ٶتكەن جىلى قاسىم-جومارت توقاەۆ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا جارييالانعان تيٸمدٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋ باستاماسىن جٷزەگە اسىرىپ, 22 شٸلدەدە پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ جانىنان ٶتٸنٸشتەردٸ قاراۋدى باقىلاۋ بٶلٸمٸن قۇردى. بٸر جىلدا اتالعان بٶلٸم 30 مىڭنان استام تۇرعىننىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن تىڭداپ, مەسەلەسٸن شەشۋگە كٶمەكتەسكەن.
ەل تۇرعىندارى پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنە تٷرلٸ مەسەلە بويىنشا جٷگٸنەدٸ. شاعىمدار مەن ٶتٸنٸشتەردەن باسقا, زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جوبالار بويىنشا باستامالار مەن جوبالار دا ۇسىنىلادى. ٶز كەزەگٸندە ٶتٸنٸشتەردٸ قاراۋ بٶلٸمٸ شاعىمدار بويىنشا تيٸستٸ مەملەكەتتٸك ورگانعا ساۋال جولداپ, مەسەلەنٸڭ جەدەل شەشٸلۋٸنە ىقپال ەتەدٸ.
مەسەلەن, «قازاقستان فوتوەنتسيكلوپەديياسى» جوباسىنىڭ اۆتورلارىنىڭ بٸرٸ ۆ.پرونين بٸرەگەي جوبانى ەرٸ قاراي دامىتۋ ٷشٸن ٶتٸنٸشتەر بٶلٸمٸنە جٷگٸنگەن. پرەزيدەنت كٶمەكشٸسٸنٸڭ قابىلادۋىنان كەيٸن بٸرنەشە كٷندە قر اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ «قازاقستان فوتوەنتسيكلوپەديياسى» مەرزٸمدٸ جەنە جەلٸلٸك باسىلىمىن ەسەپكە قويعانى تۋرالى كۋەلٸك بەردٸ.
«فوتوجوبانىڭ ٶزٸ – قازاقستان حالقىنىڭ مەدەنيەتٸ تۋرالى سۋرەتتەردٸڭ ەلەكتروندى بانكٸ ٸسپەتتەس. مۇندا سەۋلەت, تابيعات, وقيعالار, سپورت سىندى كٶپتەگەن سالا قامتىلادى. ماتەريالدار 16 جىل بويى جينالعان. تٷرلٸ تەحنيكالار مەن ليتسەنزييالىق باعدارلامالار ٶز قاراجاتىمىزعا الىندى. ەرٸ قاراي دا جۇمىس ٸستەۋ ٷشٸن تەحنيكانى جاڭارتۋ كەرەك بولدى. سول ٷشٸن پرەزيدەنتتەن كٶمەك سۇرادىق. قوعامدىق قابىلداۋدان ايدا بالاەۆا بٸزدٸڭ حاتىمىزدى وقىپ, جوبامىزدى زەرتتەۋگە تاپسىرما بەردٸ. مەدەنيەت مينيسترٸمەن ونلاين كونفەرەنتسييا جاسالدى. بٸزگە باق رەتٸندە رەسمي تٸركەلۋدٸ ۇسىندى جەنە بارلىق قۇجات جىلدام رەسٸمدەلدٸ. بۇل ٷكٸمەتتٸڭ بٸزدٸڭ جوبانى باعالاۋىنىڭ ارقاسى. الدا تاعى جوسپارىمىز كٶپ», - دەدٸ «قازاقستان فوتوەنتسيكلوپەديياسى» جوباسىنىڭ اۆتورى ۆلاديمير پرونين.
ٶڭٸرلەردە تۇراتىن حالىقتىڭ ٷنٸنە قۇلاق اسىپ, مەسەلەسٸن وڭ شەشٸپ بەرگەن مىسالدار كٶپ. اتاپ ايتقاندا, قىزىلوردا وبلىسىندا كەسٸپكەر س. مۇحامەديەۆكە ايماقتاعى نيتريت تۇز كەن ورنىندا ٶندٸرٸس اشۋ جوباسى بويىنشا كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ. جوبانى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن وبلىس ەكٸمدٸگٸ 5 گەكتار جەر بٶلٸپ, قاجەتتٸ قۇجاتتاردى ەزٸرلەۋ رەسٸمدەرٸ باستالدى.
