇناي نارىعىنداعى وڭ سەرپٸن قازاندا تەڭگە باعامىنا ەسەر ەتپەدٸ?
– مۇناي باعاسى تەڭگە باعامى ٷشٸن نەگٸزگٸ ماكروفاكتورلاردىڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ, ٶيتكەنٸ ٸشكٸ نارىقتاعى شەتەل ۆاليۋتاسىن ۇسىنۋ كٶلەمٸ مۇناي باعاسىنا بايلانىستى. الايدا, باعامنىڭ قالىپتاسۋىنا ەسەر ەتەتٸن كٶپتەگەن ٸشكٸ جەنە سىرتقى قۇرامداس بٶلٸكتەر بار جەنە بۇل جاعداي دامىعان, سول سيياقتى دامىپ كەلە جاتقان بارلىق نارىقتاردىڭ ۆاليۋتالارىنا تەن.
بٸرٸنشٸدەن, ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ قالپىنا كەلۋٸ جەنە فيسكالدىق سەرپٸننٸڭ اياسىندا يمپورتتىڭ ٶسۋٸ تەڭگە باعامىنا تۇراقتى قىسىم كٶرسەتٸپ وتىر. سوندىقتان, مۇناي نارىعىنداعى راللي نەتيجەسٸندە ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ۆاليۋتالىق تٷسٸمٸنٸڭ ٶسۋٸنە قاراماستان, شەتەل ۆاليۋتاسىنا سۇرانىستىڭ بايقالىپ وتىرعان ٶسۋٸ تەڭگەنٸڭ نىعايۋىنا مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ. سونىمەن قاتار, تۇتىنۋ تاۋارلارى يمپورتىنىڭ ٶسۋٸنە بايلانىستى تٶلەم بالانسىنىڭ اعىمداعى شوتى تاپشىلىقتا قالىپ وتىر.
بيزنەس پەن حالىق تاراپىنان شەتەل ۆاليۋتاسىنا سۇرانىستىڭ ٶسۋٸنە رەسەي تاۋارلارى يمپورتىنىڭ ارتۋى ايقىن مىسال بولا الادى. مەن سوڭعى بەرگەن سۇحباتتا بيىلعى جىلعى ەكٸنشٸ توقساننىڭ نەتيجەسٸ بويىنشا رەسەيدەن ەكەلٸنەتٸن يمپورت 4,2 ملرد اقش دوللارىنا جەتٸپ, 2020 جىلعى ەكٸنشٸ توقسانمەن سالىستىرعاندا 36,1%-عا ۇلعايعانىن, ال وسى جىلعى بٸرٸنشٸ توقساندا وسىنداي كٶرسەتكٸش 2,4% بولعانىن اتاپ ٶتكەن ەدٸم. وسىلايشا, رەسەي فەدەراتسيياسىنان ەكەلٸنەتٸن تاۋارلارعا ٸشكٸ سۇرانىستىڭ ارتۋى تەڭگەنٸڭ رەسەي رۋبلٸنە قاتىستى ايىرباستاۋ باعامىنىڭ ەلسٸرەۋٸنە الىپ كەلەدٸ. بيىلعى جىلعى قازاندا تەڭگەنٸڭ رۋبلگە قاتىستى باعامى بٸر رۋبل ٷشٸن 5,85 تەڭگەدەن 6,05 تەڭگەگە دەيٸن نەمەسە 3,4%-عا ەلسٸرەدٸ.
ەكٸنشٸدەن, ەركٸن ٶزگەرمەلٸ جاعدايدا جاھاندىق ٷردٸستەر تەڭگەگە تٸكەلەي ىقپال ەتۋدە. سانى بويىنشا جەڭٸلدەتۋ باعدارلامالارىن قىسقارتۋ جەنە 2022 جىلى Fed مٶلشەرلەمەسٸنٸڭ ارتۋى جٶنٸندەگٸ نارىقتىڭ كٷتۋلەرٸ اياسىندا اقش دوللارىنىڭ نىعايۋى ينۆەستورلار اراسىندا دامۋشى نارىقتارعا قاتىستى تەرٸس سەنتيمەنت تۋىنداتادى.
