ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ ەرلان تۇرعىمباەۆ حالىقپەن ەسەپتٸك كەزدەسۋٸندە ۆەدومستۆونىڭ 2019 جىلى اتقارعان جۇمىستارىنىڭ نەگٸزگٸ نەتيجەلەرٸ تۋرالى ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ە. تۇرعىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە ٸٸم جٷيەسٸ ٶز جۇمىسىنىڭ اشىقتىعى مەن ايقىندىلىعى پرينتسيپٸن كٶرسەتٸپ, حالىقتىڭ سەنٸم دەڭگەيٸن ارتتىرۋ جەنە «كەرٸ بايلانىس» ورناتۋ شارالارىن قابىلداپ جاتىر.
بۇل ٷشٸن بٸرٸنشٸ كەزەكتە ازاماتتاردى قابىلداۋ تەرتٸبٸ قايتا قارالدى. ەندٸ وبلىستىق دەپارتامەنتتەردٸڭ, اۋداندىق جەنە قالالىق ٸشكٸ ٸستەر بٶلٸمدەرٸنٸڭ باسشىلارى, ولاردىڭ ورىنباسارلارى اپتا سايىن وسى جۇمىستاردى جٷرگٸزەدٸ. مينيسترلٸكتٸڭ ٶزٸندە دە قابىلداۋ بەلسەندٸ تٷردە جٷزەگە اسىرىلۋدا.
«تەك ٶتكەن جىلى مەن 326 ادامدى (بيىل – 111), مەنٸڭ ورىنباسارلارىم 309 ادامدى (بيىل – 87) قابىلدادىق. ازاماتتاردىڭ جولعا, ەلوردادا تۇرۋ شىعىندارىن بولدىرماۋ ماقساتىندا تٸكەلەي ٶڭٸرلٸك دەپارتامەنتتەردەن بەينە بايلانىس ارقىلى ٶتٸنٸشتەردٸ قابىلداۋ ۇيىمداستىرىلدى. بۇل شەشٸم قابىلداۋدى جەدەلدەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», — دەدٸ مينيستر.
قالالىق جەنە اۋداندىق پوليتسييا بٶلٸمدەرٸندە «ازاماتتار ٷشٸن قابىلداۋ بٶلمەسٸ» قۇرىلعان, وندا حالىققا كونسۋلتاتسييالىق كٶمەك كٶرسەتٸلەدٸ.
«حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى جەنە «كابينەتتٸك جٷيەدەن» ٶتۋ اياسىندا «جولداعى قابىلداۋ» اكتسييالارى تۇراقتى تٷردە ٶتكٸزٸلەدٸ. وسىنداي «دالا» كەڭەستەرٸن ٶتكٸزۋ ازاماتتارعا پوليتسييامەن جەكە بايلانىس جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, ال, ٶز كەزەگٸندە, پوليتسييادا حالىقپەن تيٸمدٸ ٶزارا ٸس-قيمىلدى جولعا قويۋ مٷمكٸندٸك پايدا بولادى.
اكتسييا جٷرگٸزٸلٸپ باستالعاننان بەرٸ 184 مىڭ ازاماتقا كەڭەس بەرٸلدٸ. 193 مىڭنان استام ٶتٸنٸش قارالدى, ونىڭ ٸشٸندە پوليتسييانىڭ جۇمىسىن جاقسارتۋعا قاتىستى 26 مىڭ ۇسىنىس.
ازاماتتاردىڭ پٸكٸرٸ پوليتسييا جۇمىسىن باعالاۋدىڭ نەگٸزگٸ ٶلشەمٸ رەتٸندە پايدالانىلادى
حالىقپەن ٶزارا ٸس-قيمىلدى جاقسارتۋعا پوليتسييا ورگاندارىنىڭ باسشىلارى مەن ۋچاسكەلٸك ينسپەكتورلار ٶتكٸزەتٸن ەسەپتٸك كەزدەسۋلەر ىقپال ەتٸپ جاتىر. وسىنداي ٸس-شارالار بارىسىندا ازاماتتاردان قۇقىقتىق تەرتٸپتٸ نىعايتۋ جەنە ناقتى اۋماقتا پوليتسييا جۇمىسىنا قاتىستى ۇتىمدى ۇسىنىستار كەلٸپ تٷسەدٸ.
ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸنٸڭ بلوگى بار, وندا جىل باسىنان بەرٸ 2 مىڭ ٶتٸنٸشكە جەدەل تٷسٸنٸكتەمە بەرٸلدٸ.
ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە پوليتسييا دەپارتامەنتتەرٸ باسشىلارىنىڭ جەكە اككاۋنتتارى اشىلدى, وندا ولارى تٸكەرەي ەفيرگە شىعىپ, حالىقپەن بايلانىس جاسايدى.
حالىقپەن «كەرٸ بايلانىس» جاساۋ جەتٸلدٸرٸلٸپ كەلەدٸ. «Polisia.kz» جاڭالىقتار مەديا-پورتالى قۇرىلدى, وندا ازاماتتار مەن باق ٶزەكتٸ, جەدەل ەرٸ سەنٸمدٸ اقپارات الا الادى.
سونىمەن قاتار «سۇراق-جاۋاپ» بٶلٸمٸ بار, وندا بٸردە-بٸر حابارلاما قاراۋسىز قالمايدى. وندا ەڭ جيٸ قويىلعان سۇراقتاردىڭ جاۋاپتارى ورنالاستىرىلعان. بٷگٸنگٸ تاڭدا بۇل سايتتى ينتەرنەت جەلٸسٸنٸڭ 15 مىڭعا جۋىق پايدالانۋشىسى وقيدى.
«قوعامنىڭ پوليتسييا قىزمەتٸنە دەگەن ٷلكەن قىزىعۋشىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, سەرٸكتەستٸك قارىم-قاتىناس ورناتۋ ٷشٸن بٸز ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن پايدالانامىز. جاقىندا Facebook-تە "ازاماتتارعا ارنالعان قوعامدىق ونلاين قابىلداۋ" ٸسكە قوسىلدى. بٸز قاۋٸپسٸزدٸك جاعدايىن جاقسارتۋعا قاتىستى ۇسىنىستار مەن تٸلەكتەردٸ ەسكەرۋگە قاشان دا ەزٸرمٸز», — دەپ اتاپ ٶتتٸ مينيستر.