سونىمەن بٸرگە, ٶتٸنٸشتەر بٶلٸمٸ كەسٸپكەرلەردٸڭ مەملەكەتتٸك ورگاندار جۇمىسىنا دەگەن بارلىق ارىز-شاعىمىنا كٶڭٸل بٶلٸپ وتىر. مەسەلەن, جاقىندا الماتى قالاسىنداعى «Exxon corp.-10» جشس ەكونوميكالىق تەرگەۋلەر دەپارتامەنتٸنٸڭ ٸس-ەرەكەتٸنە شاعىمداندى. ولار جشس-عا قاتىستى اسا ٸرٸ كٶلەمدەگٸ مۇناي ٶنٸمدەرٸن شىققان ورنىن راستايتىن قۇجاتتارسىز تاسىمالداۋ, ساقتاۋ فاكتٸسٸ بويىنشا سوتقا دەيٸنگٸ تەرگەۋ جۇمىستارىن باستاعان. جٷرگٸزٸلگەن سوت-ەكونوميكالىق ساراپتاما نەتيجەسٸندە بيىلعى 5 ماۋسىمدا الماتى قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى قىلمىستىق قۇرام بولماعاندىقتان ٸستٸ توقتاتۋدى ۇيعاردى. ال ەكونوميكالىق تەرگەۋلەر دەپارتامەنتٸنٸڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىنا قاتىستى تەرتٸپتٸك شارا قولدانىلدى.
پرەزيدەنت كٶمەكشٸسٸ تۇرعىندار ۇسىنعان بارلىق ستراتەگييالىق باستامالاردى دا ەرەكشە نازارعا الادى. وسىلايشا, ك.كونوپيانوۆتىڭ قازاقستاننىڭ سولتٷستٸگٸندەگٸ اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بويىنشا جاڭا ستراتەگييا جاساۋ تۋرالى ٶتٸنٸشٸ قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنە جولداندى. ٶز كەزەگٸندە مينيسترلٸك بٶلٸمٸ اۆتورعا اٶك دامىتۋ مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىس توبىنا كٸرۋدٸ ۇسىندى.
قيىن جاعدايدا قالعان ازاماتتارعا دا ٶتٸنٸشتەر بٶلٸمٸ قول ۇشىن سوزادى. مەسەلەن, گالاي ك.ن. ەسٸمدٸ ازامات ۇزاق جىلدار بويى مەسكەۋدە تۇرىپ, الماتىعا قايتا ورالعان ەجەسٸ س. ك. قاناەۆانى تٸركەۋگە الۋعا كٶمەك كٶرسەتٸلگەنٸ ٷشٸن العىس ايتتى.
كٶپتەگەن وقيعالاردا ٶتٸنٸشتەر بٶلٸمٸنە قر قۇقىقتىق كەڭەسشٸلەر پالاتاسى قاۋىمداستىعى ٷلكەن كٶمەك كٶرسەتەدٸ. زاڭ كەڭەسشٸلەرٸنٸڭ ساراپتامالىق تۇجىرىمدامالارى ەڭ قيىن جاعدايلاردى دا انىقتاۋعا كٶمەكتەسەدٸ. تۋعان ۇلى ت. ەرلانوۆقا قاتىستى سوت اكتٸلەرٸمەن كەلٸسپەگەن ا. ب. قۇسايىنوۆانىڭ ٶتٸنٸشٸ ەگجەي-تەگجەيلٸ زەرتتەلگەن سوڭ, باس پروكۋرور سوت شەشٸمٸنە نارازىلىق بٸلدٸردٸ. جوعارعى سوت ٷكٸمدٸ قاناعاتتاندىرىپ, سوتتالۋشىنىڭ ەرەكەتٸ قايتا قارالدى جەنە قاماۋدان بوساتىلدى.
ٶتٸنٸش بەرۋشٸلەردٸڭ مەسەلەلەرٸن تيٸمدٸ شەشۋ ٷشٸن پرەزيدەنتتٸڭ كٶمەكشٸسٸ تيٸستٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قاتىسۋىمەن جەكە قابىلداۋ ٶتكٸزەدٸ. ازاماتتىق-قۇقىقتىق داۋ-داماي مەن جەر ۋچاسكەسٸ بار تۇرعىن ٷيدٸ ساتىپ الۋ-ساتۋ شارتىن جالعان دەپ تانۋدى تالاپ ەتۋ بويىنشا, ب.ج. تەجەنوۆانىڭ ٶتٸنٸشٸمەن جوعارعى سوت ٶكٸلدەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن جەكە قابىلداۋ ٶتتٸ. نەتيجەسٸندە اتىراۋ وبلىستىق سوتىنىڭ ازاماتتىق ٸستەر جٶنٸندەگٸ القاسىنىڭ قاۋلىسىمەن تالاپ ارىزدى قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتۋ تۋرالى شەشٸم جويىلدى, ٸس بويىنشا تالاپ ارىزدى قاناعاتتاندىرۋ تۋرالى جاڭا شەشٸم قابىلداندى, ساتىپ الۋ-ساتۋ شارتى جارامسىز دەپ تانىلىپ, جەر ۋچاسكەسٸ بار ٷي ٶتٸنٸش بەرۋشٸگە قايتارىلدى.
