ۇلت بولام دەسەڭ, ۇستازىڭنىڭ حالٸن بٸل!

پاتشا قانشا جەردەن اقىماق بولسا دا بالاسىنىڭ ۇستازىنىڭ الدىن كەسپەيدٸ, — دەيدٸ ەجەلگٸ گرەكتٸڭ عۇلامالارى. ال, قازاقتا بۇنى «التى الاشتىڭ يگٸ جاقسىسى باس قوسسا, تٶردەگٸ ورىن ۇستازدٸكٸ,» — دەگەن ماعجاننان اسىرىپ ايتپاسپىز… بٸز وسى تولعاقتى مەسەلەنٸ بٷگٸننٸڭ كٶزٸمەن ھەم سٶزٸمەن جٸلٸكتەگەندٸ جٶن كٶردٸك.

بەسٸكتەن شىعىپ, ەسٸكتەن اتتاعان بالانىڭ تەربيەلٸ بولماعى قوعامنىڭ العاشقى ساتىسى, بالانىڭ تۇڭعىش تٷسەر توپتىق ورتاسى – بٸلٸم ورداسى. ال بٷگٸن بٸلٸم ورداسىنىڭ بەسٸگٸن تەربەتكەندەر كٸمدەر? ولاردىڭ حالٸ نەشٸك? بالامىز وقيتىن مەكتەپكە كٶڭٸل تولا ما? بۇل سۇراق زييالى اتانىپ جٷرگەن بٸراز اعامىزدىڭ جٷرەگٸن سىزداتارى انىق.

ۇستاز دەگەن ۇلى ۇعىمدى سان-ساققا جٷگٸرتٸپ اقپاراتتى اقتارىپ وتىرساڭ, اپتاسىنا كەمٸندە بٸر مەسەلە كٶتەرٸلٸپ كەلەدٸ. مۇنىڭ ٶزٸ ۇستاز ورنىنىڭ ماڭىزىن دەلەلدەيدٸ. ۇستازدىڭ شىن باعاسىن, كٷندەلٸكتٸ قىرى مەن سىرىن سول قازاندا بٸرگە قايناپ جٷرگەن بٸز بٸر ادامداي بٸلەمٸز دەي الام. سوندىقتان وي بٶلٸسۋدٸ مٸندەت سانادىق. ال ۇستازداردان شىمبايلارىڭىزعا تيسە دە شىداۋدى سۇرايمىن.

بٷگٸنگٸ مەكتەپ جەنە مۇعالٸم

بٷگٸنگٸ ۇستاز كٸمدەر? ولار ۇلت زييالىسى مٸندەتٸن اتقارا الا ما? ٶزگەلەر زييالى دەپ قاراي ما? مەكتەپ شە?

بٸلٸمسٸز حالىقتى باسقارۋ جەنە ايتقانعا كٶندٸرۋدٸ ەڭ وڭاي جۇمىس ساناعان ٶزگەلەردٸڭ وتارلىق ساياساتى كەلگەلٸ بٸلٸم ورداسى دا ازدى, انىعىراق ايتقاندا, ازدىردى. ۇستازدىڭ ۇلاعاتى ازايدى. ۇرپاقتىڭ ۇياتى ەلسٸرەدٸ.

«ۇستاز» دەگەن اتتان «مۇعالٸم» دەگەن ەسٸمگە قاراي سىرعىعان تەربيە مەن تەلٸم يەسٸ تەربيەنٸ بەرە الماستاي كٷيگە تٷستٸ. قوعامنىڭ تۇلعاسى بولۋ ەمەس, قارا باسىنىڭ قامىنان اسپايتىن دەرەجەگە جەتتٸ.

ۇستازىنىڭ الدىن كەسٸپ ٶتپەيتٸن كەشەگٸ قازاق قوعامىنان ۇستازىن ادام قاتارىنا سانامايتىن ساناسىز كٷيگە جەتتٸك. ۇستازدىڭ مەرتەبەسٸ مەن مەنٸ كەتتٸ.

بۇل ٸسكە كٸنەلٸلەردٸڭ العاشقىسى, ايتۋعا وڭاي جٷيە, كەلەسٸسٸ – قوعام, سوڭعىسى – ۇستازداردىڭ ٶزٸ. سەبەبٸن ٸزدەلٸك.

جٷيە دەگەنٸمٸز:

– ۇستاز ماماندىعىن ۇلىقتاي الماعان, باستى نازارعا الا الماعان, قوعامداعى مەرتەبەسٸن انىقتاپ بەرە الماعان بٸلٸم سالاسىنىڭ بٸلٸكسٸزدٸگٸ.

قوعام دەگەنٸمٸز:

– ٶزٸ بولعان بالا ەكەسٸن تانىمايدى دەگەندەي تولىپ بٸلٸمٸن جيناعاندار, قوعامنىڭ ەر سالاسىنداعى ات تٸزگٸنٸن ۇستاعان يگٸ جاقسىلار ۇستاز تۋرالى ۇمىتتى. ٶسكەن مەكتەبٸ تۋرالى ويلانۋدى ازايتتى. ۇلت زييالىلارى مەكتەپ ٶمٸرٸنەن الىستادى. ۇستازدى كٶزگە ٸلمەيتٸن كٷيگە جەتتٸك, مەكتەپتە تاياققا جىقسا دا ەلەمەيتٸن بولدىق. قوسىلىپ جاماندايتىن بولدىق. (سول جانداردى مەكتەپكە ەكەلٸپ بٸر اپتا مۇعالٸم ەتسە عوي, باسىنان كەشسە قادٸرٸن بٸلەر مە ەدٸ?!)

ۇستازداردىڭ ٶزٸ دەگەنٸمٸز:

– قادٸرٸ قاشقان ماماندىققا بٸلٸكتٸلەر بارمايتىن بولدى. قارىننىڭ قامىن ويلاعاندار اقشانى كٸم جاقسى تٶلەسە, كٸم جۇمساق ورىندىق سىيلاسا, سوعان قاراي جٷگٸردٸ دە, ۇستازدار دەگەننٸڭ كٶپشٸلٸگٸ بٸلٸكسٸز, بٸلٸمسٸز كٷيگە جەتتٸ. ٶزٸ وڭالا الماي جٷرگەن ماماندىقتىڭ ودان ەرمەن قۇتى قاشتى.

سونىمەن, بٷگٸنگٸ قوعامنىڭ ۇستازدارى (بەرٸ ەمەس, ەرينە, كٶپشٸلٸگٸ, ٶكٸنٸشكە وراي, اششى دا بولسا, شىندىق) ماماندىق يەلەرٸنٸڭ ەڭ تٶمەنگٸ ساتىسى بولىپ, ەڭ ناشارلار, سىرتتاي بٸلٸم العاندار, ەيتپەسە ساتىپ العاندار مەن تانىسى بارلار ۇستاز اتانىپ, ۇلت بولاشاعىن ۇساقتاتىپ بارادى.