سونىمەن قاتار ٶتكەن جىلدان باستاپ ازاماتتاردىڭ قوعامدىق پٸكٸرٸ پوليتسييا جۇمىسىن باعالاۋدىڭ نەگٸزگٸ ٶلشەمٸ رەتٸندە پايدالانىلادى. ول ٷشٸن تەۋەلسٸز ينستيتۋتتار ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋلەر جٷرگٸزەدٸ. ايتا كەتۋ كەرەك, ٶتكەن جىلدىڭ نەتيجەلەرٸ جالپى پوليتسيياعا حالىقتىڭ 89%-ى سەنەتٸنٸن كٶرسەتتٸ, ال اۋىلدىق جەرلەردە بۇل كٶرسەتكٸش ودان دا جوعارى (92%).
قر ٸٸم اۆتوماتتاندىرۋ جٷيەسٸن 91%-عا جەتكٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىر
بٷگٸنگٸ تاڭدا ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸندە جاڭا اقپاراتتىق تەحنولوگييالار ەنگٸزٸلٸپ جاتىر.
قاعاز انىقتامالاردى الىپ تاستاۋ جەنە بارلىق مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ ەلەكتروندىق فورماتقا كٶشٸرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. 2019 جىلى 24,5 ملن قىزمەت كٶرسەتٸلدٸ.
بۇل, بٸرٸنشٸدەن, سىبايلاس جەمقورلىقتى جويادى. ەكٸنشٸدەن, قاراپايىم ازاماتتاردىڭ ۋاقىتىن ٷنەمدەيدٸ. ٷشٸنشٸدەن, «ەلەكتروندىق ٷكٸمەت» پورتالى ارقىلى ٷيدە وتىرىپ, مەسەلەنٸ شەشۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ناقتى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزٸلدٸ:
-
مەكەنجاي انىقتامالارىن بەرۋ جويىلدى. بۇعان دەيٸن بۇل انىقتامانى الۋ ٷشٸن جىلىنا 10 ملن ادام كەزەكتە تۇراتىن.
-
وسى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەلٸمٸزگە ۋاقىتشا كەلگەن شەتەلدٸكتەر تٸركەۋدەن ٶتپەيدٸ. كٶشٸ-قون قىزمەتٸنە شاقىرىلعاندار ٶز بەتٸنشە حابارلاسۋى تيٸس.
-
ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ كٶرسەتەتٸن قىزمەتتەردٸڭ 83% ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرىلدى. جىل سوڭىنا دەيٸن كٶشٸ-قون سالاسىندا تاعى بٸرنەشە قىزمەت ونلاين-جٷيەگە كٶشەدٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە 200 قىزمەتكەر باسقا جۇمىسقا اۋىستىرىلادى.
-
اۆتو حقكو-لاردىڭ تٸركەۋ-ەمتيحان بٶلٸمشەلەرٸ جابىلدى جەنە قىزمەتكەرلەر مەن ازاماتتار اراسىندا تٸكەلەي بايلانىس بولماۋى ٷشٸن حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىقتارىنا بەرٸلدٸ. جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸگٸن, نٶمٸرلەردٸ بەرۋ, كٶلٸكتٸ تٸركەۋ, سىناق تاپسىرۋ — وسىنىڭ بارلىعى ەندٸ حقكو-دا جٷزەگە اسىرىلادى. بۇل سىبايلاس جەمقورلىقتى بولدىرمايدى.
جولدارداعى باقىلاۋدى كٷشەيتۋ ٷشٸن جقە بۇزۋشىلىقتارىن اۆتوماتتى تٷردە تٸركەۋ جٷيەسٸ ەنگٸزٸلۋدە. تەك سوڭعى جىلى ولاردىڭ سانى 3 ەسەگە ارتتى. وسىنداي زاماناۋي جٷيەلەردٸ قولدانۋ پوليتسەيلەردٸڭ ازاماتتارمەن بايلانىسىن ازايتۋعا, سونداي-اق جول قوزعالىسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ تەرتٸبٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. ولاردىڭ كٶمەگٸمەن رەسپۋبليكا بويىنشا جىل سايىن 1,5 ملن-نان استام تەرتٸپ بۇزۋشىلىق انىقتالدى, بۇل بارلىق جقە بۇزۋشىلىقتارىنىڭ 40%-عا جۋىعىن قۇرايدى, ال ەلوردا ٷشٸن بۇل كٶرسەتكٸش 65%-عا تەڭ. ەل بيۋدجەتٸنە 8 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات ٶندٸرٸلەدٸ.
موبيلدٸ قوسىمشالار, SMS-حابارلامالار جەنە پوشتا بايلانىسى ارقىلى سالىنعان جازالار تۋرالى حابارلامالاردى جٸبەرۋ تەجٸريبەسٸ كەڭەيۋدە. ەلەكتروندىق ەكٸمشٸلٸك ٶندٸرٸس سالاسى دامۋدا.
پاترۋلدٸك پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ ەلەكتروندى پلانشەتتەرمەن (13 مىڭ) جەنە ايىپپۇلداردى قولما-قول اقشاسىز تٶلەۋ تەرمينالدارىمەن جابدىقتالعان. بۇل حاتتامالار توللتىرۋ ۋاقىتىن قىسقارتادى, تەرتٸپ بۇزۋشىنى ەسەپكە الۋ بويىنشا تەكسەرۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ, سونداي-اق ايىپپۇلدى ۇستالعان جەرٸندە تٶلەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونداي-اق بۇل — سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى شارا, ٶيتكەنٸ ەنگٸزٸلگەن مەلٸمەتتەر دەرەكتەر بازاسىنان الىنبايدى.
سونىمەن قاتار جاقىن ارادا جٷرگٸزۋشٸلەرگە ٶزٸمەن بٸرگە بٸرنەشە قۇجاتتى — جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸگٸن, تەحپاسپورتتى, ساقتاندىرۋ پوليسٸن جەنە ت. ب. الىپ جٷرۋ قاجەتتٸلٸگٸ جويىلادى. ازاماتتار ٶزدەرٸمەن بٸرگە جەكە كۋەلٸكتەرٸن الىپ جٷرسە بولعانى. قالعان اقپاراتتار پلانشەت ارقىلى تەكسەرٸلەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا زاڭنامالىق تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلٸپ جاتىر.