ٷشٸنشٸدەن, وسى جىلى شيكٸزات تاۋارلارى باعاسىنىڭ ٶسۋٸ مەن شيكٸزات ەكونوميكالارى ۆاليۋتالارىنىڭ سەرپٸنٸ اراسىنداعى ەلسٸز بايلانىس جاھاندىق كەڭٸستٸكتە بايقالدى. كانادا دوللارى, نورۆەگييا كروناسى, رەسەي رۋبلٸ جىل باسىنان بەرٸ مۇنايدىڭ ەكٸ مەندٸ ٶسۋٸنە قاراماستان, سالىستىرمالى تٷردە نىعايمادى. كەيبٸر تالداۋشىلار بۇل جاعدايدى اقش دوللارىنىڭ جاھاندىق نىعايۋىمەن عانا ەمەس, مۇناي باعاسىنىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ ٶسۋٸندە سەنٸمدٸلٸكتٸڭ بولماۋىمەن دە بايلانىستىرادى. ولاردىڭ پٸكٸرٸ بويىنشا, بۇل بايقالىپ وتىرعان ەنەرگەتيكالىق داعدارىستىڭ ۋاقىتشا سيپاتىنا, سونداي-اق وپەك+ تاراپىنان ٶندٸرۋدٸ ەلەۋەتتٸ ۇلعايتۋعا بايلانىستى.
سونىڭ سالدارىنان, مۇناي باعاسىنىڭ ٶسۋٸنە قاراماستان, ۇلتتىق ۆاليۋتا بٸر ايدا بٸر اقش دوللارى ٷشٸن 427,15 تەڭگەگە دەيٸن 0,3%-عا ەلسٸرەدٸ.
ۇلتتىق بانك ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسييا ٶتكٸزبەدٸ. بيۋدجەتكە ترانسفەرتتەردٸ جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن 988 ملن اقش دوللارى كٶلەمٸندە ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتىن كونۆەرتاتسييالاۋ بويىنشا وپەراتسييالار جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸ تاراپىنان 208 ملن اقش دوللارى مٶلشەرٸندەگٸ مٸندەتتٸ ساتۋلار تەڭگەگە قولداۋ كٶرسەتتٸ.
سونىمەن قوسا, بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ 9,75%-عا دەيٸن ٶسٸرۋ تەڭگەدەگٸ بورىشتىق قۇرالداردىڭ تارتىمدىلىعىن ساقتايدى, ونى بەيرەزيدەنتتەردٸڭ قازاندا قر مبق-نا 863 ملرد-قا دەيٸن (جىلدىڭ باسىنان بەرٸ ٶسٸم 433 ملرد.) سالىمدارى كٶلەمٸنٸڭ 75 ملرد-قا ٶسكەنٸ راستايدى. شەتەلدٸك ينۆەستورلار تاراپىنان شەتەل ۆاليۋتاسىن قوسىمشا ۇسىنۋ نارىق ٶتٸمدٸلٸگٸنٸڭ جاقسارۋىنا جەنە سۇرانىستىڭ ٸشٸنارا قاناعاتتانۋىنا ىقپال ەتەدٸ.
قاراشانىڭ باسىنان بەرٸ مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸ اياسىندا تەڭگە باعامى 429,20 تەڭگەگە دەيٸن 0,5%-عا ەلسٸرەدٸ.
– قازاندا التىنۆاليۋتا رەزەرۆتەرٸ قالاي ٶزگەردٸ?
– التىنۆاليۋتا رەزەرۆتەرٸ بيىلعى جىلعى قازاننىڭ سوڭىندا ايدىڭ باسىنان باستاپ 307 ملن اقش دوللارىنا ۇلعايىپ, 35,8 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. ەركٸن كونۆەرتاتسييالاناتىن ۆاليۋتاداعى اكتيۆتەر نەگٸزٸنەن ەدب كوررەسپوندەنتتٸك شوتتارىنداعى قالدىقتاردىڭ ازايۋى ەسەبٸنەن 854 ملن اقش دوللارىنا تٶمەندەدٸ.
