ۇلاعات ۇياسى

بٸلٸم بەرۋ – بۇل تامىرى تەرەڭدە جاتقان, ۇلت پەن دٸنگە بٶلٸنبەيتٸن, بٸر كٷن نەمەسە بٸر جىلدا كٶرٸنبەيتٸن قۇندىلىق. كٶپشٸلٸك قاۋىمعا ورتاق يگٸلٸك. حالىق پەن حالىقتى, ادام مەن ادامدى تەڭەستٸرەتٸن – تەك قانا بٸلٸم. بٸلٸم مەن عىلىمعا قويار تالاپ ارتىپ, وقۋ جٷيەسٸ كٷردەلەنگەن شاقتا جاڭا قوعام ھەم بٷگٸنگٸ زامان مۇعالٸمٸنە دە جٷكتەلەر جٷك ەسەلەنە تٷسۋدە. ناعىز ۇستاز – شەكٸرت جانىنا ٷڭٸلٸپ, دۇرىس جولعا سالا بٸلۋٸ دە قاجەت. ازاماتتىق بولمىسى, كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸ وسىلايشا سومدالعان مامان عانا ەلەۋمەتتٸڭ ەلەۋەتتٸ شىراقشىسىنا اينالىپ, ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا سٷبەلٸ ٷلەس قوسا الادى.

بيىل تاريحى تەرەڭ تاراز ٶڭٸرٸندەگٸ ٸرگەلٸ جوعارى وقۋ ورنى – تاراز مەملەكەتتٸك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ قۇرىلعانىنا 50 جىل تولىپ وتىر. كيٸز تۋىرلىقتى قازاق حالقىندا «ەلۋ جىلدا – ەل جاڭا» دەگەن دانا سٶز بار. وسى جىلدار بەلەسٸندە قوعامىمىزدا عاسىرلارعا تاتيتىن اسا اۋقىمدى ٶزگەرٸستەر بولدى. اعا بۋىننىڭ بٸرنەشە لەگٸ اۋىسىپ, ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ كٶپتەگەن بۋىنى تاريح ساحناسىنا شىقتى. قوعامدىق قاتىناستار الماستى, قۇندىلىقتار جاڭاردى. ادامزات دامۋى سان قيلى كەزەڭدەردٸ باستان ٶتكەردٸ. جارتى عاسىر ۋاقىت مەرزٸمٸندە پەداگوگيكالىق وقۋ ورداسى مۇعالٸم ماماندارىن, ۇستازداردى قايتا دايارلاۋ مەن بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋدى سەتتٸ جٷزەگە اسىرىپ كەلەدٸ. وسى جىلدار ٸشٸندە جوعارى وقۋ ورنى بٸلٸم بەرۋ نارىعىندا تۋىنداعان قاجەتتٸلٸكتەرگە ساي جاڭاشا جۇمىس ٸستەۋ تەسٸلدەرٸ مەن تٷرلەرٸ ارقىلى مول تەجٸريبە جيناي بٸلدٸ.

ۇلت تاريحىنىڭ التىن دٸڭگەگٸ رەتٸندە ەسپەتتەلەر ەۋليەاتا اتىرابىنداعى كٶزٸقاراقتى كٶپشٸلٸك قاۋىم «ۇستازدار ۇستاحاناسى» دەپ ات قويىپ, ايدار تاققان ينستيتۋتتا بٷگٸندە 6 مىڭعا جۋىق ستۋدەنت بٸلٸم الۋدا. ولارعا 15 عىلىم دوكتورى, 130-دان استام عىلىم كانديداتى مەن 200 عىلىم ماگيسترٸ دەرٸس بەرەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا تارمپي ەلەم ەلدەرٸنٸڭ 45-تەن استام  جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتقان. ولاردىڭ قاتارىندا انگلييا, فرانتسييا, قىتاي, گەرمانييا, كاتار جەنە كانادا سىندى مەملەكەتتەردٸڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرٸ بار. وقۋ ورنىندا شەتەلدٸك ەرٸپتەستەرمەن قارىم-قاتىناستى دامىتۋ ماقساتىندا بٸرقاتار مەموراندۋمدار مەن كەلٸسٸم-شارتتارعا قول قويىلدى. اتاپ ايتقاندا, كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ بٸلٸم بەرۋ فاكۋلتەتٸ, پەرپينيان ۋنيۆەرسيتەتٸ جەنە شەنسي پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸمەن قابىلدانعان ٶزارا تٷسٸنٸستٸكتٸ نىعايتۋ تۋرالى كەلٸسٸمدەردٸڭ اياسىندا ەرٸپتەستٸكتٸڭ پەرسپەكتيۆالى باعىتتارىن ٸلگەرٸلەتۋ, وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر اراسىنداعى بٸلٸم بەرۋ, كەسٸبي جەنە مەدەني بايلانىستاردى دامىتۋ قاراستىرىلعان. وسى ورايدا ايتا كەتەيٸن, بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن قامتاماسىز­دان­دىرۋ تەۋەلسٸز قازاقستاندىق اگەنتتٸگٸ ۇسىنعان 2016 جىلعى قا­­زاق­­ستاننىڭ ٷزدٸك جوعارى وقۋ ورىن­­دارىنىڭ ۇلتتىق رەيتينگٸسٸندە پەداگوگيكالىق جوو باعىتى بويىنشا تاراز مەملەكەتتٸك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى 65 باللدان جوعارى نەتيجە كٶرسەتٸپ, 6-ورىنعا يە بولدى.