بۇعان قوسا پوليتسەيلەر بەينەتٸركەگٸشتەرمەن جابدىقتالعان (14,5 مىڭ). ولاردى پايدالانۋ سۋبەكتيۆتٸ باعالاۋلار مەن داۋلى جاعدايلاردى بولدىرماۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سوتقا دەيٸنگٸ ٸس جٷرگٸزۋ اۆتوماتتاندىرىلادى. بيىل بارلىق قىلمىستىق ٸستەردٸڭ ٷشتەن بٸرٸ ەلەكتروندىق فورماتتا تەرگەلدٸ (30 مىڭ). مۇنداي فورما قىلمىستىق پروتسەستٸڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە, تەرگەۋ مەرزٸمٸن ايتارلىقتاي قىسقارتۋعا, سونداي-اق باقىلاۋدى ارتتىرۋعا جول اشتى.
تٶتەنشە جاعدايلار كەزٸندە ادامداردىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىن قورعاۋ
ە. تۇرعىمباەۆ اتاپ ٶتكەندەي, تٶتەنشە جاعداي جەنە كارانتين كەزٸندە پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ دەرٸگەرلەرمەن بٸرگە COVID-19-بەن كٷرەستە الدىڭعى قاتاردا ەڭبەك ەتتٸ.
ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ ەلدەگٸ قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بارلىق كٷش-جٸگەردٸ جۇمسادى. تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە 400 بلوك-بەكەت, 200 سانيتارلىق بەكەت جۇمىس ٸستەدٸ. اسا ماڭىزدى مەملەكەتتٸك جەنە ستراتەگييالىق وبەكتٸلەردە كٷزەت قويىلدى. اۋرۋدىڭ الدىن الۋ ٷشٸن تۇرعىن ٷيلەر كٷزەتكە الىندى. 9 مىڭنان استام ادامعا ٸزدەۋ جارييالانىپ, تابىلدى.
«بۇل جۇمىستارعا ۇلتتىق ۇلاننىڭ جەنە ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىنىڭ 50 مىڭنان استام قىزمەتكەرٸ جۇمىلدىرىلدى. ٶزٸنٸڭ جەكە ۋاقىتىن قۇربان ەتكەن, وتباسىلارىنان الىستا جٷرٸپ, وتان الدىنداعى جەنە حالىق الدىنداعى بورىشىن ادال اتقارعان قىزمەتكەرلەرگە, سونداي-اق بٸزدٸڭ جۇمىسىمىزعا تٷسٸنٸستٸكپەن قاراعان ازاماتتارعا العىس ايتامىز. ٷلكەن ٷلەس قوسقان ەرٸكتٸلەرگە دە العىس بٸلدٸرەمٸن», — دەدٸ ە. تۇرعىمباەۆ.
سونىمەن قاتار ٶتكەن جىلى ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارى بٸرقاتار تابيعي جەنە تەحنوگەندٸك سيپاتتاعى تٶتەنشە جاعدايلارعا تاپ بولدى.
ولاردىڭ ٸشٸندەگٸ ەڭ اۋقىمدى ەرٸ ماڭىزدىسى — ارىس قالاسىنداعى ەسكەري بٶلٸم قويمالارىنداعى وق-دەرٸلەر جارىلىسىنىڭ سالدارىن جويۋ جەنە قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ.
ٶتكەن قىس مەزگٸلٸ قاردىڭ قالىڭ جاۋۋىمەن جەنە قار باسۋمەن ەستە قالدى. پوليتسييا مەن قۇتقارۋشىلار كٷندٸز-تٷنٸ ٸزدەستٸرۋ شارالارىن جٷرگٸزدٸ — 12 مىڭنان استام ادامدى, ونىڭ ٸشٸندە 850 بالانى ەۆاكۋاتسييالادى جەنە قۇتقاردى. قار قۇرساۋىنان 5 مىڭنان استام تەحنيكا شىعارىلدى. ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ كٷردەلٸ مەتەوجاعدايلاردا ٶز ٶمٸرلەرٸن قاۋٸپكە تٸگٸپ, ادامداردىڭ قازا بولۋىنىڭ الدىن الدى.
قىسقى جاۋىن-شاشىندى ەسكەرە وتىرىپ, سۋ تاسقىنى جاعدايىنىڭ كٷردەلەنۋ قاۋپٸ جوعارى بولدى. سۋ تاسقىنى قاتەرٸنٸڭ الدىن الۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالاردىڭ — قورعانىس بٶگەتتەرٸن سالۋ, جاعالاۋدى بەكٸتۋ, ەلدٸ مەكەندەردٸ ينجەنەرلٸك قورعاۋ جەنە ت. ب. ارقاسىندا ەلٸمٸزدە ايتارلىقتاي سۋ باسۋعا جول بەرٸلمەدٸ.
ٶتكەن ايدا ٸٸم بٶلٸمشەلەرٸ تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ماقتاارال اۋدانىنا شۇعىل تٷردە جەتكٸزٸلٸپ, وندا ٶزبەكستانداعى سۋ قويماسى بٶگەتٸنٸڭ بۇزىلۋىنان زارداپ شەككەن حالىققا كٶمەك كٶرسەتتٸ.
جىل سايىن ٸٸم-نٸڭ ەلەۋلٸ كٷشتەرٸ تابيعي ٶرتتەردٸ سٶندٸرۋگە جۇمىلدىرىلادى. بيىل 173 ورمان-دالا ٶرتٸ ورىن الدى. ولاردىڭ ٸشٸندە ەڭ اۋقىمدىسى — اۋىر تٸكۇشاق تەحنيكاسى قولدانىلعان شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ «سەمەي ورمانى» تابيعي رەزەرۆاتىندا بولعان ٶرت.
بارلىق جاعدايلاردا تج, پوليتسييا, ەكٸمدٸكتەر, باسقا دا مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ەرٸكتٸلەردٸڭ بٸرلەسكەن كٷش-جٸگەرٸنٸڭ ارقاسىندا اۋىر سالدارلار ورىن المادى.
