تامىرلاس, تاعدىرلاس تٷركٸ حالىقتارىنىڭ ىنتىماقتاستىعى تەۋەلسٸزدٸك العان توقسانىنشى جىلدارى باستالعانى بەلگٸلٸ. ازاتتىقتىڭ ارايلى تاڭىندا بٸرٸن-بٸرٸ تانىپ, قولداپ, باۋىرلاستىقتىڭ بەرٸك نەگٸزٸن قالاعان تۋىس ەلدەر ەۋەلٸ مەدەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىقپالداستىققا مەن بەردٸ.
استانانىڭ بوي كٶتەرۋٸمەن بٸرگە تٷركٸ ىنتىماقتاستىعى جاڭا كەزەڭگە قادام باستى. الىس-بەرٸس, بارىس-كەلٸس ارتىپ, ەكونوميكا, سونىڭ ٸشٸندە قۇرىلىس پەن ساۋدا-ساتتىق سالاسىندا بٸرٸككەن جوبالار كٶبەيدٸ. تاريحي ناحيچيۆان سامميتٸ ارقىلى تٷركٸ ىنتىماقتاستىعى ساياسي-ستراتەگييالىق سيپات الا باستادى. ەلباسى باستاماسىمەن تٷركٸ كەڭەسٸ, تٷركسوي, تٷركپا, تٷركٸ اكادەميياسى, تٷركٸ ميراس قورى قۇرىلىپ, جٷيەلٸ جۇمىستار جاندانا تٷستٸ. ال ٶزبەكستاننىڭ تولىق مٷشە, ماجارستاننىڭ دا باقىلاۋشى بولۋىمەن بٸرگە تٷركٸ كەڭٸستٸگٸ بايقالدان بالقانعا دەيٸنگٸ ۇلان-عايىر ايماقتاعى باۋىرلاس ەلدەردٸڭ باسىن بٸرٸكتٸرەتٸن بٸرتۇتاس ەلەمگە اينالا باستادى. ەڭ باستىسى, تٷركٸ ەلەمٸ دەگەن ورتاق ۇعىم قالىپتاستى.
دٷنيە ديدارىندا كٶپتەگەن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ۇيىمى بار. ولاردىڭ كەيبٸرٸ تەك تۋىستىق نەگٸزگە ارقا سٷيەگەن مەدەني جاقىندىق بولسا, قايسىبٸرٸ تاتۋ كٶرشٸلٸككە نەگٸزدەلگەن ەكونوميكالىق ىقپالداستىق, ەندٸ بٸرٸ پراگماتيكالىق تٷردە قۇرىلعان ساياسي ۇيىمدار. تٷركٸ ىنتىماقتاستىعىندا وسى ٷشەۋٸ دە بار – تامىرلاس ەلدەردٸڭ تاريحى مەن تانىمى بٸر, ولار بٸر-بٸرٸمەن كٶرشٸلەس ورنالاسقان جەنە پراگماتيكالىق سەرٸكتەستٸكتٸ باسشىلىققا الادى – ول ەشكٸمگە قارسى باعىتتالماعان. مۇندا, ەرينە, تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ قۇرمەتتٸ تٶراعاسى, ىنتىماقتاستىقتىڭ ارحيتەكتورى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ رٶلٸ ايرىقشا ەكەنٸ بەلگٸلٸ.
ٶتكەن اپتادا قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلعان تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ كەزەكتەن تىس بەيرەسمي سامميتٸ دە تاريحي جيىن بولدى. تٷركٸ ەلدەرٸ تەۋەلسٸزدٸكتەرٸنٸڭ وتىز جىلدىقتارى قارساڭىندا ٶتٸپ, تٷگەل تٷركٸنٸڭ تٶرٸ تٷركٸستان شاھارى تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ رۋحاني استاناسى بولىپ رەسمي تٷردە قابىلدانعان سامميتتە:
- ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ, كٶلٸك-كومۋنيكاتسييا سالاسى مەن تۋريزمگە مەن بەرۋ, ازييا مەن ەۋروپانى جالعايتىن «تۇران دەلٸزٸن» تيٸمدٸ پايدالانۋ, ينۆەستيتسييالىق قور قۇرۋ, ترانس-شەكارالىق سۋلار مەسەلەسٸن شەشۋ; 2. ساياسي ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ, تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ مەرتەبەسٸن بيٸكتەتۋ, ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸككە مەن بەرٸپ, ناقتى قۇجات قابىلداۋ, ىنتىماقتاستىق ۇيىمدارىنىڭ قۇرىلىمدىق قۇجاتتارىن اياقتاۋ; 3. گۋمانيتارلىق-مەدەني بايلانىستاردى ارتتىرۋ, تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ تۇعىرلى تۇلعالارى نيزاميدٸڭ 880, يۋنۋس ەمٸرەنٸڭ 700, ناۋايدٸڭ 580 جىلدىعى سىندى مەرەيتويلاردى بٸرگە اتاپ ٶتۋ, تٷركٸستان مەن ق.ا.ياساۋي مۇراسىن دەرٸپتەۋ, مەدەنيەت سالاسىندا ناۋاي اتىنداعى حالىقارالىق سىيلىقتى بەكٸتۋ; 4. عىلىمي ينتەگراتسيياعا مەن بەرۋ, ۇلى تۇلعالار مەن قاستەرلٸ مەكەندەردٸ زەرتتەپ, زەردەلەۋ, تٷركٸستاندا ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ, باۋىرلاس ەلدەردٸڭ جوعارى وقۋ ورىندارىن ٷيلەستٸرەتٸن «ۇلى تٷركٸلەر» بٸلٸم قورىن قۇرۋ سيياقتى باۋىرلاس ەلدەردٸڭ بولاشاعى مەن بەكەم بايلانىستارىنا باعدار بولاتىن ناقتى ۇسىنىستار ايتىلدى.
جيىن تٸزگٸنٸن قولعا العان قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ «بٸزدٸڭ ماقساتىمىز – تٷركٸ ەلەمٸن XXI عاسىردا ماڭىزدى ەكونوميكالىق جەنە مەدەني-گۋمانيتارلىق كەڭٸستٸكتٸڭ بٸرٸنە اينالدىرۋ. تٷركٸ ٶركەنيەتٸن جاڭعىرتۋدى, ەڭ الدىمەن, ياساۋي مۇراسى مەن قاسيەتتٸ تٷركٸستاندى ەلەمگە تانىتۋدان باستاۋعا شاقىرامىز» دەپ, تٷركٸ كەڭەسٸنە مٷشە ەلدەر اراسىندا جاساندى ينتەللەكتٸنٸ دامىتۋ, اۋقىمدى دەرەكتەردٸ تالداۋ, تسيفرلاندىرۋ, ينتەرنەت ساۋداسى, ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارى سيياقتى سالالاردا ورتاق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋعا شاقىردى.
بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق – بولاشاقتاعى تابىستى سەرٸكتەستٸكتٸڭ نەگٸزگٸ فاكتورى. وسى رەتتە قازاقستان پرەزيدەنتٸ ورتاق عىلىمي, مەدەني-اعارتۋشىلىق كەڭٸستٸك قالىپتاستىرعان جٶن دەپ ەسەپتەيدٸ. پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, ونى «ۇلى تٷركٸلەر» بٸلٸم بەرۋ قورىن قۇرۋ ارقىلى جٷزەگە اسىرۋعا بولادى. قور ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىندا اكادەمييالىق ۇتقىرلىق, تاعىلىمدامادان ٶتۋ, بٸلٸكتٸلٸكتٸ ارتتىرۋ ٸسٸن ٷيلەستٸرەدٸ. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى باۋىرلاس ەلدەردٸڭ جاستارى ٷشٸن قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تٷرٸك ۋنيۆەرسيتەتٸندە 50 گرانت بٶلەمٸز دەدٸ. بۇل 50 گرانت ياساۋي شەكٸرتاقىسى دەپ اتالاتىن بولادى.
قالالارعا قاسيەت بەرەتٸن دە, ىنتىماقتاستىققا كٶڭٸل بٶلەتٸن دە – پاراسات-پايىمى مول, كٸسٸلٸگٸ كەمەل ادامدار. تامىرلاس ەلدەردٸڭ رۋحاني تۇتقاسى سانالاتىن تٷركٸستاننىڭ قايتا تٷلەۋٸ تٷركٸ ٶركەنيەتٸنٸڭ پاسسيونارلىق قايتا جاڭعىرۋىنا سەرپٸن بەرەدٸ دەپ سەنەمٸز.
دارحان قادىرەلٸ,
"ەگەمەن قازاقستان" گازەتٸ
