ۇلتتىق بانك بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ 9,25%-عا دەيٸن كٶتەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" قارجى ۇيىمىنىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
ۇلتتىق بانكتٸڭ اقشا-كرەديت ساياساتى جٶنٸندەگٸ كوميتەتٸ بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ جىلدىق 9,25% دەڭگەيٸندە +/- 1,00 پ.ت. پايىزدىق دەلٸزبەن بەلگٸلەۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى.
تيٸسٸنشە ٶتٸمدٸلٸكتٸ ۇسىنۋ جٶنٸندەگٸ تۇراقتى قولجەتٸمدٸ وپەراتسييالار بويىنشا مٶلشەرلەمە - 10,25 % , ال ٶتٸمدٸلٸكتٸ الۋ جٶنٸندەگٸ تۇراقتى قولجەتٸمدٸ وپەراتسييالار بويىنشا مٶلشەرلەمە – 8,25 % بولادى.
اقشا-كرەديت ساياساتىن ويلاستىرىلعان تٷردە كٷشەيتۋ ينفلياتسييالىق سپيرالدٸ بوساتۋ قاۋپٸن الدىن الا بٸلۋ جەنە 2022 جىلى ينفلياتسييانى 4-6% نىسانالى دەلٸزگە قايتارۋ قاجەتتٸگٸنەن تۋىندادى.
بۇل رەتتە ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸڭ قالپىنا كەلۋٸنە ەلەمدەگٸ, اتاپ ايتقاندا, قازاقستانداعى تۇراقسىز ەپيدەميولوگييالىق احۋالدىڭ ەسەرٸ ەسكەرٸلدٸ.
مٶلشەرلەمەنٸڭ ارتۋى تەڭگەلٸك اكتيۆتەردٸڭ تارتىمدىلىعىن قولدايدى, بۇل جاعىمسىز تەپە-تەڭدٸكتٸ بولدىرمايتىن كٷتۋلەردٸ قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا ۆاليۋتا مەن اقشا نارىقتارىندا باعا بەلگٸلەۋدٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرادى.
شەشٸم سۇرانىس تاراپىنان ەكونوميكاداعى ۇسىنىس پەن تۇراقتى پروينفلياتسييالىق قىسىم ارقىلى تۋىنداعان ينفلياتسييالىق تەۋەكەلدەرگە نەگٸزدەلگەن.
ينفلياتسييا بولجامداردان جوعارى قالىپتاسادى, ال باعانىڭ ودان ەرٸ ٶسۋٸنە قاتىستى كٷتۋلەر جوعارى جەنە بەكٸتٸلمەگەن بولىپ قالۋدا.
ەكونوميكالىق ٶسٸم مەن تۇتىنۋشىلىق بەلسەندٸلٸك قارقىنىنىڭ تەز قالپىنا كەلۋٸ ايتارلىقتاي فيسكالدى يمپۋلسپەن پروينفلياتسييالىق ٷردٸستٸ قالىپتاستىرادى.
سونىمەن بٸرگە جالپى ەلەمدٸك دەڭگەيدە ازىق-تٷلٸك باعاسى كٶتەرٸلٸپ جاتقان شاقتا ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ جەكەلەگەن توپتارىنا باعانىڭ ٶسۋٸ سەكٸلدٸ ەلەۋلٸ فاكتورلار, جەتكٸزۋ تٸزبەگٸندەگٸ ٸركٸلٸستەر, شيكٸزات پەن ماتەريالدار باعاسىنىڭ ۇلعايۋى كەزٸندە ٶندٸرۋشٸلەر باعاسىنىڭ ٶسۋٸ, سونداي-اق رەتتەلەتٸن باعالاردىڭ ساقتالىپ وتىرعان ٶسۋ ەلەۋەتٸ ۇسىنىس جاعىندا شوعىرلانعان.
اقشا-كرەديت ساياساتىنداعى ترانسميسسييالىق تەتٸكتٸڭ ۇسىنىستىڭ كٷتٸلمەگەن ٶزگەرٸسٸنە ىقپالى شەكتەۋلٸ بولاتىنىن, ال ينفلياتسييانىڭ بۇل ٶزگەرٸستەرگە بەيٸم كەلەتٸنٸن حالىقارالىق تەجٸريبەنٸڭ ٶزٸ كٶرسەتٸپ وتىر.
وسى تەجٸريبەنٸ نەگٸزگە الا وتىرىپ, ۇلتتىق بانك ٶز شەشٸمٸمەن جوعارى ينفلياتسييالىق كٷتۋلەرگە بايلانىستى سۇرانىس تاراپىنان بولاتىن تەۋەكەلدەرگە بارىنشا دەن قويادى.
2021 جىلعى ماۋسىمنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جىلدىق ينفلياتسييا 7,9% (2021 جىلعى مامىردا 7,2%) بولدى. تەۋەكەلدەردٸ ٸسكە اسىرۋ اياسىندا ينفلياتسييانىڭ بارلىق كومپونەنتتەرٸنٸڭ ٶسۋٸ بايقالدى. باعانىڭ 2021 جىلعى ماۋسىمدا جازعى ايلارعا تەن ەمەس 1,1%-عا ەلەۋلٸ ٶسۋٸ 2009 جىلدان باستاپ وسى اي ٷشٸن ەڭ جوعارى مەن بولىپ تابىلادى.
ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسى 2021 جىلعى ماۋسىمدا 10,6%-عا دەيٸن جىلدامداپ, جالپى ينفلياتسيياعا نەگٸزگٸ ٷلەس قوسۋدى جالعاستىردى.
بۇل – كٶكٶنٸستەردٸڭ, اتاپ ايتقاندا, كارتوپ, سەبٸز بەن قىزىلشانىڭ كٷرت قىمباتتاۋىنا بايلانىستى.
بۇل ٶسۋ رەكوردتىق ٶسۋ بولىپ, تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, كٶرشٸلەس ەلدەردە دە (رەسەي, ٶزبەكستان, تەجٸكستان) بايقالادى.
جالپى العاندا, ازىق-تٷلٸك باعاسىنىڭ كٶتەرٸلۋٸ بٷكٸل ەلەمدە بايقالىپ وتىر.
مەسەلەن, فاو ازىق-تٷلٸك باعاسىنىڭ يندەكسٸ 2021 جىلعى ماۋسىمدا جىلدىق مەندە 33,9%-عا ٶسكەنٸن كٶرسەتتٸ.
ينفلياتسييانىڭ ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن كومپونەنتٸ كەيٸنگە قالدىرىلعان سۇرانىس ەسەرٸنٸڭ تەۋەكەلدەرٸن ٸسكە اسىرۋ اياسىندا 2021 جىلعى ماۋسىمدا 6,9%-عا دەيٸن ٷدەدٸ.
ٶندٸرۋشٸلەر باعاسىنىڭ ٶسۋٸ, سونداي-اق سۇرانىستىڭ قالپىنا كەلۋٸ جاعدايىندا بەنزين باعاسىنىڭ جىلدىق ٶسۋ قارقىنى ٷدەۋٸن جالعاستىردى.
قالپىنا كەلە باستاعان تۇتىنۋشىلىق سۇرانىس كيٸم-كەشەكتٸڭ, اياق كيٸمنٸڭ, اۆتوموبيلدەردٸڭ, تۇرمىستىق تەحنيكا مەن جيھازدىڭ قىمباتتاۋىنا ىقپال ەتتٸ.
ساۋدا ەرٸپتەس ەلدەردەگٸ ينفلياتسييانىڭ جەدەلدەۋٸ جەنە شيكٸزات پەن ارالىق ماتەريالدارعا ەلەمدٸك باعانىڭ ٶسۋٸ جاعدايلارىندا يمپورتتىق جەتكٸزٸلٸمدەر باعاسىنىڭ ٶسۋٸ ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلارعا قوسىمشا پروينفلياتسييالىق قىسىم كٶرسەتۋدە.
حالىققا اقىلى قىزمەت كٶرسەتۋ باعاسىنىڭ جىلدىق ٶسۋٸ ماۋسىمدا 5,6% بولدى, بۇل رەتتەلەتٸن, سول سيياقتى رەتتەلمەيتٸن قىزمەتتەردٸڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى.
ەۋە كٶلٸگٸ قىزمەتتەرٸنە, تۋريستٸك قىزمەتتەرگە (ساناتورييلەر, دەمالىس ٷيلەرٸ, شەتەلگە ساپارلار), جەكە كٷتٸم قىزمەتتەرٸنە جەنە تۇرعىن ٷيدٸ جٶندەۋ قىزمەتتەرٸنە باعالاردىڭ جىلدىق ٶسۋٸ بايقالادى.