ەلدٸ مەكەندەردە ٶرت قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالار قابىلدانۋدا. جىل باسىنان بەرٸ 4 مىڭنان استام ٶرت جاعدايى تٸركەلدٸ. ٶكٸنٸشكە وراي, ولاردا 147 ادام قازا تاپتى. سونىمەن قاتار ٶرت سٶندٸرۋشٸلەر 470 ادامدى قۇتقاردى, ونىڭ 134-ٸ — بالالار.
كٶبٸنەسە تۇرعىن ٷي سەكتورىنداعى ٶرتتەر پەش جەنە ەلەكتر جابدىقتارىنىڭ اقاۋلىعىنا بايلانىستى. وسىعان وراي, تۇرعىن ٷيلەردٸ ارالاپ, مىڭداعان ٶرت قاۋٸپسٸزدٸگٸ بۇزۋشىلىقتارى انىقتالۋدا. ەكٸمدٸكتەر مەن دەمەۋشٸلەردٸڭ كٶمەگٸمەن حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك وسال توپتارىنا جاتاتىن ٷيلەردە 95 مىڭنان استام تٷتٸن مەن گاز داتچيگٸ ورناتىلدى.
«قازٸرگٸ تاڭدا بٸز ٷشٸن ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلە – ادامداردىڭ سۋدا قازا تابۋىنا جول بەرمەۋ. مامىر ايىندا اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ جوعارىلاۋىنا بايلانىستى, سۋعا شومىلۋ ماۋسىمىنىڭ رەسمي اشىلۋىنا دەيٸن 36 ادام, ونىڭ ٸشٸندە 15 بالا سۋعا باتىپ كەتتٸ», — دەدٸ مينيستر.
نەگٸزگٸ سەبەپتەرٸ — ٶز كٷشتەرٸن اسىرا باعالاۋ, ماس كٷيٸندە جەنە جابدىقتالماعان جەرلەردە شومىلۋ, بالالاردى سۋ قويمالارىنىڭ جانىندا قاراۋسىز قالدىرۋ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدە شومىلۋ ٷشٸن قۇتقارۋ بەكەتتەرٸمەن جابدىقتالعان 100-دەن استام قالالىق جەنە 500-گە جۋىق جەكە جاعاجايلار انىقتالعان.
ەلدەگٸ كريمينوگەندٸك احۋالدىڭ جاي-كٷيٸ
كٶپتەگەن باعىتتار بويىنشا جاعداي ايتارلىقتاي جاقساردى. مەسەلەن, جىل باسىنان بەرٸ قىلمىس سانى 38%-عا قىسقاردى. دەنساۋلىققا اۋىر زييان كەلتٸرۋ, قاراقشىلىق, توناۋ, ۇرلىق, بۇزاقىلىق سانى ازايدى.
سونىمەن قاتار وتباسى-تۇرمىستىق سالاداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتار سانى 25%-عا ٶستٸ.
«تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە, ازاماتتاردىڭ ٶزٸن-ٶزٸ وقشاۋلاۋىنا بايلانىستى, داعدارىس ورتالىقتارىنىڭ جەدەل جەلٸلەرٸنە كەلٸپ تٷسكەن زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىنىڭ ٶتٸنٸشتەرٸنٸڭ سانى ارتتى. سونداي-اق, ٶكٸنٸشكە وراي, 10 جەبٸرلەنۋشٸنٸڭ تەك 2-ٸ عانا پوليتسيياعا جٷگٸنۋگە كەلٸسەدٸ», — دەدٸ مينيستر.
ولاردىڭ وتباسىلىق جانجالقويلارعا قاتىستى قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن 37 مىڭعا جۋىق قورعاۋ ۇيعارىمدارى شىعارىلدى, قۇقىق بۇزۋشىلاردىڭ مٸنەز-قۇلقىنا قاتىستى 4,8 مىڭ ەرەكشە تالاپتار بەلگٸلەندٸ.
ينتەرنەت-الاياقتىق سانى ونلاين-ساتىپ الۋدىڭ ٶسۋٸمەن ارتتى
قاشىقتان ساتىپ الۋ, ونلاين-قىزمەت تەجٸريبەسٸن وقشاۋلاۋ رەجيمٸندە كەڭٸنەن قولدانۋ ينتەرنەت-الاياقتىق سانىنىڭ ەسەلەپ ٶسۋٸنە ىقپال ەتكەنٸن اتاپ ٶتۋ قاجەت. مۇنداي قىلمىستاردى اشۋمەن ٸٸم قۇرىلىمىنداعى كيبەرقىلمىسپەن كٷرەس ورتالىعى اينالىسادى.
جاقىندا عانا الماتى قالاسىندا ينتەرنەتتە استىرتىن ەرەكەتتەردٸڭ تۇتاس سحەماسىن ۇيىمداستىرعان توپ ەشكەرەلەندٸ. قىلمىسكەرلەر جالعان-كريپتوۆاليۋتانى اينالىمعا ەنگٸزٸپ, 800-گە جۋىق ازاماتتان 1,3 ملرد تەڭگە اقشا العان. وسىعان بايلانىستى ە. تۇرعىمباەۆ ازاماتتاردى ەلەكتروندىق تٶلەمدەرمەن وپەراتسييالار جاساۋ كەزٸندە قىراعى بولۋعا شاقىردى.
بۇعان قوسا الاياقتار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا اگرەسسيۆتٸ جارناما ورنالاستىرادى, وعان بەلگٸلٸ تۇلعالار تارتىلادى. مىسالى, مۇنداي ەدٸستەر «ۆىگودنىي زايم», «گارانت 24 لومبارد», «ESTATE لومبارد» ميكروكرەديتتٸك ۇيىمدارىنىڭ قارجىلىق پيراميدالاردى قۇرۋىندا قولدانىلدى. ولاردىڭ ٸس-ەرەكەتتەرٸنەن 39 مىڭ سالىمشى 8 ملرد-تان استام تەڭگەدەن ايىرىلدى. ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ قازٸر ٶتە قيىن ماتەريالدىق جاعدايدا. ٶز كەزەگٸندە, ٸٸم ەلدە جەنە شەتەلدەردە 3 كومپانييا قۇرىلتايشىسىن (مولدوۆا, قىرعىزستان), 25 ايماقتىق فيليال باسشىلارىن (7-ەۋٸ – ٸزدەستٸرٸلۋدە) ۇستادى. اتالعان قىلمىستىق ٸس ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸنٸڭ جەكە باقىلاۋىندا.