XXI عاسىر – قاتاڭ بەسەكە عاسىرى. بٷگٸندە ەلەمدٸك بەسەكەلەستٸكتٸڭ جىلدام دامۋىنا ٸلەسە الاتىنداي بٸلٸمدٸ دە تاپقىر دارا تۇلعانىڭ تاعدىرى بٸزدٸڭ جاڭاشىل ۇستازداردىڭ قولىنا تاپسىرىلىپ وتىر. بٸلٸكتٸ ۇستاز دايىنداۋ – مەملەكەت دامۋىن قامتاماسىز ەتەتٸن نەگٸزگٸ رەسۋرس ەكەندٸگٸن باسا ايتقىم كەلەدٸ. ال, بٸلٸمدٸ مامان دايارلاۋ جاڭاشىل ۇستازدىڭ ەنشٸسٸندە. جاڭاشىل ۇستاز دەگەنٸمٸز كٸم? مەنٸڭ ويىمشا, ول – بٸرٸنشٸدەن, جاستارىمىزدىڭ بويىنا حالقىمىزعا تەن ادامگەرشٸلٸك سيپاتتاعى دٷنيەتانىم, ٶز مەدەنيەتٸنە, ەدەت-عۇرىپ, سالت-دەستٷرٸنە, قول ٶنەرٸ مەن پەداگوگيكاسىنا دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸكتەرٸن, قازاق حالقىنىڭ اشىق-جارقىندىعى مەن باۋىرمالدىعىن, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى سٸڭٸرە الۋشىلىق قابٸلەتٸنە يە بولعانى جٶن. ەكٸنشٸدەن, ٶزٸ وقىتاتىن پەندٸ تەرەڭ مەڭگەرۋگە مٸندەتتٸ.

