تٷركٸستاندا X ەۋرازييا دٷنيەجٷزٸلٸك مۇراسى قالالارىنىڭ حالىقارالىق كونفەرەنتسيياسى ٶتتٸ. بۇل تۋرالى تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ٶڭٸرلٸك كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸ حابارلادى.
بيىل اقپان ايى ٸشٸندە تٷركٸستان قالاسى - ەۋرازييا دٷنيەجٷزٸلٸك مۇراسى قالالارى قاتارىنا رەسمي تٷردە قابىلدانىپ, مٷشە بولعان ەدٸ. وسى ورايدا ۇيىمنىڭ X مەرەيتويلىق كونفەرەنتسيياسىن جۋىردا عانا تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەردٸڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسٸنٸڭ بەيرەسمي سامميتٸندە تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ رۋحاني استاناسى اتانعان تٷركٸستان قالاسىندا ٶتكٸزۋ ۇسىنىلعان.
جيىن بارىسىندا العاشقى سٶز كەزەگٸن العان تٷركٸستان قالاسىنىڭ ەكٸمٸ راشيد ايۋپوۆ بيىل قر تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلدىعى قارساڭىندا ٶتٸپ جاتقان كونفەرەنتسييانىڭ ماڭىزى زور ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. قىزىعۋشىلىق تانىتىپ شەتەلدەردەن كەلگەن قوناقتارعا العىس بٸلدٸردٸ.
«بيىل تٷركٸستاننىڭ جاسىنا قاتىستى سەنساتسييالىق جاڭالىق اشىلدى. 2020 جىلى بٸز «تٷركٸستان قالاشىعىنىڭ ستراتيگرافيياسى« جوباسىن قولعا الدىق, ونىڭ اياسىندا ەجەلگٸ قالانىڭ ارحەولوگييالىق كەشەندەرٸ قارالدى. قازبا جۇمىستارى بارىسىندا تٷركٸستان جەرٸندە بٸزدٸڭ دەۋٸرٸمٸزگە دەيٸنگٸ XVI-XIV عاسىرلارعا تەن قونىستىڭ پايدا بولۋىنىڭ دەلەلدەرٸ تابىلدى. قالانىڭ وڭتٷستٸك شەتٸندە ورنالاسقان شەرباي قورىمىنان تابىلعان قولا دەۋٸرٸنٸڭ كەشەنٸ تٷركٸستاننىڭ جاسى ٷش مىڭ جىل ەكەندٸگٸن انىقتادى», - دەپ اتاپ ٶتتٸ راشيد اباتۇلى.
دٷنيەجٷزٸلٸك مۇرا قالالارى ۇيىمىنىڭ (دمقۇ) سەرٸكتەستٸگٸ شەڭبەرٸندە ۇيىمداستىرىلعان كونفەرەنتسيياعا تاريحي-مەدەني قۇندىلىقتاردى ساقتاۋدا وزىق تەجٸريبەلٸ يران, رەسەي, سەربييا, تٷركييا, پولشا, گرەكييا, يندونەزييا, گەرمانييا, ماروككو, البانييا, قىرعىزستان, ٶزبەكستان جەنە قىتاي سىندى ەلەمنٸڭ 23 ەلٸنەن 50-دەن استام قالانىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
ونلاين-كونفەرەنتسييا اياسىندا ەجەلگٸ مۇرا مەن مەدەنيەتتٸ ساقتاۋ, تۋريزمدٸ دامىتۋ, قالانى دۇرىس جوسپارلاۋ جەنە اباتتاندىرۋ, جاڭا قۇرىلىستار سالۋ جاعدايىندا ونىڭ تاريحي تارتىمدىلىعىن ساقتاۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى.
ٶز سٶزٸندە تٷركٸستان قالاسىنىڭ ەكٸمٸ تۋريزمدٸ دامىتۋ (بٸرلەسكەن تۋريستٸك تۋرلاردى قۇرۋ, تٸكەلەي ەۋە قاتىناسىن ۇلعايتۋ), ۆيرتۋالدى تۋريزم (بٸرلەسكەن ۆيرتۋالدى 3D-تۋرلار, اقپاراتتىق قولداۋ), جاستاردى تەگٸن وقىتۋ بويىنشا الماسۋ (تۋريزم جەنە مەدەنيەت سالاسىندا وقيتىن ستۋدەنتتەرمەن تەجٸريبە الماسۋ) جەنە گۋمانيتارلىق كٶمەك سيياقتى دٷنيەجٷزٸلٸك مۇرا قالالارىن ۇيىمداستىرۋعا قاتىسۋشى ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق سالالارىن كەڭەيتۋ تۋرالى باستاما كٶتەردٸ. بۇل باستامانى دمقۇ ەۋرازييا بويىنشا ٶڭٸرلٸك ٷيلەستٸرۋشٸسٸ - راسيح ساگيتوۆ تا, دمقۇ بارلىق مٷشەلەرٸ دە قولدادى.
ٸس-شارا قورىتىندىسى بويىنشا ەۋرازييانىڭ دٷنيەجٷزٸلٸك مۇرا قالالارى ۇيىمىنىڭ X حالىقارالىق كونفەرەنتسيياسىنىڭ دەكلاراتسيياسى قابىلداندى.
جالپى, اتالعان ۇيىم 1993 جىلى 8 قىركٷيەكتە فەس قالاسىندا (ماروككو) قۇرىلعان بولاتىن. ۇيىم دٷنيەجٷزٸلٸك مۇرا وبەكتٸسٸن قالالىق باسقارۋعا قاتىستى بارلىق مەسەلەلەر بويىنشا ۇجىمدىق كەڭەس بولىپ تابىلادى جەنە ٶز اۋماعىندا يۋنەسكو-نىڭ بٷكٸلەلەمدٸك مۇرا تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلگەن 300-دەن استام قالالارمەن بايلانىسادى. بۇل قالالاردىڭ بارلىعىندا جالپى 164 ميلليوننان استام ادام تۇرادى.
دٷنيەجٷزٸلٸك مۇرا قالالارى ۇيىمى (دمقۇ) مٷشە قالالارعا يۋنەسكو-نىڭ دٷنيەجٷزٸلٸك مۇرا تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋدٸڭ ناقتى تالاپتارىنا سەيكەس بەيٸمدەلۋگە جەنە ولاردى باسقارۋ ەدٸستەرٸن جەتٸلدٸرۋگە كٶمەك كٶرسەتەدٸ.