التىنۆاليۋتا رەزەرۆتەرٸ قۇرامىنداعى التىن پورتفەلٸ قازاندا باعالى مەتالل باعاسىنىڭ ٶسۋٸ جەنە باسىم قۇقىقتى ٸسكە اسىرۋ شەڭبەرٸندە التىن ساتىپ الۋ ەسەبٸنەن 1,2 ملرد اقش دوللارىنا ٶستٸ. مەسەلەن, قازاندا التىننىڭ باعاسى ينفلياتسييانىڭ ٶسۋٸ بويىنشا الاڭداۋشىلىقتىڭ اياسىندا بٸر ۋنتسييا ٷشٸن 1731 اقش دوللارىنان 1796 اقش دوللارىنا دەيٸن 3,8%-عا ٶستٸ, نەتيجەسٸندە بۇل اكتيۆتەردٸڭ ەركٸن كونۆەرتاتسييالاناتىن ۆاليۋتاداعى قۇنىنىڭ تٶمەندەۋٸن ٶتەۋگە جەنە رەزەرۆتەردٸڭ ٶسۋٸن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ.
– قازاندا ۇلتتىق قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرٸنٸڭ كٶلەمٸ قالاي ٶزگەردٸ جەنە وعان قانداي فاكتورلار ەسەر ەتتٸ?
– الدىن الا دەرەكتەرگە سەيكەس, ۇلتتىق قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرٸ ٶتكەن ايدا شامالى عانا ٶزگەرٸپ, قازاننىڭ سوڭىندا 55.1 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى.
كەپٸلدٸك بەرٸلگەن جەنە نىسانالى ترانسفەرتتەردٸ بٶلۋ ٷشٸن قازاندا ۆاليۋتا نارىعىندا 988 ملن اقش دوللارى سوماسىنا اكتيۆتەر ساتىلدى, بۇل 420 ملرد تەڭگەگە بالاما مٶلشەردٸ بٸلدٸرەدٸ. بۇل رەتتە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ قاجەتتٸلٸگٸن قاناعاتتاندىرۋ ٷشٸن ۇلتتىق قوردان شامامەن 428 ملرد تەڭگە ترانسفەرتتەر بٶلٸندٸ.
بۇل رەتتە قازاندا قورعا تٷسكەن تٷسٸمدەر 103 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى, ونىڭ ٸشٸندە 163 ملن اقش دوللارى شەتەل ۆاليۋتاسىندا تٷستٸ.
ەگەر قىركٷيەكتە بٸز نارىقتارداعى ايتارلىقتاي تٷزەتۋدٸڭ كۋەسٸ بولساق, قازاندا اكتسييالار نارىعىنىڭ قالپىنا كەلۋٸ جەنە ونىڭ ودان ەرٸ ٶسۋٸ بايقالدى. نەتيجەسٸندە, قازاننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسييالىق كٸرٸسٸ وڭ قالىپتاستى جەنە نەگٸزٸنەن اكتسييالار مەن التىننىڭ تيٸسٸنشە 5,69%-عا جەنە 3,78%-عا ٶسۋٸ ەسەبٸنەن 871 ملن اقش دوللارىن قۇرادى.
ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرٸن تەڭگەرٸمدٸ اللوكاتسييالاۋ ەسەبٸنەن ينۆەستيتسييالىق كٸرٸس جىل باسىنان بەرٸ قالپىنا كەلٸپ, 2 ملرد اقش دوللارى نەمەسە 3,44%-دى قۇرادى.
قاراشادا نارىقتارداعى قۇبىلمالىلىق ساقتالىپ, اكتسييالاردىڭ ٶسۋٸ جالعاسۋدا. وسىعان وراي اعىمداعى ايدىڭ باسىنان باستاپ ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسييالىق كٸرٸسٸ تاعى دا 470 ملن اقش دوللارىنا ٶستٸ جەنە جىلدان باسىنان باستاپ 2,45 ملرد اقش دوللارى نەمەسە 4,3% بولدى.
– جۋىق ارادا قارجى نارىقتارىن قانداي پەرسپەكتيۆالار كٷتٸپ تۇر, تەڭگەگە قانداي فاكتورلار ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن?
– قازٸرگٸ تاڭدا قارجى نارىقتارى ەلەمنٸڭ جەتەكشٸ ورتالىق بانكتەرٸنٸڭ مونەتارلىق ساياساتىنداعى ريتوريكادا ٶزگەرٸستەرگە بارىنشا بەيٸم. وسىلايشا, قارجى نارىعىنىڭ قاتىسۋشىلارى ينفلياتسييالىق كٷتۋلەردٸڭ نەعۇرلىم جوعارى بولۋىن جەنە نەگٸزگٸ مٶلشەرلەمەلەردٸڭ بارىنشا ەرتە جوعارىلاۋىن كٶزدەيدٸ. اقش-تا, كانادادا, اۆسترالييادا جەنە ۇلىبريتانييادا مٶلشەرلەمەلەردٸ كٶتەرۋ كەزەڭٸ 2022 جىلى باستالادى دەپ كٷتٸلۋدە.