تەحنولوگييالاردىڭ دامۋىمەن الاياقتىق پەن ۇرلىق تٷرلەرٸ ۇلعايۋدا. ادامداردى الداۋ ٷشٸن, ولاردىڭ باعالى زاتتارىن, مالدارىن ۇرلاۋ, ٷيلەرٸن توناۋ ماقساتىندا قاراقشىلار تٷرلٸ تەسٸلدەر ويلاپ تابادى.
تەحنولوگييالىق اقپاراتتىق قىلمىستارمەن كٷرەسۋ ٷشٸن پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ ات-ماماندارىن تارتادى جەنە ۇرلىق پەن الاياقتىقتىڭ الدىن الۋعا تىرىسادى.
بٸرٸنشٸدەن, 3 جىلعا ارنالعان ارنايى باعدارلاما قابىلداندى. ەكٸنشٸدەن, ۇرلىق ٷشٸن قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸك كٷشەيتٸلدٸ. ٷشٸنشٸدەن, مال ۇرلىعى تۋرالى زاڭعا ارنايى باپ ەنگٸزٸلدٸ.
اۋىل تۇرعىندارىنا, شارۋا قوجالىقتارىنا مال ۇرلىعىنا ايتارلىقتاي زييان كەلتٸرەدٸ, سەبەبٸ مال كٶبٸنەسە جالعىز تابىس كٶزٸ بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قىلمىستىق كودەكسكە مال ۇرلىعى ٷشٸن دەربەس باپ ەنگٸزٸلدٸ.
بيىل 70% جاعدايدا (1014-تەن 750-ٸ) مال ۇزاق ۋاقىت بويى قانداي دا بٸر باقىلاۋسىز جايىلىپ جٷرگەن جايىلىمنان ۇرلانعان. قاراۋسىز جايىلىپ جٷرگەن مال جوعالىپ, باسقا ادامدار ٶزدەرٸنە قوسىپ الاتىن جاعدايلار كٶپ.
سونىمەن قاتار باقىلاۋسىز جايىلىپ جٷرگەن مال جول-كٶلٸك وقيعالارىنىڭ سەبەبٸ بولىپ وتىر. جىل باسىنان بەرٸ 24 مالدى سوعۋ فاكتٸسٸ تٸركەلدٸ, سونىڭ نەتيجەسٸندە 4 ادام قازا تاۋىپ, 50 ادام جاراقات الدى. سوندىقتان زاڭمەن مەسليحاتتارعا مال جايۋ ەرەجەلەرٸن ەزٸرلەۋ مٸندەتٸ جٷكتەلگەن. بۇل ولاردىڭ يەلەرٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ەندٸ اۆتوبٶلشەكتەر قايدا جەنە قالاي ساتىلادى?
تاعى بٸر كەڭ تارالعان ۇرلىق تٷرٸ — اۆتوبٶلشەكتەر ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋعا ٸٸم باستاماشىلىق جاساعان ٸشكٸ ساۋدا ەرەجەسٸندەگٸ ٶزگەرٸستەر ىقپال ەتەدٸ.
ەندٸ بۇرىن قولدانىلعان قوسالقى بٶلشەكتەر تەك مامانداندىرىلعان دٷكەندەردە, ساۋدا ورىندارىندا مٸندەتتٸ تٷردە شارت جاساۋمەن, تاۋاردى تاپسىرعان تۇلعانى كٶرسەتە وتىرىپ جەنە بۇيىمنىڭ فوتوبەينەسٸن قوسا بەرە وتىرىپ ساتىلادى.
ۇلتتىق بانكپەن بٸرلەسٸپ لومباردتارعا ارنالعان ەرەجە ەزٸرلەندٸ, ولار ۇرلانعان زاتتاردى قابىلداۋ جەنە ساتۋ جاعدايلارىن بولدىرمايدى.
ۇرلىق جاساعانى ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك كٷشەيتٸلدٸ. ەندٸ بۇل قىلمىستى قايتالاپ جاساۋ اۋىر قىلمىس ساناتىنا جاتادى – بۇل قىلمىسكەردٸڭ جەبٸرلەنۋشٸمەن تاتۋلاسۋىنا جەنە جازادان قۇتىلۋىنا مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ. وسىنىڭ بارلىعى ۇرلىق سانىن شامامەن 50%-عا (31,7 مىڭعا دەيٸن) قىسقارتۋعا جول اشتى.
ەسٸرتكٸ قىلمىسىنا قارسى ٸس-قيمىل بويىنشا ماقساتتى جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر
جىل باسىنان بەرٸ 1 مىڭنان استام ەسٸرتكٸ قىلمىسى انىقتالدى, ونىڭ ٸشٸندە 748 ساتۋ فاكتٸسٸ جەنە 49 — كونتراباندا.
ەسٸرتكٸ بيزنەسٸ سالاسىنداعى ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتاردىڭ قىزمەتٸ جويىلدى.
زاڭسىز اينالىمنان 1,4 توننا ەسٸرتكٸ تەركٸلەندٸ.
ەلگە جاسىرىن كٸرگٸزٸلگەن گەروين كٶلەمٸنٸڭ قىسقارۋى اياسىندا سينتەتيكالىق ەسٸرتكٸ كەڭٸنەن قولدانىلۋدا. بيىل ولاردىڭ زاڭسىز اينالىمىمەن بايلانىستى 261 فاكتٸ انىقتالىپ, جويىلدى.
26 كگ استام وسىنداي ەسٸرتكٸ تەركٸلەندٸ, بۇل ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸنەن 5,5 ەسە ارتىق. سينتەتيكالىق ەسٸرتكٸلەر جاساپ شىعارۋدا دا, ساتۋدا دا ٶزٸنٸڭ ارزاندىعىمەن ەرەكشەلەنەدٸ. جىل باسىنان بەرٸ 3 جاسىرىن ناركولابوراتورييا قىزمەتٸ انىقتالىپ, توقتاتىلدى.