عىلىمي ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋ – ەلٸمٸزدەگٸ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باستى مٷددەلەرٸنٸڭ بٸرٸ ەكەندٸگٸ بەلگٸلٸ. ۇلى اباي: «دٷنيە دە ٶزٸ, مال دا ٶزٸ, عىلىمعا كٶڭٸل بٶلسەڭٸز» دەگەن. جيىرماسىنشى عاسىردىڭ باسىندا. حاكٸمنٸڭ بۇل سٶزٸن بارشا قازاق جاستارىنا ارنالعان ٶسيەتٸ, اماناتى دەپ ۇعۋىمىز كەرەك. كٶپشٸلٸكتٸ عىلىم مەن بٸلٸمگە باستايتىن – ٶز سالاسىن تەرەڭ مەڭگەرگەن عالىمدار مەن ۇستازدار. ناعىز عالىمداردى حالىق ەرەكشە قۇرمەت تۇتادى, ولاردىڭ وي-پٸ­كٸرلەرٸن, عىلىمي نەگٸزدەرٸن قى­زىعۋشىلىقپەن تىڭدايدى. ەلباسىنىڭ العا قويىپ وتىرعان ماڭىزدى باعدارىنىڭ بٸرٸ – عىلىمي ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋ. ول بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ەلدەر قاتارىنا اپارار باستى باسپالداقتىڭ بٸرٸ ھەم بٸرەگەيٸ. تاراز مەملەكەتتٸك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى – ساپالى بٸلٸم بەرۋمەن قاتار, ٸرگەلٸ عىلىمدى دامىتۋعا دا شاما-شارقىنشا ٷلەس قوسىپ كەلە جاتقان وقۋ ورنى. بٸلٸم بەرۋ ٸسٸ مەن عىلىمدى قاتار دامىتۋ, ٶزارا ۇشتاستىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس ەكەنٸ بەلگٸلٸ. دەسە دە بۇل تاراپتا وقۋ ورنىندا مٷمكٸندٸگٸنشە بٸرقاتار ٸستەر اتقارىلۋدا. ٷش جىلداي ۋاقىت بۇرىن وقۋ ورنىنىڭ جانىنان رەكتور دارييا قوجامجاروۆانىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن  جٷسٸپ بالاساعۇن اتىنداعى تٷركٸستان ٶلكەسٸنٸڭ تاريحىن زەرتتەيتٸن عىلىمي ورتالىعى اشىلدى. ماقسات – تٷركٸستان ٶلكەسٸنٸڭ تاريحىنا قاتىستى كەشەندٸ زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ, تاراز ٶڭٸرٸ مەن ەۋليەاتا ۋەزٸنٸڭ تاريحى بويىنشا بۇرىن جارىق كٶرمەگەن ارحيۆ قۇجاتتارىن جيناستىرۋ, مۇراعاتتىق ماتەريالداردىڭ نەگٸزٸندە كٶپتومدىق قۇجاتتار جيناعى مەن مونوگرافييالىق ەڭبەكتەر دايارلاۋ. جەتٸ باعىت بويىنشا جۇمىس ٸستەيتٸن ورتالىقتا بٷگٸنگە دەيٸن «بالاساعۇن كٸتاپحاناسى» سەريياسى بويىنشا 18 عىلىمي ەڭبەك جارىق كٶردٸ. بەلگٸلٸ عالىم, ەدەبيەتتانۋشى مەكەمتاس اعا مىرزاحمەتۇلى باسقاراتىن «باۋىرجانتانۋ» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى 2004 جىلى اشىلىپ, حالىق قاھارمانى باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ مۇرالارىن جيناۋ, زەرتتەۋ جەنە باسىپ شىعارۋ باعىتىندا جۇمىس اتقارادى. بۇعان دەيٸن ۇلت ماقتانىشىنىڭ كٶپتومدىق شىعارمالار جيناعىنىڭ 30 تومى, مەسكەۋدەن «لەگەندارنىي باتىر» دەگەن اتپەن ەستەلٸك كٸتابى, الماتى قالاسىنان «فوتوقۇجاتتىق البومى» جارىق كٶردٸ. قازٸرگٸ تاڭدا باتىردىڭ كٶپتومدىق شىعارمالار جيناعىنىڭ كەلەسٸ 15 تومدىعى دايىندالۋدا. وندا قازاقتىڭ كٶرنەكتٸ جازۋشىسى, داڭقتى قولباسشىسى تۋرالى ەستەلٸكتەر, درامالىق شىعارمالار, ارناۋلار, پوەمالار مەن باللادالار توپتاستىرىلعان. سونىمەن قاتار, پەداگوگيكالىق وقۋ ورنى «جاس عالىم» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيياسىن ەلٸمٸزدەگٸ جاستاردىڭ شىعارماشىلىق قابٸلەتٸن شىڭداۋ ٷشٸن ەكٸ جىلدا بٸر رەت ۇيىمداستىرادى. كونفەرەنتسييانىڭ باستى ماقساتى – جاس عالىمداردىڭ جاسامپازدىق ەلەۋەتٸن دامىتۋ, ولاردى زاماناۋي عىلىمنىڭ ماڭىزدى مەسەلەلەرٸن شەشۋگە بەلسەندٸ تٷردە تارتۋ, عىلىمي بٸلٸم بەرۋ كەڭٸستٸگٸن دامىتۋ. جيىننىڭ تاعى بٸر كٶزدەگەنٸ – ٸزدەنۋشٸلەردٸڭ ٶزارا بايلانىس ورناتۋلارىنا, تەجٸريبە الماسۋلارىنا ىقپال جاساۋ. مەسەلەن, وسىمەن التىنشى رەت ٶتكەن بيىلعى كونفەرەنتسيياعا 400-دەن استام جاس دارىندار جينالدى. ولاردىڭ اراسىندا قازاقستاننىڭ بارلىق ايماعىنداعى ورتا مەكتەپ پەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرٸ, ماگيسترانتتارى مەن دوكتورانتتارى بار. سونداي-اق, شاراعا تانىمال تاريحشىلار مەن بەلگٸلٸ عالىم-زەرتتەۋشٸلەر, قازاقستان, جاپونييا جەنە قىرعىزستاننىڭ ارنايى بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ قىزمەتكەرلەرٸ دە شاقىرىلعان. وقۋ ورنىنىڭ 50 جىلدىعىنا ارنالعان كونفەرەنتسييا گۋمانيتارلىق جەنە جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى سەكتسييالارى بويىنشا ٶتكٸزٸلدٸ. اتالعان سەكتسييالار بويىنشا بارلىعى 500-دەن استام جۇمىس كەلٸپ تٷسكەن.

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلٸمٸزدٸ عىلىمي-يننوۆاتسييالىق سالادا زور سەرپٸلٸس جاساپ, ەۋرازييالىق كەڭٸستٸكتە وسى سالانىڭ كٶشباسشىلاردىڭ بٸرٸ بولۋ كەرەكتٸگٸن مٸندەتتەدٸ. قازٸرگٸ كٷندە جان-جاقتى دامىعان عىلىمسىز ٶركەنيەتتٸ مەملەكەتتەردٸڭ قاتارىنا قوسىلۋ مٷمكٸن ەمەس ەكەنٸ بارشاعا بەلگٸلٸ اقيقات. «جاس عالىم» سول عىلىم ەلەمٸندە باق سىناپ جٷرگەن جاس ۇرپاقتىڭ ٶكٸلدەرٸن باسىن قوساتىن شارا. تۋراسىن ايتساق, سول جاستاردىڭ بولاشاعى – ەلدٸڭ بولاشاعى, ۇلتتىڭ ەرتەڭٸ. الدىمىزعا قويىپ وتىرعان بۇل مٸندەتتەر اسا اۋقىمدى. ول ٷشٸن بەرٸمٸزگە ٷلكەن كٷش-قايرات, ەرٸك پەن جٸگەر كەرەك. باستىسى بٸلٸم مەن عىلىم كەرەك. قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ٶزەگٸ بٸلٸم مەن عىلىمعا نەگٸزدەلۋٸ قاجەت. سوندا عانا جوسپارىمىز ورىندالىپ, كٶزدەگەن ماقسات ٷدەسٸنەن شىعاتىنىمىزعا سەنٸمدٸمٸز.

پەداگوگ قوعامنىڭ زيياتكەرلٸك كاپيتالىنىڭ ٸرگەتاسىن قالايدى. وسىعان وراي ەلٸمٸزدە بٸلٸكتٸ ۇستاز دايارلاۋ مەسەلەسٸ باستى نازاردا. بۇل تۇرعىدا بٸرقاتار مەملەكەتتٸك باعدارلامالار دا جٷزەگە اسىرىلۋدا. ەرينە, بٸلٸكتٸ ھەم كەسٸبي مۇعالٸم بٸلٸمدٸ ۇرپاق پەن مىقتى مەملەكەتتٸڭ كەپٸلٸ بولماق. وسى مٸندەتتٸ ناقتى ٸس جٷزٸندە ورىنداۋ ٷشٸن ٶتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا ينستيتۋتتا پەداگوگتاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن كٶتەرۋ ورتالىعى اشىلدى. ماقسات – ەلەمدٸك وزىق پراكتيكالاردى ەسكەرە وتىرىپ, مۇعالٸم ماماندارىن ساپالى دايارلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, پەداگوگيكالىق تەجٸريبەگە «ٶمٸر بويى وقۋ» كونتسەپتۋالدىق تەسٸلٸن ەنگٸزۋ, ۇستازداردى كەسٸبي دامىتۋعا ينۆەستيتسييانىڭ بارىنشا تيٸمدٸلٸگٸنە قول جەتكٸزۋ. قازٸرگٸ كٷندە ورتالىق تٶرت باعىت بويىنشا جۇمىس اتقارۋدا. اتاپ ايتقاندا, جامبىل وبلىسى مەن تاراز قالاسىنداعى بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸندەگٸ پەداگوگ كادرلاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ, ولاردى ٷش تٸلدە بٸلٸم بەرۋ باعدارلاماسى اياسىندا قايتا دايارلاۋ جەنە كۋرسقا قاتىسۋشىلاردى ونلاين رەجيمٸندە زاماناۋي يننوۆاتسييالىق تەحنولوگييالار ەدٸستەرٸ ارقىلى وقىتۋ قولعا الىنعان. بٷگٸنگە دەيٸن ورتالىق ۇيىمداستىرعان ارنايى كۋرستارعا 166 مۇعالٸم ٶتٸنٸش بەرٸپ, ونىڭ 80-ٸ قايتا دايارلاۋدان ٶتتٸ. جامبىل وبلىسى مەن تاراز قالاسىنداعى مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ تەربيەشٸلەرٸ مەن مۇعالٸمدەرٸ پەداگوگيكالىق ماماندىقتاردىڭ 27 بٸلٸم بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا بٸلٸكتٸلٸگٸن جەتٸلدٸرٸپ ٷلگەردٸ.

بٷگٸندە ۇستاز قاۋىمى الدىندا بٸلٸم بەرۋ عانا ەمەس, ٶركەنيەت كٶشٸنە جول باستايتىن, بەسەكەگە قابٸلەتتٸ, ۇلتجاندى ازامات تەربيەلەۋ ٸسٸ دە تۇر. وسى ماقساتتا تاراز مەملەكەتتٸك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا جامبىل وبلىسىنىڭ پەداگوگ ماماندارى مەن جوعارى وقۋ ورنى وقىتۋشىلارى اراسىنداعى يننوۆاتسييالىق وقىتۋ تەحنولوگييالارىن ارتتىرىپ, ٶزارا تەجٸريبە الماسۋ ماقساتىندا  «وقىتۋ مەن تەجٸريبە» اتتى ايماقتىق بايقاۋ ٶتكٸزۋ دەستٷرگە اينالعان.

جاھان جۇرتشىلىعى ٷشٸن جاڭا تەحنولوگييالاردى دامىتۋ ٶزەكتٸ مەسەلەنٸڭ بٸرٸ بولىپ وتىر. بۇعان سەبەپ تە جوق ەمەس. ٶيتكەنٸ, عىلىمي تەحنيكالىق رەسۋرستار ەربٸر مەملەكەتتٸڭ ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتاعى ورنىن انىقتاۋعا سەپ بولماق. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستاننىڭ ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋى: جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك» اتتى قازاقستان حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىنىڭ بٸرٸنشٸ باسىمدىعىندا ەكونوميكانىڭ جەدەلدەتٸلگەن تەحنولوگييالىق جاڭعىرتىلۋى جايىندا ايتتى. ەلباسى جٷكتەگەن جاڭا مٸندەتتەردٸ ناقتى ٸسكە اسىرۋ بارىسىندا تاراز مەملەكەتتٸك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا بالالار ۋنيۆەرسيتەتٸ اشىلدى. «Kids University» جوباسى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ شىعارماشىلىق قابٸلەتٸن دامىتۋدى, زاماناۋي تەحنولوگييالاردى مەڭگەرتۋدٸ جەنە ونى ٶمٸردە قولدانا بٸلۋگە داعدىلاندىرۋدى كٶزدەيدٸ. وقۋ ورنىنىڭ 50 جىلدىعى قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلعان شارا 8 باعىت بويىنشا جٷرگٸزٸلۋدە. العاشقى كەزەڭ بويىنشا ينستيتۋت عالىمدارى جامبىل وبلىسى مەن تاراز قالاسىنداعى مەكتەپ وقۋشىلارىن حيمييا, بيولوگييا, فيزيكا جەنە روبوتوتەحنيكا سالالارى بويىنشا جٷرگٸزٸلگەن زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ قىر-سىرىمەن تانىستىرىپ, يننوۆاتسييالىق ويلارىن ورتاعا سالدى. كەشەندٸ تەجٸريبە جٷرگٸزۋگە پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتىڭ بازاسىندا تولىق جاعداي جاسالعان. وقۋ ورنىندا ستۋدەنتتەر مەن مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ روبوتوتەحنيكا بويىنشا عىلىمي-تەحنيكالىق شىعارماشىلىق قابٸلەتٸن دامىتۋ ماقساتىندا «ەلەكتروتەحنيكا», «راديوتەحنيكا», «ەلەكترونيكا نەگٸزدەرٸ» جەنە «مەكتەپتەگٸ روبوتوتەحنيكا» وقۋ-زەرتحانالارى جۇمىس ٸستەيدٸ. دەرٸسحانالار Lego, Tetrix, اrduino روبوتتارىمەن, زاماناۋي قۇرىلعىلارمەن, وقۋ-ەدٸستەمەلٸك جەنە باعدارلامالىق  نۇسقاۋلىقتارمەن  جابدىقتالعان. سونىمەن قاتار, فيزيكا-ماتەماتيكا فاكۋلتەتٸنٸڭ جامبىل وبلىسىنداعى ورتا جەنە ارنايى مەكتەپتەرٸندەگٸ ينفورماتيكا پەنٸ مۇعالٸمدەرٸنٸڭ روبوتوتەحنيكا, ەلەكترونيكا نەگٸزدەرٸ مەن راديوتەحنيكا پەندەرٸ بويىنشا بٸلٸكتٸلٸگٸن كٶتەرۋگە ارنالعان ماتەريالدىق جەنە رەسۋرستىق بازالارى بار. ينستيتۋتتا تەجٸريبەدەن ٶتكەن وزىق ويلى وقۋشىلاردىڭ عىلىمي جوبالارى ورتالىقتا توپتاستىرىلادى. ەڭبەكتەردٸ ٶندٸرٸسكە ەنگٸزۋ ٸسٸ دە جان-جاقتى قاراستىرىلماق. بٷگٸندە پەداگوگيكالىق وقۋ ورنى ٶڭٸردەگٸ بٸرقاتار كەسٸپورىندارمەن كەلٸسٸمگە وتىرعان. مەموراندۋم اياسىندا ينستيتۋت ستۋدەنتتەرٸ تٷرلٸ ٶندٸرٸس زەرتحانالارىندا ٶز جوبالارىن تەجٸريبەدەن ٶتكٸزۋدە.

ال, جوبانىڭ ٶنەر, مەدەنيەت جەنە سپورت باعىتى بويىنشا تارمپي ۇستازدارى جەتكٸنشەكتەرگە «ديزاين», «بەينەلەۋ ٶنەرٸ», «سپورتتىق جاتتىعۋلار», «سۋرەت جەنە سىزۋ»,  «حورەوگرافييا», «العاشقى ەسكەري دايىندىق» جەنە «مۋزىكالىق اسپاپتاردى ٷيرەنۋ» سەكتسييالارى بويىنشا شەبەرلٸك سىنىپتارىن ٶتكٸزٸپ, اتالعان ماماندىقتاردىڭ قىر-سىرىمەن تانىستىردى. بۇل شارانىڭ مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ماماندىق تاڭداۋدا تيگٸزەتٸن ىقپالى زور. جاستاردىڭ ٶز بەيٸمٸنە قاراي دەل سول سالادا تەرەڭ بٸلٸم الۋى – ەلٸمٸزدەگٸ مامان تاپشىلىعى مەن جۇمىسسىزدىق مەسەلەسٸنٸڭ وڭ شەشٸم تابۋىنا سەپ بولماق.

زاماناۋي تەحنولوگييالاردى مەكتەپ باعدارلاماسىنا ەنگٸزۋدٸڭ العىشارتتارىن جاساۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ بٸر پاراسى بۇلار. سونداي-اق, ينستيتۋتتىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن «تارمپي مەكتەپتە» اتتى اكتسييا جٷرگٸزٸلدٸ. زامان تالابىنا ساي ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ وي-ٶرٸسٸن كەڭەيتٸپ, جان-جاقتى دامۋىنا جول اشۋ ماقساتىمەن قولعا الىنعان جوبا اياسىندا جامبىل وبلىسىنداعى مەكتەپ وقۋشىلارى روبوت قۇراستىرۋعا ماشىقتانىپ, جاڭا تەحنولوگييانىڭ قىر-سىرىمەن تانىسۋعا مٷمكٸندٸك الدى. اكتسييا بايزاق, جۋالى, ت. رىسقۇلوۆ, مەركٸ, جامبىل اۋداندارىندا جەنە تاراز, قاراتاۋ قالالارىنداعى 50 مەكتەپتە ۇيىمداستىرىلىپ, وعان 3000-عا جۋىق مەكتەپ وقۋشىسى تارتىلدى.

ۇلاعات ۇياسىنىڭ 50 جىلدىق مەرەيتويى تەك وقۋ ورنى ۇجىمى مەن ستۋدەنتتەرٸنٸڭ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار وسى ۋاقىت ارالىعىندا بٸلٸم ورداسىندا وقىعان تٷلەكتەر مەن ۇستازدار قاۋىمىنىڭ دا تويى. بٷگٸندە بارلىق فاكۋلتەتتەر مەن قۇرىلىمدىق بٶلٸمدەردە مەرەيتويعا بايلانىستى ارنايى جوسپار تٷزٸلٸپ, ٸس-شارالار لەگٸ جىل باسىنان بەرٸ ٶتكٸزٸلٸپ كەلەدٸ. ول تۋرالى رەسپۋبليكالىق, ايماقتىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان حاباردار بولىپ وتىرسىزدار. ال, جالپىينستيتۋتتىق «50 جىل – 50 يگٸلٸكتٸ ٸس» جوباسى اياسىندا اقپان ايىندا «بالالاردىڭ سٶيلەۋ تٸلٸن تٷزەتۋ مەن دامىتۋعا قولداۋ كٶرسەتۋ» ورتالىعى اشىلدى. ونىڭ اشىلۋ رەسٸمٸنە قر بٸلٸم جەنە عىلىم ۆيتسە-مينيسترٸ ەلميرا سۋحانبەرديەۆا قاتىستى. ورتالىقتا سٶيلەۋ قابٸلەتٸنٸڭ كەمٸستٸگٸ بار جەتكٸنشەكتەر وقىپ, تەربيەلەنبەك. مۇندا دەفەكتولوگ ماماندار سەبيلەرگە جان-جاقتى پەداگوگيكالىق, فيزيولوگييالىق جەنە پسيحولوگييالىق زەرتتەۋلەر جاساپ, كەمٸستٸكتٸ تٷزەۋ باعىتىندا جۇمىس اتقارادى. سونىمەن قاتار, جاستاردىڭ رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك دامۋدىڭ ٷيلەسٸمدٸلٸگٸنە قول جەتكٸزۋ, ۇلتتىق جەنە جالپىادامزاتتىق  قۇندىلىقتارمەن بايىتۋ, ٶزارا تٷسٸنٸسۋ مەن ٶزارا كەلٸسٸمگە ۇمتىلۋ, ٶزٸن-ٶزٸ  جەتٸلدٸرۋ جەنە  كەمەلدەندٸرۋدٸ  ٸسكە اسىرۋ ماقساتىندا «ٶزٸن-ٶزٸ تانۋ» ورتالىعى پايدالانۋعا بەرٸلدٸ, «Relax» پسيحولوگييالىق قىزمەت كٶرسەتۋ كابينەتٸ اشىلدى.

مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرلەرٸ, بەلگٸلٸ عالىم-زەرتتەۋشٸلەر, تانىمال تٸل ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن «ۇلى دالا ەلٸ قۇندىلىقتارى جەنە عالامدىق بٸلٸم بەرۋ يندۋستريياسىنداعى ينتەگراتسييا» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسييا, «پەداگوگيكالىق كادرلاردى دايارلاۋدا دۋالدى وقىتۋ جٷيەسٸن ەندٸرۋ: شەتەلدٸك ەدٸستەمە جەنە تەجٸريبە» اتتى حالىقارالىق فورۋم مەن «XXI عاسىردىڭ كرەاتيۆتٸ پەداگوگى» رەسپۋبليكالىق پەداگوگيكالىق وليمپياداسى ٶتٸپ, «ەلۋ جىلدا ەل جاڭا» اتتى وبلىستىق جاس اقىندار ايتىسى ۇيىمداستىرىلدى. قازاقستان حالىقتارىنىڭ ۇلتتىق بيلەرٸنە ارنالعان «بي ەلەمٸ» اتتى ايماقتىق بايقاۋ مەرەگە جەتتٸ. حورەوگرافييالىق سايىسقا جامبىل وبلىسىنداعى ورتا بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ وقۋشىلارى قاتىستى.

رۋحاني قۇندىلىقتاردى تەرەڭ مەڭگەرگەن, ەلەۋەتٸ بيٸك, مەدەنيەتٸ جوعارى ەلدٸڭ بولاشاعى – باياندى, ەرتەڭٸ – ەرەن. وسى ورايدا تاراز مەملەكەتتٸك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا  «50 جىل – 50 كٸتاپ» اكتسيياسى باستالدى. ەلەۋمەتتٸك-مەدەني جوبانىڭ ماقساتى – تۋعان ەل مەن جەردٸڭ قادٸر-قاسيەتٸن ارقاۋ ەتكەن ەدەبي تۋىندىلاردى جاستارعا كەڭٸرەك تانىستىرۋ ارقىلى ونى جالپىۇلتتىق پاتريوتيزمنٸڭ ٶزەگٸنە اينالدىرۋ. سونىمەن قاتار, قازاق جەنە ەلەم ەدەبيەتٸن ناسيحاتتاۋ, تاريحي-مەدەني ھەم رۋحاني مۇرامىزدى ساقتاۋ, ٶسكەلەڭ ۇرپاقتى وتانشىلدىققا ەرٸ ٶنەگەلٸلٸككە تەربيەلەۋ.

XXI عاسىر – بٸلٸمدٸلەر عاسىرى. جاڭا زاماننىڭ ادامىنان كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸك تالاپ ەتٸلەتٸن بولادى. وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الدىندا وي-ٶرٸسٸ دامىعان, تالانتتى, زەردەلٸ جەنە وتانشىلدىق رۋحى مىقتى ۇرپاق تەربيەلەۋ مٸندەتٸ تۇر. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بيىلعى جولداۋىندا بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ رٶلٸنٸڭ ٶزگەرۋٸ تيٸستٸگٸن جەنە بٸلٸم بەرۋدٸ ەكونوميكالىق ٶسۋدٸڭ جاڭا مودەلٸنٸڭ ورتالىق بۋىنىنا اينالدىرۋ قاجەتتٸگٸن مٸندەتتەدٸ. وسى مەجەنٸ جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن ەلٸمٸزدەگٸ ورتا مەن جوعارى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندە بٸرقاتار ستراتەگييالىق مٸندەتتەر جٷزەگە اسىرىلا باستادى. بۇل ٶزگەرٸستەردٸڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى مەن مازمۇنى ەلباسى بەكٸتكەن «بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىندا» ايقىندالعان. ينستيتۋتتا قولعا الىنعان جوبالار, بولاشاقتا اتقارىلار ٸستەر, وقۋ ورنىنىڭ ماتەريالدىق بازاسىن نىعايتۋعا باعىتتالعان قادامدار تٷپتەپ كەلگەندە بٷگٸنگٸ ٶمٸر تالاپتارى ٷدەسٸنەن شىعا الاتىن شىنايى ۇستاز كەلبەتٸن قالىپتاستىرۋ مٸندەتٸنە بارىپ تٸرەلەدٸ.

دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا باعىت العان بولاشاعى باياندى ەلدٸڭ ٶرٸسٸ قاشاندا بٸلٸكتٸ دە سانالى ۇرپاعىمەن كەڭەيمەك. ٶسكەلەڭ جاستى  ەلٸمٸزدٸڭ تۇتقاسى ەتٸپ تەربيەلەۋ – ەربٸر اتا-انا مەن مۇعالٸمگە بايلانىستى. ال, وسى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ابىرويمەن اتقارۋ ارداقتى ۇستازدارعا جٷكتەلگەن مەرتەبەلٸ مٸندەت. 50-شٸ وقۋ جىلىن ٶتكەرٸپ وتىرعان ۇلاعات ۇياسى دا كەمەل كەلەشەككە وسىنداي ايقىن ماقسات قويىپ وتىر.

جاندار اسان,

تاراز مەملەكەتتٸك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ اقپاراتتىق-يميدجدٸك ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ, گۋمانيتارلىق عىلىمدار ماگيسترٸ