دامىعان ەلدەردٸڭ ينفلياتسييانىڭ ٶسۋ بولجامىنا جاۋاپ رەتٸندە مٶلشەرلەمەلەردٸ كٶتەرۋ كەزەڭٸنٸڭ باستالۋى دامۋشى نارىقتاردان كاپيتالدىڭ ەكەتٸلۋ تەۋەكەلٸن تۋدىرادى. دامۋشى ەلدەردٸڭ ۆاليۋتالارى اقش دوللارىنىڭ توقتاۋسىز نىعايۋى جەنە دامىعان ەلدەردٸڭ مەملەكەتتٸك باعالى قاعازدارى كٸرٸستٸلٸگٸنٸڭ ٶسۋٸ اياسىندا قىسىم كٶرۋدە. بۇل رەتتە اقش فرج مونەتارلىق ساياساتى ەم اكتيۆتەرٸنٸڭ قۇنىنا بارىنشا ىقپال ەتۋگە بەيٸم.
كەيبٸر تالداۋشىلار دا ەلەمدەگٸ ستاگفلياتسييا تەۋەكەلٸنە – ينفلياتسييانىڭ ٶسۋٸمەن قاتار كەلەتٸن ەكونوميكالىق قۇلدىراۋعا الاڭداۋشىلىق تانىتۋدا. ينفلياتسييالىق كٷتۋلەردٸڭ ٶسۋٸ جاعدايىندا مونەتارلىق ساياساتتىڭ كٷشەيۋ قارقىنى ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ تٶمەندەتۋٸ جەنە سونىڭ سالدارىنان ەكونوميكالىق ٶسۋ قارقىنىن تٶمەندەتۋٸ مٷمكٸن. وسىعان بايلانىستى رەتتەۋشٸلەردٸڭ ٸس-ەرەكەتٸ ينفلياتسييالىق تەۋەكەلدەردٸ تٶمەندەتۋمەن قاتار, ەكونوميكالىق ٶسۋدٸڭ باياۋلاۋىنا جول بەرمەۋگە دە باعىتتالۋعا تيٸس.
مۇناي باعاسىنىڭ نەعۇرلىم تۇراقتى ٶسۋٸ تەڭگە ٷشٸن وڭ فاكتور بولىپ تابىلادى. جىل سوڭىنا دەيٸن مۇناي باعاسىنىڭ سەرپٸنٸ بويىنشا وڭ بولجامنىڭ ساقتالۋىنا قاراماستان, 2022 جىلى مۇناي نارىعىنداعى تاپشىلىقتىڭ قىسقارۋى كٷتٸلۋدە. ونىڭ ٷستٸنە, اقش پرەزيدەنتٸنٸڭ ٷندەۋٸ قاناعاتتاندىرىلعان جاعدايدا وپەك+ ٶندٸرٸسٸنٸڭ ىقتيمال ٶسۋٸنە, اقش پەن يراننىڭ ۇستانىمدارىن ودان ەرٸ جاقىنداستىرۋعا جەنە مۇناي ەكسپورتى بويىنشا سانكتسييالاردى الىپ تاستاۋعا, ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋىنا جەنە باسقا دا فاكتورلارعا بايلانىستى مۇناي باعاسىنىڭ قۇبىلمالىلىعى ساقتالادى.
جالپى العاندا, مۇناي باعاسىن ٶسٸرۋدٸڭ جالعاسۋى, سونداي-اق الداعى قاراشاداعى ٸرٸ سالىق تٶلەمدەرٸ جۋىق ارادا تەڭگەگە قولداۋ كٶرسەتەدٸ. الايدا, شەتەل ۆاليۋتاسىنا تۇراقتى سۇرانىس پەن سىرتقى نارىقتارداعى قۇبىلمالىلىق بۇل ەسەردٸ تەڭەستٸرۋٸ مٷمكٸن.
