فوتو: azattyq.org. كينو-فوتوقۇجاتتار مەن دىبىس جازبالارى ارحيۆٸندە ساقتالعان سيرەك كەزدەسەتٸن فوتوسۋرەتتەردٸڭ بٸرٸ.
ارحيۆ دەگەندە كٶز الدىمىزعا ەسكٸ قۇجاتتار مەن سارعايعان پاراقتار ەلەستەيتٸنٸ راس. الايدا بٷگٸنگٸ ارحيۆ – تسيفرلىق تەحنولوگييالارمەن جابدىقتالعان, بەينە, فوتو, دىبىس فورماتتارىندا جۇمىس ٸستەيتٸن زاماناۋي مەكەمە. سونىڭ جارقىن مىسالى – قازاقستانداعى جالعىز ورتالىق مەملەكەتتٸك كينو-فوتوقۇجاتتار مەن دىبىس جازبالارى ارحيۆٸ.
ۇلتتىق جادىنىڭ بەينەلٸ كٶرٸنٸسٸ
80 جىلدان اسا تاريحى بار ورتالىق مەملەكەتتٸك كينو-فوتوقۇجاتتار مەن دىبىس جازبالارى ارحيۆٸندە ەلٸمٸزدٸڭ تاريحي كينوحرونيكاسى, فوتوسۋرەتتەرٸ مەن دىبىستىق جازبالارى ساقتالادى. قوردا 300 مىڭنان استام بٸرەگەي قۇجات بار. ارحيۆ تەك ماتەريالدى ساقتاپ قانا قويماي, ولاردى زەرتتەۋشٸلەر, كينوگەرلەر, جۋرناليستەر, بلوگەرلەر مەن شەتەلدٸك مامانداردىڭ يگٸلٸگٸنە ۇسىنادى.
«بٸز ۇلتتىڭ تاريحي جادىسىن تەك قاعازبەن ەمەس, دىبىس پەن بەينە ارقىلى دا ساقتاۋىمىز كەرەك. بۇل – تٸرٸ تاريح», – دەيدٸ ارحيۆ ديرەكتورى ٸليياس ىسقاقوۆ.
2000 جىلدان بەرٸ مۇنداعى قۇجاتتار تسيفرلىق فورماتقا كٶشٸرٸلٸپ كەلەدٸ. بٷگٸنگە دەيٸن ارحيۆ قورىنىڭ 60 پايىزى تسيفرلانعان. بٸراق بۇل باعىتتا ەلٸ دە شەشٸمٸن تاپپاعان مەسەلە كٶپ.
تسيفرلاندىرۋ – وڭاي شارۋا ەمەس
قازٸرگٸ زاماندا HD جەنە 4K فورماتتارعا كٶشۋ – ۋاقىت تالابى. الايدا ارحيۆتٸڭ تەحنيكالىق مٷمكٸندٸگٸ بۇل ٷدەرٸسكە تولىق دايىن ەمەس:
زاماناۋي سەرۆەرلەر مەن رەزەرۆتٸك قۋات كٶزدەرٸ جەتكٸلٸكسٸز;
كەڭٸستٸكتٸڭ تارلىعى – نەگٸزگٸ مەسەلە;
تسيفرلانعان ماتەريال ساپاسىن جوعالتىپ وتىرادى, ال پلەنكا 100 جىلعا دەيٸن ساقتالادى.
فوتو: ٸليياس ىسقاقوۆتىڭ جەكە مۇراعاتىنان
«تسيفرلىق كٶشٸرمەلەردٸڭ ساپاسى ەر كٶشٸرۋ سايىن ناشارلايدى. ال كينوپلەنكانى دۇرىس جاعدايدا ساقتاساڭىز, عاسىردان استام ۋاقىت قىزمەت ەتەدٸ», – دەيدٸ ارحيۆ باسشىسى.
جاساندى ينتەللەكت ارحيۆكە قالاي كٶمەكتەسەدٸ?
ارحيۆ جۇمىسىنا جاڭا تەحنولوگييالار – ەسٸرەسە جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرٸ ەنٸپ جاتىر. بۇل باعىتتا العاشقى قادامدار جاسالعان:
بەينەجازبالاردان اۆتوماتتى سۋبتيتر جاساۋ;
سٶيلەۋدٸ مەتٸنگە اينالدىرۋ;
بەينەدەگٸ تۇلعالاردى تانۋ.