ەسٸرتكٸ ساۋداگەرلەرٸ ينتەرنەت-رەسۋرستار مەن ەلەكتروندىق تٶلەم جٷيەلەرٸنٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن پايدالانا وتىرىپ, ەسٸرتكٸنٸ بايلانىسسىز ساتۋ جولىن بەلسەندٸ تٷردە پايدالانادى.
وسىعان بايلانىستى, اتالعان تەحنولوگييالاردى پايدالانا وتىرىپ جاسالعان ەسٸرتكٸ قىلمىستارى ٷشٸن, سونداي-اق ناسيحاتتاۋ جەنە جارنامالاۋ جولىمەن ەسٸرتكٸ قولدانۋعا تارتۋ ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك كٷشەيتٸلدٸ.
قابىلدانعان شارالاردىڭ ارقاسىندا وسىعان ۇقساس 500 ەلەكتروندىق رەسۋرس انىقتالدى, ەسٸرتكٸ بيزنەسٸنٸڭ ەلەكتروندىق مەكەن-جايلارى بار 234 گراففيتي-جازۋلار الىنىپ تاستالدى (قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە 13 ادام تارتىلۋدا).
سونىمەن قاتار شۋ القابىندا جابايى ٶسەتٸن سورانىڭ ٷلكەن پلانتاتسييالارىمەن جەكە شيكٸزات بازاسىنىڭ بولۋى جاعدايدى قيىنداتادى.
بۇدان باسقا وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەردە, ەسٸرەسە قىزىلوردا وبلىسىندا «ٷندٸ سوراسىن» ٶسٸرۋ فاكتٸلەرٸ تٸركەلگەن. سوندىقتان ماۋسىم ايىنىڭ باسىنان باستاپ «قاراسورا» اۋقىمدى جەدەل الدىن الۋ شارالارى قولعا الىنعان.
جالپى, قابىلدانعان شارالاردىڭ نەتيجەسٸندە, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا, ٶتكەن 12 جىل ٸشٸندە ەسٸرتكٸگە تەۋەلدٸلەردٸڭ تۇراقتى تٶمەندەۋ ٷردٸسٸ بايقالادى.
پاترۋلدٸك پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ جالاقىسى 65%-عا ٶستٸ
ە. تۇرعىمباەۆ اتاپ ٶتكەندەي, قر ٸٸم-دە قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى دابىلدارعا جەدەل دەن قويۋ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋدە. بۇل جەردە ەڭ ٷلكەن جٷكتەمە پاترۋلدٸك پوليتسييا بٶلٸمشەلەرٸنە جٷكتەلەدٸ, سەبەبٸ ولار بٸرٸنشٸ بولىپ وقيعا ورنىنا بارادى. وسىعان بايلانىستى وسى قىزمەت نىعايتىلدى. كٶشەلەردەگٸ جاساق سانى ارتتى. جالاقى مٶلشەرٸ 65%-عا ٶستٸ (103 مىڭ تەڭگەدەن 146 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن).
سونىمەن قاتار ٶتكەن جىلدان باستاپ بارلىق اۆتوپاترۋلدەر ازاماتتاردى قۇتقارۋ قۇرالدارىمەن جابدىقتالعان. ولاردى ٶرت, جكو كەزٸندە, سۋعا باتۋشىلاردى قۇتقارۋ كەزٸندە پايدالانۋ زارداپ شەككەندەردٸڭ ٶمٸرٸن ساقتاپ قانا قويماي, ٸٸم قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە جول اشتى.
بۇدان ٶزگە, شەتەلدٸكتەردٸڭ قازاقستاندا بولۋ ۋاقىتىندا جايلىلىعى مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جاڭا قىزمەت — تۋريستٸك پوليتسييا قۇرىلدى.
وبلىس ورتالىقتارىنىڭ نەعۇرلىم كريمينوگەندٸك ۋچاسكەلەرٸندە, تۇرعىن ٷي الاپتارىنىڭ اۋلالارىندا مودۋلدٸك ٷلگٸدەگٸ ستاتسيونارلىق پوليتسييا بەكەتتەرٸ ورناتىلعان.
الدىن الۋ ەسەرٸ پراكتيكامەن دەلەلدەنگەن بەينەباقىلاۋ جٷيەلەرٸ كەڭەيتٸلۋدە. رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىعى 230 مىڭعا جۋىق بەينەكامەرا جۇمىس ٸستەيدٸ. بەينەباقىلاۋ جٷيەسٸنٸڭ كٶمەگٸمەن مىڭداعان قىلمىس اشىلىپ, جٷزدەگەن مىڭ ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالۋدا.
جاسٶسپٸرٸمدەر قىلمىسى ايتارلىقتاي قىسقاردى
ٸٸم قىزمەتٸنٸڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ — جاسٶسپٸرٸمدەر قىلمىسىنىڭ الدىن الۋ.
يۋۆەنالدى پوليتسييا «قيىن» جاسٶسپٸرٸمدەرمەن (6 مىڭ) جەنە قولايسىز وتباسىلارمەن (11 مىڭ بالا تۇراتىن) جۇمىس جٷرگٸزۋدە. پەندٸك پروفيلاكتيكامەن مەكتەپ پوليتسييا ينسپەكتورلارى اينالىسادى. سونىڭ نەتيجەسٸندە جاسٶسپٸرٸمدەر قىلمىسى ايتارلىقتاي قىسقاردى.
سونىمەن قاتار بالالارعا قاتىستى قىلمىستار ەرەكشە الاڭداۋشىلىق تۋدىرادى. جىل سايىن 2 مىڭعا جۋىق وسىنداي قىلمىس جاسالادى. بۇل — ازاپتاۋ, ۇرىپ-سوعۋ, قورقىتىپ الۋ, قاۋٸپتٸ جەردە قالدىرۋ. ولاردىڭ ٷشتەن بٸرٸ جىنىستىق جۋىسپاۋشىلىقپەن بايلانىستى.
«ٶتكەن جىلى تاراز قالاسىنداعى مەكتەپتەردٸڭ بٸرٸنٸڭ كٶشەدەگٸ دەرەتحاناسىندا قىز بالانى زورلاۋ فاكتٸسٸ انىقتالدى. بۇل جاعداي وقۋ ورىندارىندا قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ۇيىمداستىرۋدا كٶپتەگەن مەسەلەلەردٸ اشتى. قازٸر بٸلٸم مينيسترلٸگٸ مەن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ, بارلىق مەكتەپتەر بەينەباقىلاۋ جٷيەلەرٸمەن جابدىقتالىپ, كٷزەت قىزمەتتەرٸمەن كەلٸسٸمشارتتار جاسالىپ جاتىر», — دەپ تٷسٸندٸردٸ مينيستر.
سونىمەن قاتار, جىل باسىنان بەرٸ جىنىستىق زورلىق-زومبىلىق, پەدوفيلييا, بالالارعا قارسى قىلمىستار (20 جىل نەمەسە ٶمٸر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ) ٷشٸن جازا قاتاڭداتىلدى. دەگەنمەن, تەك پوليتسييا كٷشٸمەن بۇل مەسەلە شەشٸلمەيدٸ. مۇنداي جاعدايلاردىڭ 70%-دان استامىن جاقىن ورتاسىنداعى ادامدار: ەكەلەرٸ, ٶگەي ەكەلەرٸ, اناسىمەن بٸرگە تۇراتىن ادامدار, كٶرشٸلەرٸ مەن تانىستارى جاسايدى. كەيدە مۇنداي قىلمىستار جىلدار بويى سوزىلادى. كٶبٸنەسە قۇرباندار مەن ولاردىڭ تۋىستارى بۇل مەسەلەلەردٸ وتباسى ٸشٸندە شەشۋگە تىرىسادى. جالپى قىلمىس قۇرىلىمىندا ولار 1%-دان استامىن (1,4%) قۇرايدى. ەربٸر وسىنداي فاكت — بالانىڭ قاسٸرەتٸ جەنە ونىڭ سىنعان تاعدىرى.
كەمەلەتكە تولماعاندار اراسىنداعى سۋيتسيد تە تاعى بٸر ماڭىزدى مەسەلە بولىپ تابىلادى. جىل باسىنان 58 بالا ٶز-ٶزٸنە قول جۇمساپ, 137 بالا ٶز-ٶزٸنە قول جۇمساۋ ەرەكەتتەرٸن جاساعان. بۇل رەتتە بارلىق جاسٶسپٸرٸمدٸك سۋيتسيدتەردٸڭ جارتىسى (25 فاكت جەنە 53 ەرەكەت) تٶتەنشە جاعداي كەزەڭٸندە ورىن الدى. ياعني, ولاردىڭ سەبەپتەرٸ كٶبٸنەسە وتباسىلىق پروبلەمالارمەن بايلانىستى.
كٶلٸك تەرتٸبٸنٸڭ تٶمەندٸگٸ اپاتتارعا سەبەپ بولۋدا
ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىنىڭ الدىندا تۇرعان ماڭىزدى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ — بۇل جول قوزعالىسى قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ.
جىل سايىن جولداردا 2,5 مىڭ ادام قازا تاۋىپ, 20 مىڭنان استام ادام جاراقات الادى. جىل باسىنان بەرٸ 4,2 مىڭ جكو-دا 547 ادام قازا تاۋىپ, 5,5 مىڭ ادام جاراقات الدى.
جوعارى اپاتتىلىقتىڭ نەگٸزگٸ سەبەبٸ — كٶلٸك تەرتٸبٸنٸڭ تٶمەندٸگٸ. جٷرگٸزۋشٸلەر كٶبٸنەسە جىلدامدىقتى شەكتەن تىس اسىرىپ, مانەۆر جاساۋ ەرەجەلەرٸن بۇزادى.
«قوعامدا كٶلٸك جٷرگٸزۋ مەدەنيەتٸ ەلٸ دە قالىپتاسپاعانىن مويىنداۋ كەرەك. جولدا قاۋٸپتٸ جەنە اگرەسسيۆتٸ جٷرگٸزۋ قالىپتى جاعدايعا اينالدى. مۇنداي جەلٸكپەلٸك قايعىلى سالدارلارعا ەكەلٸپ سوقتىرادى. بۇعان كەلتٸرەر مىسال كٶپ. سوندىقتان, جٷرگٸزۋشٸ كٶلٸككە وتىرعان كەزدە, ٶز ٶمٸرٸ ٷشٸن عانا ەمەس, باسقا دا قوزعالىس قاتىسۋشىلارىنىڭ ٶمٸرٸنە جاۋاپكەرشٸلٸگٸن سەزٸنۋٸ تيٸس. ماس كٷيٸندە كٶلٸكتٸ باسقارۋ فاكتٸلەرٸنٸڭ ازايماۋى الاڭداۋشىلىق تۋدىرادى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ە. تۇرعىمباەۆ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا جىل باسىنان بەرٸ ماس كٷيٸندە كٶلٸك جٷرگٸزگەنٸ ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك كٷشەيتٸلدٸ. الايدا, كەيبٸر ازاماتتاردى بۇل توقتاتپايدى. 881 جٷرگٸزۋشٸ قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى. 3,4 مىڭ تەرتٸپ بۇزۋشى كٶلٸك جٷرگٸزۋ قۇقىعىنان ايىرىلدى, 6,7 مىڭعا جۋىق ادام قاماۋعا الىندى.
كولونييالاردا جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە جاعداي جاسالۋدا
ٸٸم قىزمەتٸنٸڭ تاعى بٸر ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ — قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸن (قاج) جەتٸلدٸرۋ.
قاج پروبلەمالارى — بۇل سوتتالعانداردى جاساقتاپ ۇستاۋ رەجيمٸ بار ەسكٸ كولونييالاردىڭ مۇراسى, ولاردىڭ ەڭبەكپەن قامتىلۋى, ماتەريالدىق-تۇرمىستىق قامتاماسىز ەتٸلۋٸ, بوساتىلعاننان كەيٸن قايتا ەلەۋمەتتەندٸرۋ.
جالپى, سوڭعى جىلدارى ٷلكەن جۇمىستار اتقارىلدى. ۇلتتىق زاڭنامانى ٸزگٸلەندٸرۋدٸڭ ارقاسىندا تٷرمە تۇرعىندارى قىسقاردى. جىل سايىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا قاتىستى ەمەس جازالارعا سوتتالعانداردىڭ سانى ۇلعايۋدا. وسىنىڭ ەسەبٸنەن 12 كولونييا جويىلدى. سوتتالعانداردىڭ قۇقىقتىق جاعدايى جاقسارۋدا. تۋىستارىمەن ەلەۋمەتتٸك-پايدالى بايلانىستاردى ساقتاۋ ٷشٸن ينتەرنەت-كەزدەسۋلەر ەنگٸزٸلدٸ. بٸرقاتار كولونييالاردا ەلەكتروندىق دٷكەندەر ارقىلى ازىق-تٷلٸككە, كيٸم-كەشەككە, كٸتاپتارعا تاپسىرىس بەرۋگە مٷمكٸندٸك بار. سوتتالعاندارعا كولونييالاردا ورنالاستىرىلعان ەلەكتروندىق تەرمينالدار ارقىلى سوتقا جەنە پروكۋراتۋراعا ٶتٸنٸش بەرۋ قۇقىعى بەرٸلگەن.
سونىمەن قاتار تازا اۋادا كٷن تەرتٸبٸنەن بوس ۋاقىتتا دەنە جاتتىعۋلارىمەن اينالىسۋعا رۇقسات ەتٸلگەن.
كولونييالاردا جۇمىسباستىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن جاعدايلار جاسالۋدا. بٷگٸنگٸ تاڭدا بۇل سالاعا سوتتالعانداردىڭ 42%-دان استامى تارتىلعان. بۇل ولارعا جەبٸرلەنۋشٸلەرگە ماتەريالدىق شىعىندى ٶتەۋگە, ٶز وتباسىلارىنا كٶمەك كٶرسەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قاج كەسٸپورىندارىندا مەتالل-, اعاش ٶڭدەۋ, قۇرىلىس جەنە ٶزگە دە تاۋارلار ٶندٸرٸسٸ يگەرٸلدٸ. الايدا تٶتەنشە جاعداي رەجيمٸ ەڭبەكتٸ ۇيىمداستىرۋعا ايتارلىقتاي ەسەر ەتتٸ. قىسقا مەرزٸمدە ٶندٸرٸستٸك قىزمەتتٸ قورعانىش ماسكالارىن دايىنداۋعا قايتا باعىتتاي الدى.
بۇل پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸن جەكە قورعانۋ قۇرالدارىمەن تولىق قامتاماسىز ەتٸپ قانا قويماي, باسقا دا ۇيىمدارعا (ەكٸمدٸكتەر, «سك-فارماتسييا» كومپانيياسى) جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ.
سونداي-اق كارانتيندٸك ٸس-شارالارعا ارالاسۋشى جەكە قۇرام ٷشٸن قورعانىس كومبينەزوندارىن تٸگۋ جەنە دەزينفەكتسييالىق توننەلدەر شىعارۋ ۇيىمداستىرىلدى. وسى جۇمىس بارىسىندا سوتتالعاندار ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە جاڭا ماماندىقتاردى يگەرۋدە. بۇل ولاردىڭ قوعامعا ودان ەرٸ بەيٸمدەلۋٸنە ىقپال ەتەدٸ.
ٸٸم ورگاندارى مەن بٶلٸمشەلەرٸنٸڭ سانى 10%-عا قىسقاردى
ە. تۇرعىمباەۆ جٷيەنٸ رەفورمالاۋ شارالارى تۋرالى ايتتى. ٶتكەن جىلى قۇرىلىم وڭتايلاندىرىلدى, ارتىق باسقارۋ بٶلٸمدەرٸ جويىلدى. ٸٸم ورگاندارى مەن بٶلٸمشەلەرٸنٸڭ سانى 10%-عا قىسقاردى. ونىڭ ٸشٸندە 1 مىڭنان استام باسشى لاۋازىمى. سونداي-اق بٸرقاتار تەن ەمەس فۋنكتسييالار الىنىپ تاستالدى. ٷنەمدەلگەن قاراجات قىزمەتكەرلەردٸڭ جالاقىسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
سونىمەن قاتار تۇرعىن ٷيدٸ جالعا الۋ ٷشٸن ٶتەماقى الاتىن قىزمەتكەرلەردٸڭ تٸزٸمٸ كەڭەيتٸلدٸ. جاڭا فورماتتاعى پوليتسەيلەردٸ دايىنداۋ ماقساتىندا ۆەدومستۆولىق بٸلٸم بەرۋگە ەلەۋلٸ رەفورما جٷرگٸزٸلدٸ. پوليتسەيلەردٸ دايارلاۋ بويىنشا 12 وقۋ ورنىنىڭ 5 ٷزدٸگٸ قالدى.
پوليتسييا ستاندارتى بەكٸتٸلدٸ. بۇل قىزمەتتٸك مٸندەتتەردٸ ورىنداۋ ٷشٸن قاجەتتٸ جەكە جەنە كەسٸبي قاسيەتتەرگە قويىلاتىن تالاپتار جيىنتىعى.
ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارى جۇمىسىنىڭ «سەرۆيستٸك مودەلٸنە» باعىتتالعان باسقا دا ٸس-شارالار جٷزەگە اسىرىلدى, قوعاممەن اشىق سەنٸمدٸ قارىم-قاتىناس قۇرىلۋدا.
ٸٸم جٷرگٸزٸپ جاتقان رەفورمالاردىڭ نەگٸزٸ — سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل مەسەلەلەرٸ
ٶز قاتارىندا سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋ بويىنشا قاتاڭ شارالار قابىلدانۋدا. ەرتە كەزەڭدە كەز كەلگەن كٶرٸنٸستەردٸڭ جولى كەسٸلەدٸ. بٸرقاتار ماڭىزدى قۇجاتتار قابىلداندى, ونىڭ ٸشٸندە مەموراندۋم, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى باعدارلاما جەنە ٸٸم, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت جەنە قوعامدىق ۇيىمدار اراسىنداعى جوسپار بار.
ولارعا نەعۇرلىم بەيٸم بٶلٸمشەلەردە سىبايلاس جەمقورلىق تەۋەكەلدەرