سوڭعى جىلدارى AgTech اتىمەن تارالعان تەحنولوگييا اگروٶنەركەسٸپ سالاسىنىڭ بەت-بەينەسٸن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتتٸ. 2015 جىلى اگروسالاعا قۇيىلعان ينۆەستيتسييا مٶلشەرٸ 4.6 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتتٸ. الايدا, حالىق سانى كٶبەيٸپ جاتقاندىقتان شيكٸزاتقا قاجەتتٸلٸك كٶبەيمەسە, ازايماق ەمەس. ال جاقىندا جاسالعان زەرتتەۋلەرگە سٷيەنسەك, 2030 جىلعا قاراي اگروسالانىڭ ٶندٸرٸس قۋاتىن 60%-عا كٶتەرۋ كەرەك.
وعان قالاي قول جەتكٸزبەكپٸز? بٸر عانا جاۋاپ بار, ول – فەرمەرلەر مەن تاماق ٶنەركەسٸبٸندەگٸ ادامداردىڭ تسيفرلى تەحنولوگييانىڭ تٸلٸن مەڭگەرۋٸ. سول كەزدە عانا ٶندٸرٸس قۋاتىن بٸرنەشە ەسە ارتتىرۋعا بولادى. تەحنولوگييانىڭ قولدانىلۋ اياسى كەڭەيگەن كەزدە اگروٶنەركەسٸپ جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرٸلەرٸ انىق.
ەسەپتەۋٸش تەحنولوگييالار جەنە سەنسورلى قۇرالدار
اگروٶنەركەسٸپكە ەسەپتەۋٸش تەحنولوگييالار جەلٸسٸن (ەتج) قوسۋ جاقسى نەتيجە بەرەدٸ. ەسٸرەسە, ەتج-نٸڭ تاماق ٶندٸرٸسٸ سەكتورىندا ٷلكەن ەلەۋەتٸ بار. Cisco جاساعان زەرتتەۋلەرگە سەيكەس, ەتج-نىڭ اگروٶنەركەسٸپكە كٸرۋٸنە 14,4 تريلليون اقش دوللارى كەتەدٸ. ەتج ارقىلى اگرارلىق سالاداعى رەسۋرستاردى سەنسورلى قۇرالداردىڭ كٶمەگٸمەن جيناۋعا, تەكسەرۋگە جەنە تاراتۋعا بولادى.
سۋرەتتٸ تانيتىن تەحنولوگييامەن جابدىقتالعان سەنسورلار ەگٸستٸك القابىنىڭ ستراتەگييالىق ماڭىزدى ايماقتارىنا ورنالاستىرىلادى. نەتيجەسٸندە فەرمەرلەر ەگٸستٸكتٸ كەز كەلگەن ۋاقىتتا, كەز كەلگەن جەردەن باقىلاي الادى. سەنسورلى قۇرىلعىلار فەرمەرلەرگە ماڭىزدى مەلٸمەتتەردٸ جٸبەرەدٸ. ديقاندار سوعان بايلانىستى ەگٸستٸككە قانداي كٷتٸم جاسالۋ كەرەكتٸگٸن شەشەدٸ. راسىندا ارنايى قوسىمشا ارقىلى باقشاداعى كٶكٶنٸستەر مەن جەمٸستەردٸڭ قايسىسىن سۋارىپ, قايسىسىنا قوسىمشا تىڭايتقىشتار بەرۋ كەرەكتەگٸن بٸلسەك, الاتىن ٶنٸم ەلدەقايدا كٶپ بولاتىن ەدٸ. ال ٷلكەن ەگٸستٸك القابىنداعى ەتج سەنسورالارىنىڭ جۇمىسى دا سونداي بولماق جەنە ول ٶتە ٷلكەن اۋماقتى باقىلاۋدا ۇستاي الادى. بۇل تاماق ٶندٸرٸسٸندەگٸ ىسىراپتى ازايتىپ, ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرادى.
ەتج جەنە تەحنيكاعا ورناتىلعان سەنسورلار
اتالمىش تەحنولوگييانى ەگٸستٸك القاپتارىنا ورنالاستىرعان سيياقتى, سەنسورلاردى اگروسالاداعى تەحنيكانىڭ جاعدايىن باقىلاۋ ٷشٸن دە قولدانۋعا بولادى. سوعان ساي تراكتورلار مەن باسقا دا اگروتەحنيكا كٶپتەگەن سەنسورمەن جابدىقتالادى. كەيبٸر سەنسورلار تاۋلى-قىراتتى جەرلەردٸ GPS-تٸڭ كٶمەگٸمەن باقىلايدى. ال كەيبٸرەۋلەرٸ الىناتىن تٷسٸمدٸ ەسەپتەۋگە جەنە تٸركەۋگە ارنالعان. تٸپتٸ تراكتورلاردى قاي ۋاقىتتا جٶندەۋ كەرەكتٸگٸن قاداعالايتىن قۇرىلعىلار دا بار. جالپىلاما ايتقاندا, مۇنداي سەنسورلار اۋىر تەحنيكانىڭ بارىنشا پايدالى ەرٸ ۇزاق قولدانىلۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ.
دروندار جەنە ەگٸستٸكتٸ باقىلاۋ
ەگەر سٸزدٸڭ شاعىن باقشاڭىز بولسا, ونداعى جاعداي ٷنەمٸ كٶز الدىڭىزدا بولادى. بٸراق ٸرٸ ەگٸستٸك القاپتارى شاقىرىمدارعا سوزىلعاندىقتان, القاپتى كٶرە الۋ ٷشٸن قۇستىڭ ۇشۋ بيٸكتٸگٸنە كٶتەرٸلۋٸڭ كەرەك. ول ٷشٸن ەر فەرمەردە ەڭ ازى بٸر تٸكۇشاق بولۋ كەرەك. ال تٸكۇشاق ورنىنا درون قولداناتىن بولساق, شارۋالار اقشا ٷنەمدەي الار ەدٸ. سەبەبٸ, دروندار تٸكۇشاقتان ەلدەقايدا ارزان. سوڭعى ۋاقىتتا اقش-تا دروندار جاقسى قولدانىلىپ, ەگٸستٸكتٸ قۇرعاقشىلىق پەن باسقا دا قاۋٸپتٸ تابيعي زييانكەستەردەن قورعاۋعا مٷمكٸندٸك الدى. درون تٷسٸرگەن داقىلدىڭ 3D سۋرەتتەرٸن ساراپتامادان ٶتكٸزۋ ارقىلى توپىراقتىڭ ساپاسى مەن جاعدايىن سارالاۋعا بولادى.
سونىمەن قاتار دروندار ەگٸستٸكتٸڭ ٷستٸنە حيمييالىق دەرٸلەردٸ سەبۋگە قولدانىلدى. ولار دەرٸ-دەرمەكتٸ سەپكەن كەزدە توپىراقتىڭ تٶمەنگٸ قاباتىنا ٶتپەيتٸندەي, ٶتە مۇقييات جاسايتىن. جاقىندا جاسالعان زەرتتەۋلەرگە ساي, دروندار باسقا ماشينا تٷرلەرٸمەن سالىستىرعاندا دەرٸنٸ بەس ەسە تيٸمدٸ سەبەدٸ ەكەن.
ديقانشىلىق جەنە روبوتتار
روبوتتار مەن جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ باسقا يندۋسترييادا قولدانىلعانى سيياقتى, ولار اگروٶنەركەسٸپتٸڭ دە ٶندٸرٸس ەلەۋەتٸن بٸرنەشە ەسە كٶتەرە الادى. دج. ديردٸڭ جاساعان زەرتتەۋلەرٸ بويىنشا, سۋلاندىرۋعا جەنە ارامشٶپ جۇلۋعا ارنالعان روبوتتار حيمييالىق دەرٸنٸڭ قولدانىسىن 90%-عا دەيٸن ازايتادى ەكەن.
سول سيياقتى ٶزگە دە ستارتاپتار لازەر مەن كامەرانىڭ كٶمەگٸمەن ارامشٶپتەردٸ جۇلۋدى تەجٸريبەدەن ٶتكٸزٸپ جاتىر. بۇل روبوتتار ەگٸستٸكتٸڭ ٸشٸندە ٶزٸ جول تاۋىپ, ارامشٶپتٸ ادامداردىڭ ارالاسۋىنسىز جۇلا الادى. كەيبٸر روبوتتار كٶشەتتەر مەن دەندەردٸ ەگۋمەن اينالىسىپ, قولمەن جاسالاتىن جۇمىستى اۆتوماتتاندىرادى. الدىڭعى بۋىن روبوتتارى ٷشٸن مٷمكٸن ەمەستەي كٶرٸنگەن جەمٸستەر مەن جاڭعاقتاردى جيناۋ پروتسەسٸن دە قازٸرگٸ روبوتتار اتقارادى.
راديوجيٸلٸكتەردٸ سەيكەستەندٸرۋ سەنسورلارى مەن ترەكينگ
راديوجيٸلٸكتٸ سەيكەستەندٸرۋ سەنسورلارى داقىلدار جينالعان سوڭ, ونىڭ ەگٸس القابىنان دٷكەن سٶرەلەرٸنە دەيٸنگٸ جولىن باقىلايدى. نەتيجەسٸندە, تۇتىنۋشىلار ساتىپ العان تاماعىنىڭ دٷكەن سٶرەسٸنە قالاي كەلگەنٸن كٶرٸپ, بٸلە الادى. وسى سيياقتى تەحنولوگييا تۇتىنۋشىلاردىڭ ٶندٸرۋشٸلەرگە دەگەن سەنٸمٸن ارتتىرىپ, ولاردىڭ ٷنەمٸ تازا ەرٸ بالعىن ٶنٸم ۇسىنۋىنا ۇقىپتىلىقپەن قارايدى.
الايدا بۇل ٶندٸرۋشٸلەردٸ ە تيپتەگٸ تۇراقتاندىرعىشتاردى قولدانۋدان الىستاتپايدى. دەگەنمەن ول شامادان تىس قولدانىلعان بولسا, ٶندٸرۋشٸنٸ انىقتاپ, ٶنٸمدٸ كەرٸ قايتارۋعا بولادى. سول سيياقتى كولي مەن زيياندى باكتەرييالاردىڭ بٸزدٸڭ داستارحانىمىزعا تٷسۋٸنە جول بەرمەي, تاماقتان ۋلانۋدىڭ دەڭگەيٸن تٷسٸرۋگە كٶمەكتەسەدٸ.
وسىنداي ترەكينگ جٷيەسٸ تۇتىنۋشىلاردىڭ ٶنٸم ساپاسىنا قاتىستى كٷمەنٸن ازايتادى. ال فەرمەرلەر ٷشٸن تاۋارىنىڭ باقىلاۋدا بولعانى بەلگٸلٸ بٸر جەڭٸلدٸك سەزٸمٸن سىيلايدى. وسىدان كەيٸن ولار ٶز ٶنٸمٸنٸڭ تازا ەكەندٸگٸنە كەپٸلدٸك بەرەتٸن بولادى.
كومپيۋتەرلٸك سانا مەن ساراپتاما
وسى سالاداعى ەڭ يننوۆاتسييالىق جاڭالىق دەپ كومپيۋتەرلٸك سانا مەن جوعارى دەڭگەيدەگٸ ساراپتامانىڭ قولدانىسقا ەنگەنٸن ايتۋعا بولادى. ونى ديقاندار داقىلدى ەگۋدەن بۇرىن قولعا الادى. كومپيۋتەرٸك سانا قاي داقىلدىڭ قاي قاسيەتٸ مەن سورتى نارىقتا ٷلكەن سۇرانىسقا يە بولاتىنىن انىقتايدى. باعدارلامانىڭ كٷشٸمەن ەلەمنٸڭ بارلىق تٷپكٸرٸندە جەرٸ مەن كليماتىنا سەيكەس كەلەتٸن داقىل تٷرلەرٸن ۇسىنادى.
كومپيۋتەرلٸك سانانىڭ الگوريتمدەرٸ اگروٶنەركەسٸپتە دە قولدانىس تابادى. الگوريتمدەر قاي تاۋاردىڭ جاقسى سۇرانىسقا يە بولىپ, قاي تاۋاردىڭ كەرٸ قالعانىن ايتا الادى. وسىلايشا, بولاشاقتاعى اگروسالانى قاي باعىتتا دامىتۋ كەرەكتٸگٸنە بولجام جاساي الامىز.
اگرونومييانىڭ بولاشاعى تسيفرلىق تەحنولوگييانىڭ كەڭ قولدانىلۋىنا تٸكەلەي بايلانىستى. ديقاندار مەن فەرمەرلەر ەربٸر ٸسكە قوسىلعان تەحنولوگييانىڭ پايداسىن كٶرٸپ, قورشاعان ورتانى قورعاۋعا مەن بەرەتٸن بولادى. سەيكەسٸنشە, جاقسى تٷسٸم الىپ, داقىلداردى ٶسٸرۋدٸڭ, كٷتۋ مەن جيناۋدىڭ تيٸمدٸ جولدارىن تابادى. قازٸرگٸ ادامدار قالاي ٷزدٸكسٸز دامىسا, اگروسالاداعى ەدٸستەر دە دامۋى كەرەك. ەندٸگٸ كەزەكتە, تەحنولوگييانىڭ كٶمەگٸمەن داستارحانىمىزعا ساپالى ٶنٸمدەر قويىپ, ديقانداردىڭ دا ٶز جۇمىسىنا ريزا بولاتىن ۋاقىتى كەلدٸ.
ماقالانىڭ تٷپنۇسقاسى: forbes.com