ال قاراعاندىلىق س. ۆ. ياكوۆلەۆا قالاداعى كٶلٸك-تەحنيكالىق كوللەدجٸن جاڭا ورىنعا كٶشٸرۋ مەسەلەسٸمەن جٷگٸنگەن ەدٸ. ٶتٸنٸش بەرۋشٸ كوللەدج قالانىڭ باسقا اۋدانىنا كٶشكەن سوڭ, كٶلٸك لوگيستيكاسىنداعى قيىندىقتارعا بايلانىستى ستۋدەنتتەرگە جاڭا جەرگە جەتۋ قيىنعا سوعادى دەپ شاعىمداندى. بۇل مەسەلەنٸ قاراعاندى وبلىسىنىڭ بٸلٸم بەرۋ باسقارماسى باقىلاۋعا العان سوڭ, كٶلٸك-تەحنيكالىق كوللەدجدٸ كٶشٸرۋ جۇمىستارى توقتاتىلدى.
سونىمەن بٸرگە, استانالىق تۇرعىن م. د. ەمٸربەكوۆا «كٷمٸس القا» يەگەرٸ رەتٸندە كوممۋنالدىق تۇرعىن ٷي قورىنان باسپانا الۋعا, ماتەريالدىق كٶمەك جەنە جۇمىس تابۋعا كٶمەك سۇرادى جەنە اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸ ۋاقىتىلى المايتىنىنا شاعىمداندى. مەملەكەتتٸك باعدارلاما اياسىندا 2019 جىلدىڭ 21 تامىزىندا ول نۇر-سۇلتان قالاسى, قوشقارباەۆ داڭعىلىنداعى 80/1-ٷيدەن «كٶپبالالى وتباسى» ساناتىنداعى ٷش بٶلمەلٸ پەتەردٸ (77,3 ش.م.) الدى. سەۋٸردەن باستاپ كٶپ بالالى انا اي سايىن 117 607 تەڭگە اەك الىپ وتىر.
تاعى بٸر تۇرعىن پ.ي. نييازوۆا ٶتٸنٸشتەر بٶلٸمٸنە جٷگٸنٸپ, «بەرەكەلٸ باسپانا» باعدارلاماسى بويىنشا پەتەر كٸلتٸن الۋعا كٶمەك سۇرادى. مەملەكەتتٸك باعدارلاما اياسىندا ونىڭ وتباسى 2019 جىلدىڭ 21 تامىزىندا نۇر-سۇلتان قالاسى, قوشقارباەۆ داڭعىلىنداعى 80/1-ٷيدەن «كٶپبالالى وتباسى» ساناتىنداعى ەكٸ بٶلمەلٸ پەتەردٸ الدى.
ەكٸباستۇز قالاسىنىڭ تۇرعىنى م.اسىلباەۆا ٶزٸنٸڭ مٷگەدەك بالالارىنا تەگٸن گليۋتەنسٸز ٶنٸم بەرٸلمەگەنٸ ٷشٸن شاعىم تٷسٸردٸ. نەتيجەسٸندە پاۆلودار وبلىسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ەمدٸك تاماق ساتىپ الىپ, گليۋتەنسٸز ٶنٸمدەردٸ جەتكٸزۋگە كەلٸسٸمشارت جاسادى. تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە بۇل وتباسىعا كوممۋنالدىق قىزمەتتەردٸ تٶلەۋگە جەنە ازىق-تٷلٸك جيىنتىقتارىن ساتىپ الۋعا قارجىلاي كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ.
ايتا كەتەيٸك, قر پرەزيدەنتٸ ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ ٶتٸنٸشتەردٸ قاراۋدى باقىلاۋ بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ, پرەزيدەنت كٶمەكشٸسٸ تامارا دٷيسەنوۆا كارانتيندٸك شەكتەۋ شارالارىنا بايلانىستى شاعىمدانۋشى ازاماتتارمەن جەنە تيٸستٸ مەملەكەتتٸك ورگان ٶكٸلدەرٸمەن ونلاين قابىلداۋ ٶتكٸزٸپ كەلەدٸ.