قات-قابات قاعازداردان باس المايتىن بٷگٸنگٸ وقىتۋ جٷيەسٸنٸڭ شىندىعى مىناعان كەلٸپ تٸرەلەدٸ:

– بٷگٸنگٸ كٷنٸ ەڭ ٷزدٸك ۇستاز – ەشتەڭە سٶيلەمەسە دە, بەرٸن جازىپ قوياتىن ۇستاز; ەڭ ٷزدٸك ساباق بەرۋشٸ, ول –ساباقتى قاعازدا دايارلاۋشى. ياعني, ەڭ ٷزدٸك ۇستاز, ول ٶتٸرٸكتٸ شىنداي, اقساقتى تىڭداي ەتٸپ قاعازعا تٷسٸرۋشٸ. بالانىڭ تاعدىرى ەمەس, باسقارمانىڭ تەكسەرٸسٸ ويلاندىرادى. ال بٷگٸنگٸ مەكتەپ – كەرەكسٸز قاعازداردىڭ مۇراجايى!!!

ەرينە, ويلاناتىن جاعداي…

ۇستازدىڭ بەدەلٸ – قوعامنىڭ بەدەلٸ

«ۇستازدان بەدەل كەتسە, شەكٸرتتەرٸ ونىڭ ساقالىمەن وينايدى», – دەيتٸن سٶز بار ەدٸ بٸزدٸڭ جۇرتتا. بٷگٸن شەكٸرت ۇستازدىڭ ساقالىنا, اتا-انا شاۋجايىنا جابىساتىن كٷنگە جەتتٸك. ۇرپاق تەربيەسٸنە بالانى 18 ساعات تەربيەلەيتٸن اتا-انانى ەمەس, 8 ساعات بٸلٸم بەرەتٸن ۇستازداردى جاۋاپتى ەتٸپ, ونسىز دا ەر ٷيدٸڭ ەركەسٸمەن الىسقان ۇستازداردى ۇستارانىڭ جٷزٸنە ۇستاپ بەردٸك.

«ماعان جاقسى مۇعالٸم بەرٸنەن دە قىمبات, ٶيتكەنٸ, مۇعالٸم – مەكتەپتٸڭ جٷرەگٸ», دەيتٸن ى.التىنساريننىڭ ۇلاعاتتى سٶزٸ ۇمىتىلدى. جاقسى مۇعالٸم بە, جامان مۇعالٸم بە بەرٸبٸر, جەردەن الىپ, جەرگە سالاتىندى شىعاردىق.

بٷگٸندە ۇستازدىققا كٸم بارادى? ۇستازدىقتان باسقا ماماندىققا بالى جەتپەگەن, ٶزٸنە مەملەكەتتٸك گرانت كەرەك بولعان جاستار تٷسەدٸ. ٶزٸ بەسكە وقىماعان ادام بٸرەۋدٸ بەسكە وقىتپايدى, ٶز كەسٸبٸن سٷيمەگەن ادام نەتيجەسٸن كٶرمەيدٸ. وسى كٶزقاراسپەن قارايمىن دا, كەشەگٸ الاشوردانىڭ ارداقتىلارىنىڭ ەل تٸزگٸنٸندە جٷرسە دە, بٸلٸم سالاسىنا باسا مەن بەرٸپ, ٶزدەرٸ ارالاسقانىنا قاراپ سٷيسٸنەمٸن, بٸراق بٷگٸنگە قاراساڭ, ەتتەڭنەن باسقا ايتارىم جوق.

بٸزدە ۇستازدىڭ ۇسقىنىن قاشىراتىن بٸر ٷردٸس بار, ول – تٷرلٸ قوعامدىق ناۋقاندارعا مۇعالٸمدەردٸ جەگٸپ قويۋ. قوعام وسى رەتتە جابىلا مۇعالٸمدەردٸ سابايدى, بٸراق ولار قايتسٸن, ايلىعى شايلىعىنا جەتپەي جٷرگەن قاۋىم ٷيٸندەگٸ بالا – شاعاسى ٷشٸن دە ايداعانعا جٷرٸپ, ايتقانعا كٶنەرٸ انىق.

ەكٸنشٸ سىن – اقپاراتتا. سەبەپسٸز سەنساتسييا ٸزدەگەن ينتەرنەت قاۋىمى بٷگٸن بٸر ۇستازدىڭ كەمشٸلٸگٸن كٶرە قالسا, جارىسا جارنامالايتىندى شىعاردى. قىزدى-قىزدىمەن كەتكەن قاۋىم بارشا ۇستازداردى بٸر شىبىقپەن ايدايدى دا, ونسىز دا قاۋساپ تۇرعان ۇستاز بەدەلٸن قۇردىمعا جٸبەردٸ. ەلدە نەشە جٷز مىڭ ۇستاز بار, سول ۇستازداردىڭ ٸشٸندە ەلەمدٸك دەڭگەيدٸ باعىندىرىپ جٷرگەن شەكٸرت تەربيەلەگەن ۇستازدار قانشاما? بٸز نەگە جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايتىپ, نۇرىن تاسىتا المايمىز? شەكٸرتٸ ەلەمدٸك دودادا, تٸپتٸ, ەل ٸشٸندەگٸ كٸشٸگٸرٸم جارىستا توپ جارعان سپورت باپكەرلەرٸنٸڭ كەنەلٸپ جاتقان ماراپاتىن كٶرگەندە قىزىعا قارايسىڭ. نەگە ەلەمدٸك دەڭگەيدە ٷزدٸك شەكٸرت تەربيەلەگەن ۇستازدارعا ەلەۋمەتتٸك, ياكي اقپاراتتىق قولداۋ جوق. بٷگٸندە ەلەمدٸ اۋزىنا قاراتقان اقپارات ٷزدٸك ۇستازداردى جارقىراتا بٸلسە, تالاي جاس مامان تالپىنا بٸلەر ەدٸ, سونىمەن بٸرگە تالاي جاس ٶركەن قىزىعا قاراي بٸلەتٸن ەدٸ, ارماندايتىن ەدٸ.