كەلەشەكتە جاساندى ينتەللەكت بەينەجازبا كٸم تۋرالى ەكەنٸن ٶزٸ انىقتاپ, قىسقاشا سيپاتتاما جازاتىنداي دەڭگەيگە جەتۋٸ مٷمكٸن. بٸراق بۇل ٷشٸن جوعارى دەڭگەيلٸ IT ماماندار قاجەت, ال ولار ەزٸرگە تاپشى.
ماتەريال قايدان كەلەدٸ?
تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىنداعى بەينە جەنە دىبىس جازبالارى ارحيۆكە از تاپسىرىلعان. سەبەبٸ – تەلەارنالار مەن باق تاراپىنان مۇنداي مٸندەتتەمەنٸڭ بولماۋى. ارحيۆ قىزمەتكەرلەرٸ قاجەتتٸ ماتەريالداردى ٶزدەرٸ ٸزدەپ, مەكەمەلەرمەن جەكە كەلٸسسٶز جٷرگٸزۋگە مەجبٷر.
«كەڭەس زامانىندا مۇنداي قۇجاتتاردى تاپسىرۋ مٸندەتتٸ بولسا, قازٸر مەكەمەلەردەن ٶز ەركٸمەن بەرۋدٸ كٷتۋگە تۋرا كەلەدٸ», – دەيدٸ ٸليياس ىسقاقوۆ.
بٷگٸندە م.ەۋەزوۆ تەاترى, اباي اتىنداعى وپەرا جەنە بالەت تەاترى, جازۋشىلار مەن سۋرەتشٸلەر وداعى, «قازاقفيلم» سەكٸلدٸ ۇيىمدارمەن ەرٸپتەستٸك ورناعان. قازاق راديوسىنىڭ التىن قورىنان 22 مىڭ جازبا الىنعان. بٸراق قالعان 80 مىڭ جازبانى الۋ ٷشٸن – جاڭا قويما مەن تەحنيكا قاجەت.
ارحيۆ ۇجىمى تەك ەل ٸشٸندە عانا ەمەس, شەتەل ارحيۆتەرٸمەن دە جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. گەرمانييادان 1896 جىلعى دۋدين مەن باگاەۆتىڭ فوتوسۋرەتتەرٸ الىنعان. رەسەي, موڭعولييا, ارمەنييا, بەلارۋس, اقش ارحيۆتەرٸمەن دە بايلانىس ورناتىلىپ جاتىر. اقش كونگرەسٸنٸڭ كٸتاپحاناسىمەن بٸرلەسكەن جوبا قولعا الىنعان.
بولاشاققا جول اشقان ستراتەگييا
2026–2036 جىلدارعا ارنالعان دامۋ ستراتەگيياسىندا ارحيۆ قىزمەتٸن جاڭعىرتۋعا باسىمدىق بەرٸلگەن. بەس نەگٸزگٸ باعىت ايقىندالعان:
حالىقارالىق ستاندارتقا ساي جاڭا عيمارات سالۋ;
قاۋٸپسٸز سەرۆەرلٸك ينفراقۇرىلىم ورناتۋ;
روبوتتاندىرىلعان ارحيۆ جٷيەسٸن ەنگٸزۋ;
جاساندى ينتەللەكت پەن مۋلتيمەديا باعىتتارىن دامىتۋ;
كادرلىق ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋ – جالاقى, جاڭا ماماندىقتار, شەتەلدٸك تاعىلىمداما.
بٷگٸندە ارحيۆ – جاي ساقتاۋشى مەكەمە ەمەس. ول – تاريح پەن بولاشاقتى جالعايتىن كٶپٸر. ۇلت جادىسىنىڭ كٶرٸنٸسٸن جاڭا تەحنولوگييامەن سٶيلەتٸپ, كەلەشەك ۇرپاققا جەتكٸزۋ – ەلدٸك مٸندەت.
«بٸز تەك ٶتكەندٸ ساقتامايمىز. ونى جاڭا بۋىنعا تٷسٸنٸكتٸ تٸلدە جەتكٸزۋٸمٸز كەرەك. ارحيۆ – ٶتكەننٸڭ ايناسى عانا ەمەس, بولاشاقپەن سٶيلەسە الاتىن تٸرٸ جٷيە بولۋى تيٸس», – دەيدٸ ٸليياس ىسقاقوۆ.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