حالىقتىڭ ينفلياتسييالىق كٷتۋلەرٸ تۇراقسىز بولىپ قالىپ وتىر. ماۋسىمدا بٸر جىل بۇرىنعى ساندىق باعالاۋ ۇلعايىپ, 7,3% بولدى.
ٶتكەن ايدا باعانىڭ ٶتە جوعارى ٶسۋٸن اتاپ ٶتكەن رەسپوندەنتتەردٸڭ ٷلەسٸ 59%-عا دەيٸن ارتىپ (مامىردا – 49%), ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشكە جەتتٸ.
سونىمەن قاتار ماۋسىمدا ازىق-تٷلٸك باعاسىنىڭ ٶسۋٸن اتاپ ٶتكەن رەسپوندەنتتەردٸڭ ٷلەسٸ 87%-عا دەيٸن ٶستٸ.
ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنداعى احۋالدىڭ جاقسارۋى جالعاستى. 2021 جىلعى بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتا ناقتى ٸجٶ ٶسۋٸ جىلدىق مەندە 2,2% بولدى.
ەكونوميكا شيكٸزات نارىقتارىنداعى ەلەمدٸك باعالاردىڭ ٶسۋٸ جەنە كارانتيندٸك شەكتەۋلەردٸڭ جەڭٸلدەتٸلۋٸ اياسىندا قالپىنا كەلۋدە.
2021 جىلعى قاڭتار-ماۋسىمدا ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, ساۋدا, قۇرىلىس, اقپارات پەن بايلانىس جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارى تۇراقتى ٶسۋدٸ كٶرسەتتٸ.
ۇلتتىق بانكتٸڭ كەسٸپورىندارعا جٷرگٸزگەن پٸكٸرتەرٸم نەتيجەسٸ ناقتى سەكتورداعى جاي-كٷيدٸڭ جاقسارعانىن كٶرسەتەدٸ.
مەسەلەن, 2021 جىلعى ماۋسىمدا ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸك يندەكسٸ 0,5 تارماققا ۇلعايىپ, 51,6 (2021 جىلعى مامىردا - 51,1) بولدى.
ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ تٶمەندەۋ قارقىنى باياۋلادى.
2021 جىلعى بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا نەگٸزگٸ كاپيتالعا ينۆەستيتسييالاردىڭ قۇلدىراۋى بٸرٸنشٸ توقساندا 9,6%-عا تٶمەندەگەن كەزدە 1,8% بولدى.
حالىقتىڭ تۇتىنۋ بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ ايتارلىقتاي قالپىنا كەلۋٸ ينفلياتسيياعا قارسى قىسىم كٶرسەتۋدە.
2021 جىلعى بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتا بٶلشەك تاۋار اينالىمى بٸرٸنشٸ توقساندا 1,2%-عا (ج/ج) قىسقارعاننان كەيٸن 7,6%-عا (ج/ج) ٶستٸ.
بٶلشەك تاۋار اينالىمىنىڭ قۇرىلىمىندا ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلاردىڭ تاۋار اينالىمى جەدەل قارقىنمەن ٶسۋدە.
حالىق تابىسى ٶسۋٸنٸڭ وڭ قارقىنى, سونداي-اق تۇتىنۋشىلىق ماقساتتارعا كرەديت بەرۋدٸڭ ايتارلىقتاي ٶسۋٸ ٷي شارۋاشىلىقتارىن تۇتىنۋدىڭ ٶسۋٸنە قولداۋ كٶرسەتەدٸ.
فيسكالدى ىنتالاندىرۋ اياسىندا ٸشكٸ سۇرانىستىڭ قالپىنا كەلۋٸ تۇتىنۋ يمپورتىنىڭ ايتارلىقتاي ۇلعايۋىنا ەسەر ەتەدٸ.
2021 جىلعى 5 ايدا تۇتىنۋ تاۋارلارىنىڭ يمپورتى 4,7 ملرد اقش دوللارىنا دەيٸن ٶستٸ, بۇل ەپيدەمييا الدىنداعى 2019 جىلعى دەڭگەيدەن 30,4%-عا جوعارى.
ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋٸ جالعاسۋدا, الايدا, تاۋارلار مەن قىزمەتتەرگە سۇرانىستىڭ ارتۋىنا جەنە جەتكٸزۋدەگٸ ٷزٸلٸستەرگە ەسەر ەتكەن ەپيدەميولوگييالىق احۋال ەلەمدەگٸ ينفلياتسييانىڭ ۇزاققا سوزىلاتىن تولقىنىنىڭ ەلەۋلٸ تەۋەكەلدەرٸن تۋدىرادى.
حۆق بولجامى بويىنشا, بيىل ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ ٶسۋ قارقىنى 6,0% بولادى, 2022 جىلى 4,4%-عا دەيٸن باياۋلايدى. ساۋدا سەرٸكتەس ەلدەردە دە ەكونوميكالىق ٶسٸم قالپىنا كەلە باستايدى دەپ كٷتٸلۋدە: 2021 جىلى ەو ەكونوميكاسى 4,4%-عا, رەسەي – 3,8%-عا, قىتاي – 8,4%-عا ٶسەدٸ.
سونىمەن قاتار ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەلدەرٸندە COVID-19 دەلتا شتاممىنىڭ ەدەۋٸر تارالۋى بايقالدى.
شەكتەۋ شارالارى قايتا جاندانۋدا, بۇل ٶز كەزەگٸندە ٶنەركەسٸپ پەن قىزمەت كٶرسەتۋ سالالارىنداعى ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸككە تەرٸس ەسەر ەتەدٸ.
مەسەلەن, Global Composite PMI 2021 جىلعى قاڭتاردان باستاپ العاش رەت ماۋسىمدا 56,6 تارماققا دەيٸن (2021 جىلعى مامىردا – 58,5 تارماق) تٶمەندەدٸ.
ٶندٸرۋشٸلەر تاۋارلارعا سۇرانىستىڭ ەلٸ دە جوعارى ەكەنٸن, سونىمەن بٸرگە جاھاندىق جەتكٸزٸلٸم تٸزبەگٸنٸڭ بۇزىلۋىنا جەنە شيكٸزات پەن ارالىق تاۋارلاردىڭ جوعارى باعاسىنا بايلانىستى ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ تٶمەندەيتٸنٸن حابارلايدى.
جەتكٸزۋدەگٸ ٸركٸلٸستەر سيياقتى سىرقاتتانۋدىڭ قايتا باستالعان ٶسۋٸ ەلەمدٸك ساۋداعا دا تەرٸس ەسەر ەتتٸ, مۇنى 2021 جىلعى ماۋسىمداعى New Export Orders Index PMI وزىڭقى ينديكاتورلارىنىڭ ەلسٸز كٶرسەتكٸشتەرٸ (2021 جىلعى مامىرداعى 54,9 تارماقتان ماۋسىمداعى 53,2 تارماققا دەيٸن تٶمەندەۋٸ) ايعاقتايدى.
تاۋارلارعا سۇرانىستىڭ ۇسىنىستان باسىم بولۋ فاكتورى ەلەمدەگٸ ينفلياتسييالىق قىسىمنىڭ ٶسۋ تەۋەكەلٸن ارتتىرادى.
ينفلياتسييا ٶسۋٸنٸڭ ەلەمدٸك ٷردٸسٸ قازاقستاننىڭ نەگٸزگٸ ساۋدا ەرٸپتەس ەلدەرٸنە دە ەسەر ەتتٸ. ەو مەن رەسەيدە ينفلياتسييا نىسانالى كٶرسەتكٸشتەردەن جوعارى قالىپتاسادى. ەو-دا 2021 جىلعى ماۋسىمدا جىلدىق ينفلياتسييا 2,0% نىسانالى كٶرسەتكٸش كەزٸندە 2,2%-عا دەيٸن جەدەلدەدٸ.
قىتايدا جىل باسىندا بايقالعان دەفلياتسييادان كەيٸن 2021 جىلعى ماۋسىمدا جىلدىق ينفلياتسييا 1,1%-عا دەيٸن ٶستٸ.
رەسەيدە 4,0%-دىق تارگەت كەزٸندە ماۋسىمدا جىلدىق ينفلياتسييا 6,5%-عا جەتتٸ (2016 جىلعى تامىزدان باستاپ ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸش).
جاۋاپ شاراسى رەتٸندە رەسەيدە اقشا-كرەديت تالاپتارى 2021 جىلدىڭ باسىنان باستاپ كٷشەيتٸلدٸ.
رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ ورتالىق بانكٸ سوڭعى شەشٸممەن مٶلشەرلەمەنٸ 6,5%-عا دەيٸن بٸردەن 100 ب.ت. كٶتەردٸ.
مونەتارلىق ساياساتتى كٷشەيتۋ ٷردٸسٸ باسقا ەلدەردە دە بايقالادى.
مەسەلەن, 2021 جىلى 18 ورتالىق بانك ينفلياتسييالىق پروتسەستەردٸ بەسەڭدەتۋ ٷشٸن نەگٸزگٸ مٶلشەرلەمەلەردٸ كٶتەردٸ.
ەلەمدٸك مۇناي نارىعىندا COVID-19 دەلتا شتاممىنىڭ تارالۋىنا بايلانىستى بەلگٸسٸزدٸكتٸڭ ٶسۋٸنەن ايتارلىقتاي قۇبىلمالىلىق بار. ماۋسىم بويى Brent سۇرىپتى مۇنايدىڭ ورتاشا ايلىق باعاسى ٶسٸپ, بٸر باررەل ٷشٸن 70,3 – 76,2 اقش دوللارى اۋقىمىندا قۇبىلدى.
الايدا, شٸلدەدە وپەك+ ەلدەرٸ بيىلعى جىلعى تامىزدان باستاپ مۇناي ٶندٸرۋدٸ تەۋلٸگٸنە 400 مىڭ باررەلگە اي سايىن ارتتىرۋ جەنە اليانستىڭ كەيبٸر قاتىسۋشىلارى ٷشٸن 2022 جىلعى مامىردان باستاپ ٶندٸرۋ كۆوتاسىن قايتا قاراۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكٸزگەننەن كەيٸن باعا اۋقىمى بٸر باررەل ٷشٸن 68,6 – 77,2 اقش دوللارىنا دەيٸن كەڭەيدٸ.
مۇنايعا سۇرانىستىڭ ارتۋىنا جەنە ونىڭ قورلارىنىڭ ازايۋىنا قاراماستان, كوروناۆيرۋستىڭ دەلتا شتاممىنىڭ ودان ەرٸ تارالۋى ەلەمدٸك نارىقتارداعى قۇبىلمالىلىقتى كٷشەيتۋدٸڭ نەگٸزگٸ كٶزٸ بولىپ تابىلادى, بۇل باعانىڭ بۇدان كەيٸنگٸ سەرپٸنٸنە قاتىستى بولجامداردىڭ دەلدٸگٸن تٶمەندەتەدٸ جەنە ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋٸن باياۋلاتۋى جەنە تيٸسٸنشە مۇنايعا سۇرانىستى تٶمەندەتۋٸ مٷمكٸن.
بازالىق مٶلشەرلەمە ٶزگەرۋٸنٸڭ ەكونوميكاعا ەسەر ەتۋ لاگىن جەنە ينفلياتسييانىڭ 2021 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن كٷتٸلەتٸن 4-6% نىسانالى دەلٸزدەن تىس بولۋىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇلتتىق بانكتٸڭ بازالىق مٶلشەرلەمە بويىنشا كەيٸنگٸ شەشٸمدەرٸ ينفلياتسييانىڭ 2022 جىلى نىسانالى دەلٸزگە كٸرۋٸ ەسكەرٸلٸپ قابىلدانادى.
2021 جىلعى قىركٷيەكتەگٸ بولجامدىق كەزەڭنٸڭ قورىتىندىسى بويىنشا, ۇلتتىق بانك ينفلياتسيياعا قارسى فاكتورلار ۇلعايعان جاعدايدا اقشا-كرەديت تالاپتارىن ودان ەرٸ كٷشەيتۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋعا دايىن.
2021 جىلعى ەكٸنشٸ جارتىجىلدىقتا ٶتكەن جىلعى شٸلدە مەن تامىز ايلارىنداعى ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسىنىڭ ماۋسىمدىق تٶمەن بازاسى مەن كەيٸنگە قالدىرىلعان سۇرانىس ەسەرٸن ٸسكە اسىرۋ اياسىندا ينفلياتسييا ودان ەرٸ ٷدەۋٸ مٷمكٸن.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكٸ اقشا-كرەديت ساياساتى جٶنٸندەگٸ كوميتەتٸنٸڭ بازالىق مٶلشەرلەمە بويىنشا كەزەكتٸ جوسپارلى شەشٸمٸ 2021 جىلى 13 قىركٷيەكتە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ۋاقىتى بويىنشا 15:00-دە جارييالانادى.