ەفيرٸن ەسسٸز ەسترادامەن تولتىرعان تەلەارنالاردىڭ قاۋىمى ەلەمدٸ بٸلٸمٸمەن باعىندىرعان ۇلاندارى مەن ەلدٸڭ عىلىم سالاسىنا, بٸلٸم سالاسىنا ەڭبەگٸن اياماعان جانكەشتٸ ۇستازدارى تۋرالى ناسيحاتىن اياماسا, ٶسٸپ كەلە جاتقان ۇرپاق ۇستازعا, ۇستازدىق ماماندىققا جيٸركەنٸشتٸ كٶزبەن قاراماس ەدٸ. ەتتەڭ, ولارعا دا رەيتينگ كەرەك, قايتسٸن ەندٸ…

ٷشٸنشٸ سىن, سىن كٶتەرە المايتىن بٸر جۇرت بار بٸزدە, بۇل سىن سولارعا. ول – ەركەتوتاي بالا تەربيەلەپ, «جامان بولسا دا, امان بولسىنشى» دەگەن ماقالدى ۇستاناتىن, بالاسىنا بٸلٸم ەمەس, جالعان باعا ٷشٸن كٷرەسكە تٷسٸپ, مۇعالٸمنٸڭ جاعاسىنا جارماسقىش, اتا-انا دەگەن الپاۋىت قاۋىمعا باعىتتالادى. ٷلكەنٸمٸزدٸڭ ەسٸمٸزدە: «مۇعالٸم كەلە جاتىر» دەسە, تىعىلاتىن ۇرپاق ەدٸك, ال قازٸر شە? قازٸر بەرٸ كەرٸسٸنشە. ۇستازداردىڭ الدىندا: «سٸزدٸڭ ٶيتۋگە, بٷيتۋگە قۇقىڭىز جوق, – دەپ تۇراتىن, تەربيە بەرۋشٸنٸ تەربيەگە سالعىسى كەلەتٸن وقۋشى مەن بالاسىن قايراپ سالىپ جٸبەرەتٸن ەسەرسوق قاۋىم بار.

يە, شىنىمەن دە, بٷگٸنگە ۇستازدا قۇقىق جوق. قىزىل كٸتاپقا ەنگەن جەنە ەنبەي قالعان بٸراز جانۋارلاردى دا قورعاۋ زاڭى بار. بالانىڭ قۇقىن قورعايتىن زاڭ دا, ۇيىم دا بار. بٸراق, ۇستازدىڭ قۇقى تاپتالماق تٷگٸلٸ, ٶزٸ تاپتالىپ قالسا دا, ونى جوقتاپ الار بٸر زاڭ جوق. ەڭ بولماعاندا, بٸلٸم تۋرالى زاڭدا جازىلعان بٸرەر تارماق بولسا, ول دا ۇستازدى مٸندەتتەگەن تارماقتاردىڭ جەلٸسٸ.

اينالايىن, اتا-انا! ٶزٸڭٸز ۇستازدىڭ الدىنان قالاي جەتٸلٸپ ەدٸڭٸز, ەسكە الساڭىزشى. اباي اتام: «ۇستازى جاقسىنىڭ ۇستامى جاقسى» دەمەپ پە ەدٸ? ال سٸزدەردٸڭ ۇستامدارىڭىزدى بٷلدٸرگەن نە?

باياعى قاۋىم بالاسىن تەربيەگە بەرەردە «سٷيەگٸ مەنٸكٸ, ەتٸ سەنٸكٸ» دەپ جاتاتىن ەدٸ, قازٸر ەتٸ مەن بەتٸ تٷگٸل, قاتتىراق داۋىس كٶتەرسەڭ, جاعاسىنا جابىسار بەلەقور قاۋىم قايدان شىقتى? ەر ۇستاز الدىنداعى شەكٸرتٸن جامان بولسىن دەمەسٸ انىق, وندا سول بالا جاقسى بولسىن دەسەك, ۇستازدىڭ جاعاسىنا جارماسپاعان جاقسى ەدٸ.

اقىرعى سىن, سىن تٷزەلمەي, مٸن تٷزەلمەس, اقىرعى سىن ۇستازداردىڭ ٶزٸنە. يە, مٸن جوق ەمەس, كٶپ تە, بٸراق ول مٸن قايدان پايدا بولدى? بٸلٸمسٸز ۇستاز, تەلٸمسٸز تەربيەشٸ قايدان شىقتى? بالانىڭ بٸلٸمٸنە كٷيٸنبەيتٸن, تەربيەسٸنە پىسقىرا دا قارامايتىن سەلقوس ۇستازدار قاۋىمى قايدان شىقتى? ەرينە, جوعارىداعى ٷش دەرتتەن سوڭ, بۇل سالانىڭ كەيٸپكەرلەرٸنٸڭ دە تەگەۋرٸنٸ قايتىپ, سالىسى سۋعا كەتسە, ارى قاراي نە كٷتۋگە بولادى? كەرەكسٸز قاعاز ٷشٸن, جازىقسىز جازالايتىن بيلٸگٸ بار, جاماندىعىن اسىرا سٸلتەپ, جاقسىلىعىنا كەلگەندە, ٷنسٸز قالار اقپاراتتىق قاۋىمى بار, جالعان باعا قويساڭ جارىلقاپ, شىن باعاسىن قويساڭ شىمبايىڭا باتىرا تٸلدەيتٸن اتا-اناسى بار بٷگٸندە ۇستازدار قاۋىمى نەمقۇرايلىققا اۋىسىپ بارا جاتقانى اششى بولسا دا شىندىق. «سەن تيمەسەڭ, مەن تيمەن, بادىراق كٶز, بەلەدەن ماشايىق قاشىپتى» دەيتٸن تۇراقتى سٶز تٸركەستەرٸ بٷگٸن مەكتەپكە كەلٸپ تۇراقتادى. «اينالايىن, وقىماساڭ قوي, امان بولشى, ٷي جۇمىسىن ورىنداماساڭ دا, ٷيٸڭە امان كەتشٸ, تىڭداماساڭ قوي ٷندەمەي وتىرشى» دەگەن سٶزدەردٸ اشىعىن ايتپاسا دا, شەت جاعالاتىپ ايتاتىن ماماندار قالىپتاستى بٷگٸندە. سەبەپ كٶپ, سالدارى اۋىر.

قاعازى تٷگەل, سىنىبى «تەرتٸپتٸ» ۇستاز ٷزدٸككە بالانعان كٷندە, ەرينە, تالاپشىل ۇستازدا قادٸر بولماسى انىق.

ۇستازعا تاعىلعان ايىپتاردىڭ انىعى مەن قانىعى

بٷگٸن ۇستازداردى ەركٸم سىناپ-مٸنەيتٸن بولدى, سىناعان سايىن سىنى قاشتى, ٶزٸم ۇستاز بولعاندىقتان دا, بٷگٸنگٸ بٸزدەرگە تاعىلعان ايىپتاردىڭ انىعى مەن قانىعىن انىقتاپ بەرگٸم كەلدٸ. تۋراسىن ايتايىق. ٶيتكەنٸ, بۇل ٸس – ۇلتتىڭ بولاشاعى.

باستى ايىپ – مۇعالٸمدەردٸڭ بٸلٸمٸ ناشار. بۇل ايىپتىڭ كەلٸسەتٸن جاعى دا, كەلٸسپەيتٸن جاعى دا بار.

كەلٸسەتٸنٸمٸز, كەزٸندەگٸ ارمانىمەن ۇستاز بولعان, مول بٸلٸمٸمەن كەلگەن قاۋىم بۇل كٷنٸ زەينەتكە كەتتٸ نەمەسە بٷگٸن, ەرتەڭ دەپ وتىر. ال نارىق زامانىنا كەلٸپ, تۇرمىس تاۋقىمەتٸن قۋعالى ٷزدٸكتەرٸمٸز ۇستاز بولۋدان ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ باس تارتىپ, ورتاشالار مەن ودان كەيٸنگٸلەر (ونىڭ ٶزٸندە ٶزگە جۇمىستىڭ تٸزگٸنٸ بۇيىرماعاندار) ۇستازدىققا كەلدٸ. ٶيتكەنٸ, نارىق زاڭدىلىعى بويىنشا اقشاسىز جەرگە اقىماقتار عانا بارادى.

ٷيدٸڭ وتاعاسىنىڭ باستى مٸندەتٸ وتباسىن اسىراۋ بولعاندىقتان, ەر ازاماتتاردىڭ اقشا تابۋى باستى ماقساتىنا اينالىپ, مەكتەپتەردەگٸ ەر مۇعالٸمدەردٸڭ سانى 10%–عا جەتپەيتٸن كٷيگە جەتتٸك تە, تەربيەمەن تەك ەيەلدەر اينالىستى. بۇدان بارىپ قىز مٸنەزدٸ, نەزٸك ەر بالالار كٶبەيۋدە.

ەلەمنٸڭ ەكٸنشٸ ۇستازى ەل-فارابي بابامىز: «ادام دا گٷل سيياقتى, جاقسى كٷتٸپ-باپتاپ تەربيەلەمەسە, قۋراپ قالادى,» – دەگەن ەكەن. يە, شىندىق. ەر ادام كٷندەلٸكتٸ ٸزدەنٸپ تۇرۋى شارت. ونىڭ ٸشٸندە ۇستازدار ەڭ ٸزدەنٸمپاز بولۋى كەرەك. ال وتباسىنىڭ تٸرلٸگٸمەن, قات-قابات قاعازدان اسا المايتىن نەزٸك جاندى ۇستازدارىمىز بەن از ساندى ۇستاز اتانعان ەر-ازاماتتارىمىزدىڭ ٸزدەنۋ تٷگٸلٸ بٸلمەگەنٸن ٸزدەۋگە دە مۇرشاسى كەلمەيتٸن كٷيگە كەلدٸ.

ولاي بولسا, بٸلٸمدٸ ۇرپاق كەلمەيتٸن, كەلسە دە جالعاستى ٸزدەنە المايتىن بۇل ماماندىق يەلەرٸ ناشارلاماي كٸم ناشارلاسىن?! وسىندايدا قات-قابات قيىنشىلىقتى جەڭٸپ, ٷزدٸك شەكٸرتتەر تەربيەلەپ جٷرگەن ۇستازدارعا باسىڭدى يٸپ, ٸلتيپات كٶرسەتپەسكە شاراڭ جوق. تەك جاتساڭ, تۇرساڭ سول از عانا بٸلٸمدٸلەر مەكتەپتەن الىستاماسا ەكەن دەپ تٸلەيسٸڭ.

كەلەسٸ ايىپ – تەك اقشا جيناعاندى بٸلەدٸ, ەرٸ قوسىمشاعا اقى تالاپ ەتەدٸ.

بۇنى دا ەكٸ جاقتى قاراستىرعان ابزال.

بٸر جاعى, ايلىعى شايلىعىنان اسپايتىندار, ەر تاپسىرمانى ورىنداۋعا قالتاسىنان اقشا شىعارا بەرگەنگە قايدان دەرمەنٸ جەتسٸن?! ونسىز دا از عانا ايلىق. ەرٸ نارىق قوعامىندا ساعاتى ساناۋلى جاندار تٸرشٸلٸك ٷشٸن قوسىمشا مۇعالٸمدٸك جۇمىس (رەپەتيتور) ٸستەۋٸ دە زاڭدى. ونىڭ ٷستٸنە, ساپاسى ناشارلاعان, بٸلٸم جٷيەسٸندە تالابى اۋىرلاعان قوعامدا مەكتەپتەگٸ مٸندەتتٸ بٸلٸم ٸزدەنۋشٸنٸڭ قاجەتٸن قاناعاتتاندىرا الماسى حاق. سوندىقتان بٸلٸگٸ جەتكەن مۇعالٸمدەر قوسىمشا بۇل سالانى تابىس كٶزٸ ەتەرٸ زاڭدىلىق تا.

ەكٸنشٸ جاعى: ونسىز دا جٷگٸ اۋىر ۇستازدار جٷگٸن اۋىرلاتىپ, جالاقىسىن كٶبەيتۋ ٷشٸن كٶپتەپ ساعات الادى جەنە قوسىمشا ساباق بەرەدٸ. بۇل ساباقتىڭ ٶنٸمٸن ناشارلاتادى. بٸراق, امال نە? جالاقى قۇرعىر جەتپەيدٸ, اقشا كٶپتٸك ەتپەيدٸ…

ٷشٸنشٸ ايىپ – مۇعالٸمدەر كٶنبٸس. ەرينە, ۇستازدارعا تيەر بۇل توقپاقتىڭ دا ەكٸ ۇشى بار.

ٶزٸڭ تٷيەدەن ٶتكەن جەتەكشٸل بولساڭ, ساعان اقىل نە كەرەك, — دەيدٸ الاش كٶسەمٸ ەليحان بٶكەيحان. سول ايتپاقشى, نەپاقاسى جالعىز ايلىعىنا بايلانعان, سول جۇمىسقا ەرەڭ كٸرٸپ وتباسىن اسىراپ وتىرعان جۇمىسىنا تەۋەلدٸ جاننىڭ بٷگٸندە باسشى مەن قوسشىعا كٶنە قويماۋى ەكٸتالاي….

ساياسي ساۋاتتى ۇستازدار قوسىنى قالىپتاسسىن دەسەك, ەرينە, بٸلٸمدٸ قاۋىمعا دەگەن اشىق سۇرانىس قالىپتاسقانى كەرەك, باسقاسى بوس سٶز…

تٶرتٸنشٸ ايىپ – ۇساق -تٷيەك ٶسەك دەڭگەيٸندە.

نەگٸزٸ ۇستاز دەگەن ۇلى تۇلعانى بۇل دەڭگەيگە تٷسٸرۋ قاسٸرەت بولسا كەرەك. ٶيتكەنٸ, بالاڭىز سٸز جامانداپ وتىرعان ادامنىڭ سٶزٸن ەشقاشان تىڭدامايدى, ونى سىيلامايدى. سول دەڭگەيدە تەربيەسٸز, تەلٸمسٸز ۇرپاق ەر جەتەدٸ.

ۇستازىن ويلاماعان ۇلتتىڭ بولاشاعى بۇلىڭعىر

وسى كٷنٸ «ۇستاز» دەگەن ۇعىم كٸمدٸ ويلانتادى? ۇستازدىققا كٸمدەر بارادى دەگەن سۇراققا جٷگٸنەيٸكشٸ. وسى جەردە مەكتەپتە بولعان مىنا بٸر وقيعانى كٸرٸستٸرگٸم كەلەدٸ.

بٸردە بٸر اپاي ٶزٸنە كٶپ كٶمەكتەسكەن بٸر وقۋشىعا:

– بالام, مۇعالٸم بول! – دەگەن ەدٸ. ەلگٸ وقۋشى شوشىنعانداي:

– اپاي, قارعاماڭىزشى, – دەيدٸ. سوندا بٸز «ۇستاز بول!» دەگەن ۇلاعاتتى سٶزدٸ قارعىس دەڭگەيٸنە تٷسٸردٸك. وسىدان بارىپ, ۇستازدىق قۇن ەلسٸرەدٸ. بٷگٸن كٸمدەر ۇستازدىق ماماندىققا تٷسەدٸ?

بٸرٸنشٸ: بايقاماي, اقىل بەرەتٸن ادام بولماي, ۇستازدىق ماماندىققا تٷسٸپ كەتكەندەر, بۇلار بٸرشاما جاقسى وقىعاندار, بٸراق ٶز اقىلى تولعاندا, ديپلومى بويىنشا ماماندىعىن جالعاستىرمايدى كٶپشٸلٸگٸ.

ەكٸنشٸ: باسقا ماماندىققا ۇبت-دا العان ۇپايى جەتپەي, ۇستازدىقتى امالسىز 3-شٸ نە 4-شٸ ماماندىققا تاڭداعاندار (ەڭ تٶمەن بالمەن تٷسۋگە بولاتىن ماماندىق بولعاندىقتان). ال ەندٸ كٷتٸڭٸز ٶزٸ ٷشكە نەمەسە ەكٸگە وقىعاندار بالاڭىزدى بەسكە وقىتادى دەپ. بۇل – ەرتەگٸ.

ٷشٸنشٸ: تەك ديپلوم ٷشٸن وقيتىندار. بٸر جاقسى جەرٸ مۇندايلار مەكتەپكە مۇعالٸم بولىپ بارمايدى.

بۇعان دەلەل, بٸردە جاقىن دوسىم اۋىلداعى ٶزٸ وقىعان مەكتەپتٸڭ جايىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, 400-دەن استام بالا وقيتىن اۋىلدىق مەكتەپتە زەينەت جاسىنا جەتكەن ەكٸ مۇعالٸم, وبلىستاعى كوللەدجدٸڭ كٷندٸزگٸ بٶلٸمٸندە وقىعان ەكٸ مۇعالٸم, مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ كٷندٸزگٸ بٶلٸمٸن تەمامداعان ٷش مۇعالٸم بار ەكەن. قالعان ەلۋگە جۋىق مۇعالٸم سىرتتاي وقىعاندار, ساتىپ العاندار نەمەسە مٷلدە باسقا ماماندىق وقىعاندار. ەستٸپ وتىرىپ, 400 بالانىڭ تاعدىرى ٷشٸن جىلاعىم كەلدٸ. بٸراق مۇنداي اۋىلدار قانشاما? استانالىقتاردىڭ جايى ٶزٸمٸزگە تٷسٸنٸكتٸ بولعاندا.

ەر بالا ۇستازدان تەلٸم الادى, ال بالاسىنىڭ بولاشاعى ويلانتباس اتا-انا بولسا دا, ۇستاز تۋرالى ويلانبايتىن قوعام بولماۋى كەرەك.

ۇستازعا باعا — ۇرپاققا باعا

سۋدا جٷزگەن كەمەنٸڭ ٸزٸ قالمايدى,

قالسا دا لەزدٸك تولقىندار لەگٸ جالمايدى,

باسىلسا ەگەر تاريح بەتٸنە ٸزگٸ ٸزٸڭ,

داۋىل, تولقىن مەڭگٸ ٶشٸرە المايدى,

ٸزسٸز قالۋ ادامزات ٷشٸن جان قايعى, – دەپ جىرلاعان قازاقتاي ۇلى حالىقتىڭ ۇرپاعىن تەربيەلەپ, ارتىنا سانسىز شەكٸرت, مول دارىن يەلەرٸن ەرتكەن ۇستازداردىڭ جولى – ۇلى جول ەدٸ, ەرينە.

«جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن» – دەمەي مە اتام قازاق. ەركٸم جەكە باستىڭ قامىمەن كەتكەن بۇل كٷندە باس شارۋاسىن بالا تەربيەسٸنە الماستىرعان ۇستاز قاۋىمىن ۇلىقتاۋ, سىيلاۋ – ەربٸر ٶسەر ۇرپاققا بۇلتارتپاس بورىش بولسا كەرەك.

قات-قابات تٸرلٸگٸن قايىرىپ قويىپ, ٷيٸندە دە, جۇمىسىندا دا بالا تەربيەلەگەن قايتپاس قاجىرلى انا, دارىندى ۇستازدىڭ جولى ەدٸ بٸز تٷسكەن بۇل شيىر. بۇل جول – ەر ادامعا ٶنەگە جول, قايتپاس قاجىر سىيلايتىن, باعىت باعدار بەرەتٸن جول ەدٸ.

ۇلى ىبىراي, شوقان, ابايلار باستاپ, «ۇلتتى تٷزەۋ – ۇرپاقتى تٷزەۋدەن, ۇرپاقتى تٷزەۋ – ۇستازدى تٷزەۋدەن باستالادى.» – دەپ ۇلاعاتىن سىيلاعان ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنۇلىنان قالعان ۇلى جولدى باسىپ ٶتكەن ۇستازدار ەرلٸگٸ ٶز الدىنا بٸر تٶبە ەدٸ.

ۇستازداردىڭ باسقالار نازار اۋدارا بەرمەيتٸن قاسيەتتەرٸ دە مول. بۇل قاسيەتتەر ەر ازاماتقا باعىت بولسا دەگەن ٸزگٸ تٸلەك بٸزدەن.

ايتالىق, قايتپاس ەرلٸگٸ, وتباسىنىڭ تٷگەمەس تاۋقىمەتٸن, مەكتەپتٸڭ شارۋاسىمەن قاتار الىپ جٷرٸپ, قاتار تەربەتۋ – ەكٸنٸڭ بٸرٸنٸڭ قولىنان كەلمەس ەرلٸك. بۇل – ۇستاز ارمانى بولۋ كەرەك! ٶزگەنٸڭ بالاسى دەپ جٷرٸپ, ٶز بالاسىن ۇمىتقان ۇستازدارىمىز قانشاما!

ۇستازدى سىيلاي بٸلەيٸك, ۇلىقتاي بٸلەيٸك. ال, ۇلىقتاۋعا بولمايتىن ۇستاز – ۇستاز بولماعانى ابزال!

ۇرپاق تٷزەلسٸن دەسەك…

«حالىق تٷزەلۋٸنٸڭ ٷمٸتٸ – جاستاردا. سوندىقتان, جاستاردىڭ قالاي وقىپ, قالاي تەربيەلەنۋٸ – بەرٸنەن بۇرىن ەسكەرٸپ, بەرٸنەن جوعارى قويىلاتىن جۇمىس»,- دەگەن ەكەن ٶتكەن عاسىردا ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنوۆ. اقيقاتى سول. «ەرٸم دەيتٸن ەل بولماسا, ەلٸم دەيتٸن ەر قايدان شىقسىن» دەمەيتٸن بە ەدٸ بٸزدٸڭ شەشەن جۇرت. يە, ەل ۇستازىن ارداقتاي الماسا, بۇل ەلدە تٷزۋ ۇستانىم بولماق تا ەمەس قوي.

ارىعا كەتپەسەك تە, بٸراز اقيقاتى وسى, مەنٸ تىڭداماسا دا, ەلباسىن تىڭدايدى عوي, بٷگٸنگٸ قولىندا تٸزگٸنٸ بار قاۋىم. سٸزدەردە ەستٸگەن شىعارسىزدار. «زيياتكەر ۇرپاق – ەلدٸڭ ەرتەڭٸ, دارىندى ۇرپاقتاردى جەتٸلدٸرۋ  مەن تەربيەلەۋگە باسا مەن بەرۋ – بٷگٸنگٸ بٸلٸم سالاسىنىڭ باستى مٸندەتٸ», – دەگەن ەدٸ ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ. يە, وسى ۇرپاقتى جۇرتپەن تەڭەستٸرەمٸز دەسەك, مۇحتار ەۋەزوۆتٸڭ: «ەل مەن ەلدٸ, ۇلت پەن ۇلتتى تەڭەستٸرەتٸن نەرسە – بٸلٸم» – دەپ كەتكەن اقيقاتىن سانامىزعا العانمىز دۇرىس ەدٸ. سسول بٸلٸمگە تارتار تۇلعانى قارا باسىنىڭ قامىن كٷيتتەر دەڭگەيگە تٷسٸرمەسەك يگٸ ەدٸ.

ۇستاز بەدەلٸ كٶتەرٸلمەي, ۇلت بەدەلٸ كٶتەرٸلمەيتٸنٸ بارشامىزعا انىق ەدٸ. قايتپەك كەرەك?

بٸزدەگٸ تٷيٸن مىناۋ. ۇستاز بەدەلٸن كٶتەرۋ ٷشٸن مىنا ٷش جۇمىستى قولعا الۋ كەرەك دەيدٸ مەندٸك اقىل.

ونىڭ العاشقىسى «ۇستازدى تۇرمىس بيلەسە, سانانى تۇرمىس بيلەيدٸ»- دەيدٸ ەجەلگٸ ريم فيلوسوفى تسيتسەرون مارك تۋلليي. نارىق زامانىندا بۇل ەكٸ ەسە شىندىققا اينالدى, زامانعا قاراي ٶمٸر سٷرمەك كەرەك دەيدٸ, بۇنى قازاق «زامانىڭ تٷلكٸ بولسا, تازى بوپ اياقتان شال» دەپ ەسكەرتٸپ تە ەدٸ.

بٸراق, ٶزگەنٸ ەمەس, ۇستازدى تۇرمىس بيلەسە, قوعامدى ساۋاتسىزدىق بيلەيدٸ, ۇستاز مارك تۋلليي ايتقان سانا دەڭگەيٸنەن بيٸك تٷرماق كەرەك. ەگەر بۇل سانادان بيٸك تۇرماسا…

ەۋەلٸ, بۇل سانادان بيٸك تۇرماسا, ەڭ الدىمەن مەكتەپكە نيەتپەن بارمايدى, امالى جوق لاجىسىزدىقتىڭ جەتەگٸندە عانا بارادى. بۇنداي بارۋ الدىنداعى بالا تٷگٸل ادامنىڭ ٶزٸن الدايدى, بۇنداي دەڭگەيدە ساباقتا ساپا بولمايدى… مۇعالٸم قارا قازان, قاتىن بالانىڭ قامى الاڭداتقان دەڭگەيدە جٷرسە مەكتەپكە ەر مۇعالٸم بارمايدى… مەكتەپتە ەر مۇعالٸمنٸڭ ازدىعى, تەربيەدەگٸ تەڭسٸزدٸكتٸ كەلتٸرٸپ شىعارادى… بۇل تەڭسٸزدٸك جاستار قاتارىندا جٸگەرسٸز جٸگٸتتەر مەن كٶك ايىل قىزداردىڭ كٶبەيۋٸنە ۇلاسادى…

ودان كەتتٸ, ۇستاز بۇل سانادان بيٸك بولماسا, ۇستاز ٸسٸنە جٷردٸم باردىم قارايدى, قوسىمشا تابىس ٸزدەيدٸ, ٶز ٸسٸنە ٸزدەنٸسپەن جٷرمەيدٸ… بۇل ۇستازدار قوسىنىنىڭ ەلسٸرەۋٸن تۋدىرادى, بٸلٸكسٸزدٸگٸن تۋدىرادى. بۇل بٸلٸمنەن ساپا, تەربيەدەن مەن كەتٸرەدٸ. بۇنىڭ سوڭى قوعامعا بٸلٸكسٸز ۇرپاق ەكەلەدٸ, بەسەكەگە قابٸلەتسٸز تۇلعا ەكەلەدٸ…

ودان قالا بەرسە, ۇستاز بۇل سانادان بيٸك تۇرماسا, ۇستازعا قۇرمەت بولمايدى, قۇرمەت بولماعان جەردە مەرتەبە بولمايدى… بٷگٸنگٸ زاماندا ەركٸم مەرتەبەلٸ بولۋدى ويلايدى, بۇنىڭ سوڭىندا مەرتەبەسٸز ماماندىق دەگەن ستاتۋس قالىپتاسسا بۇل سالاعا بٸلٸكتٸ جاس بارمايدى, بٸلٸكتٸ قاۋىم قالمايدى… مەرتەبەسٸ بولماعان جاننىڭ ەركٸم جاعاسىنا جارماسادى, ۇستازدى سىيلاماي الجاسادى… بۇل ۇرپاققا ۇساقتىق ەكەلەدٸ, باعالىنى باعالاۋ دەستٷرٸنەن ايىرادى, باردىڭ قادٸرٸن قاشىرادى, باعالىنىڭ قۇنىن تٷسٸرەدٸ…

ەڭ سوڭىندا, قازاقتىڭ ەركٸم سىيلاعاننىڭ قۇلى دەگەن دەستٷرٸن ەسكە تٷسٸرسەك, تەلٸم الار جۇرتتى سىيلاي الماسا, تەلٸم الىپ جىرعاتپاسى انىق… ەۋەلدە ماعجان اقىن ايتقان «تٶردٸ» ۇستازداردىڭ ٶزٸنە قايتارا الماساق, ۇرپاق ودان ٷلگٸ السىن دەگەنٸمٸز قوجاناسىرلاۋ تٸرٸك ەكەنٸ بارشامىزعا ايان بولسا كەرەك…

بٷگٸندە العانىن قاعازى مەن قالامىنا, كابينەتٸنٸڭ رەمونتى مەن قاجەتسٸز جينالار قاراجاتقا, زورلىقپەن ساتىلار كونتسەرت بيلەتتەرٸنە بەرٸپ, ايلىعى شايلىعىنا جەتپەي كەتەر ۇستازداردى تۇرمىس بيلەمەيدٸ دەپ ايتۋ پەندەدەن پەرٸشتە جاسار ەۋمەسەرلٸك بولار…

مەكتەپتٸڭ جانى – مۇعالٸم, — دەيدٸ ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنۇلى, يە, بولاشاقتىڭ, مەڭگٸلٸك ەلدٸڭ ٸرگەتاسىن قۇيۋشى شەبەر دە ۇستاز! بٷگٸنگٸ بالا, ەرتەڭگٸ ەلٸنە يە بولار جاستاردىڭ باعبانى – ۇستاز!

ەلٸمٸزدٸ شىنىمەن ەلەمنٸڭ وتىزدىعىنا كٸرگٸزەمٸز, مەڭگٸلٸك ەل ەتەمٸز دەسەك, ۇستازداردىڭ جاعدايى جاسالماق كەرەك…

دٷنيەجٷزٸلٸك ەكٸنشٸ سوعىستا جەرمەن جەكسەن بولا جەڭٸلٸپ, بەزبٸر ساياساتكەرلەر ساياسي ساحنادان كەتتٸ دەپ بولجام جاساعان گەرمانييا مەن جاپونييا عىلىم مەن بٸلٸمنٸڭ ارقاسىندا عانا 30 جىلعا جەتپەيتٸن ۋاقىتتا ٶزٸ جەڭٸلگەن ەلدەردٸ ارتقا تاستادى… ەلەمدٸ ٶزٸنە قاراتتى…

بٸز دە ەرتەڭ شىنىمەن بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ەل ەكەنٸمٸزدٸ دەلەلدەگٸمٸز كەلسە, بٸلٸم مەن عىلىمنان باسقا سٷيەنەرٸمٸز بولماسا كەرەك… استىمىزداعى بايلىقتى, بابامىزدىڭ اماناتىن بالامىزدىڭ يگٸلٸگٸنە جۇمساعىمىز كەلسە جەنە سول عىلىمعا يەك سٷيەمەك كەرەك…

بٸزدە جىل سايىن, تٸپتٸ اي سايىن رەفورماعا ۇشىرايتىن بۇل سالانىڭ دٷربەلەڭٸ دە ٶزٸ جٷيكەدەن توزعان ۇستازدى جٷنجٸتٸپ بولعانى دا جاسىرىن ەمەس…

بٸلٸم سالاسىنداعى كەز-كەلگەن رەفورمانىڭ 100 پايىز ٸسكە اسۋىنىڭ العى شارتى مۇعالٸمدەردە, مۇعالٸم دايىن بولماعان ەش رەفورما نەتيجە بەرمەيدٸ…

ەلەم ەلدەرٸ جاساپ جاتىر ەكەن, — دەپ الا شاپقىن بولاتىن رەفورماشىلار ەلەم ەلدەرٸندەگٸ ۇستازدىڭ جايى مەن كٷيٸ تۋرالى ويلانىپ كٶردٸ مە ەكەن? ۇستازدىڭ بٶلمەسٸندەگٸ قاجەتتٸلٸكتەرٸ مەن قالتاسىنىڭ قاجٸتتٸلٸگٸن قانشالىقتى قاناعاتتاندىرىلىپ جاتقانىنا كٶڭٸل اۋداردى ما ەكەن…

نە دەمەك كەرەك? بٸر سٶزبەن ايتقاندا, ۇستازدى تۇرمىس بيلەسە, ەلدٸ ساۋاتسىزدىق, مەملەكەتتٸ كەدەيلٸك بيلەيدٸ…

ەلدٸڭ دامۋىنىڭ كٸلتٸ عىلىم-تەحنيكادا, عىلىم-تەحنيكانىڭ كٸلتٸ وقۋ-اعارتۋدا, وقۋ-اعارتۋدىڭ كٸلتٸ ۇستازداردا, — دەيدٸ, قىتايدىڭ رەفورماتور باسشىسى دەن سياو پين. اقيقاتى وسى دا…

بٸر اۋىز سٶزگە تٷيٸندەسەك, نارىق زامانىندا ۇستازدى قارىق قىلماساق, باسقانىڭ بەرٸ بەكەرشٸلٸك بولماق…

ەكٸنشٸسٸ, جارناما جەنە جارناما. مىنا عاسىر – سونداي عاسىر, ٷزدٸك ۇستازعا ٷلكەن اقپاراتتىق ھەم ەلەۋمەتتٸك قولداۋ كەرەك, بۇل شىندىعىندا سول ٷزدٸك ۇستاز ٷشٸن ەمەس, سول ٷزدٸك ۇستازدىڭ ەرٸپتەستەرٸن جٸگەرلەندٸرٸپ, ارت جاقتاعى ٶسٸپ كەلە جاتقان ۇپاقتى ۇستازدىق ماماندىقتى ٷلگٸ ەتۋ ٷشٸن كەرەك.

ٷشٸنشٸسٸ, زاڭ. تارماق ەمەس, ۇستازداردىڭ بٸلٸمٸ مەن قۇقىن قورعايتىن ارناۋلى زاڭ كەرەك.ۇستازداردى تۇراقتى جەبەپ وتىراتىن, باسى ارتىق شارۋادان باسىن اراشالاپ وتىراتىن, ٶتكەن-كەتكەن, ٷيٸندە جاسايتىن شارۋاسى قالماي, ۇستازبەن الىساتىن قاۋىمعا شەكتەۋ سالار كەسٸبي زاڭ مەن كەسٸبي ۇيىم كەرەك. وسى جەردە ەسكەرتە كەتەيٸن, بٸزدەگٸ كەرٸسٸنشە ورىندالاتىن زاڭسىماق نەمەسە قاراماعىنداعىلاردىڭ قۇقىن قورعامايتىن كەسٸپوداق سەكٸلدٸلەردٸڭ بارىنان جوعى ارتىق.

تٶرتٸنشٸ دٷنيە, وقىتۋ جەنە سىناقتان ٶتكٸزۋ. يە, مۇعالٸمدٸكتە بٷگٸن كٸمدەر جوق, سول ٷشٸن دە قاعازىن تەكسەرەتٸن اتتەستاتسييالىق كوميسسييا ەمەس, بٸرتۇتاس فورماداعى كەسٸپتٸك ەمتيحان كەرەك, سەبەپ, ۇستازدار قوسىنى شالا ساۋاتتى ۇستازداردان تازارماي بەدەل سۇراۋ اقىماقتىق بولار. مۇندا قازٸرگٸ دەرەجەدە ۇبت-نى ۇستازداردىڭ ٶزٸنە جٷرگٸزە سالۋ جەتكٸلٸكتٸ. ەل بويىنشا ۇستازداردى كەسٸپتٸك كۋرستاردان جٷيەلٸ ەر ٷش نەمەسە بەس جىل سايىن ٶتكٸزٸپ وتىرۋ كەرەك. وسىندا جەنە ەسكەرتە كەتەيٸن, دىم ٷيرەتپەيتٸن ەرتٷرلٸ مەتوديكاعا تەربيەلەيتٸن, تەك مەملەكەتكە سالماق سالار پەداگوگيكالىق كۋرستار قاجەت ەمەس. بٸلٸمسٸز ۇستازدىڭ مەتوديكاسىن قانشا جاقسارتسا دا, بٸلٸمسٸزدٸگٸن ٸستەتەرٸ انىق. سول ٷشٸن دە, ەڭ الدىمەن, ەر مۇعالٸمگە ٶز ماماندىعىنان بٸلٸمٸن جاڭارتىپ وتىرار كەشەندٸ باعدارلى كۋرستار كەرەك.

بەسٸنشٸ دٷنيە, ۇستازدىققا ٷزدٸكتەردٸ تارتۋ جەنە ساپالى بٸلٸم بەرۋ. دامىعان كەز كەلگەن ەلدە ۇستاز ماماندىعى — نٶمٸرٸ بٸرٸنشٸ ماماندىق. ەڭ ٷزدٸك مەكتەپ تٷلەگٸ سول ماماندىققا تٷسەدٸ. سول ٷشٸن دە سول ەلدەردٸڭ وقۋ-اعارتۋ ٸسٸ قارىشتاپ دامىپ, عىلىم-تەحنيكاسى بٸزگە قۋىپ جەتكٸزبەي بارادى. ال بٸزدە بەرٸ كەرٸسٸنشە. ول ٷشٸن, ەرينە, جوعارىداعى ايتقان مەسەلەلٸ تٷيتكٸلدەر شەشٸلٸپ, ۇستازدىق ماماندىققا باراتىندارعا ارتىق شەكٸرتاقى تاعايىنداۋ, تەگٸن جاتاقحاناعا ورنالاستىرۋ سەكٸلدٸ شابىتتاندىرۋ شارالارىن كٶبەيتۋ كەرەك.

بٸزدە ۇستازدىق ماماندىققا دايىندايتىن جوعارى وقۋ ورىندارى اباي اتىنداعى پەدوگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەت پەن قازاق قىزدار پەدوگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸننەن باسقاسى دەرلٸك شەت ٶڭٸرلەردە… ول ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ زەرتحانالىق, بازالىق قۇرامى ساپالى ۇستازدار قاۋىمىن دايىنداۋعا جەتە مە دەگەن سۇراققا ويلانعان ابازال بولار… مەنٸڭ ويىمشا, ۇستازداردى تەربيەلەۋدٸ تەك ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت بازاسىنا بەرۋ كەرەك سەكٸلدٸ. ۇستاز ساپالى بولماي, بٸلٸم ساپالى بولمايدى…

اقتىق دٷنيە, قاعازباستىلىق! مىنا بەرٸ ەلەكترونداسقان زاماندا قاعازباستىلىقتى ازايتىپ, مۇعالٸمدەردٸڭ شىعارماشىلىق جۇمىسىنا مەن بەرۋ كەرەك. مۇعالٸمدەردٸ ٶتٸرٸككە تولى قالىڭ قاعازىنا قاراپ ەمەس, شەكٸرتٸنٸڭ نەتيجەسٸمەن باعالايتىن كٷيگە جەتۋٸمٸز كەرەك. تاقىرىپتىق-كٷنتٸزبەلٸك جوسپار سەكٸلدٸ بٸراز قاعاز ەلمٸزدە بٸر ستاندارتتا عىلىمي زەرتتەۋ ينيسيتۋتتارىندا جاسالىپ دايىندالىپ بەرٸلۋٸ كەرەك.

وسى التى تٷيٸن اياعىن تەڭ باسسا, ەلدٸڭ ەرتەڭٸ ٷشٸن ەلەۋلٸ ٸس بولماق دەيمٸز. وسى كەزدە ەسكەرتپەسكە شارا جوق: ەلەمدٸك وتىز ەلدٸڭ ٸشٸنە كٸرۋ ٷشٸن بٸلٸمٸمٸزدٸڭ ساپاسى مەن نەتيجەسٸ الدىمەن سۇرالماق, ال سول ٷشٸن ٶر جاقتاعى تٷيٸندٸ امالسىز ەسكەرمەك كەرەك, ەيتپەسە بەرٸ ەرتەگٸ…

بٸلٸم ەڭ ٷلكەن بيزنەسكە اينالعان مىنا زاماندا بٸلٸمدٸ ۇستازدىڭ سۇرانىسى ارتپاق, سول ٷشٸن دە ۇستازدىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸ تۇلعاسى جەتٸلمەك كەرەك. سول ارقىلى كەيبٸر ۇساق تٷيٸندٸ ۇستازدىڭ ٶزٸ شەشپەك كەرەك. بٸز دە ۇساقتاپ كەتپەس ٷشٸن ۇساق تٷيٸندەرگە سوقپادىق.

ۇستاز – ۇلت بولاشاعىنىڭ ايناسى. سوندىقتان, بۇل ٸستٸ ەشقاشان ەرتەڭگە قالدىرۋعا بولمايدى. ۇستازدارىمىزدىڭ ۇلاعاتى كەمٸمەسٸن, ۇلتىمىزدىڭ رۋحى ەلسٸرەمەسٸن, ۇياتى كەمٸمەسٸن, ۇلىلىعى ارتسىن دەسەك, بۇل ٸستٸ قوعام بولىپ قولعا الايىق!

اياتجان احمەتجان

"ەگەمەن قازاقستان"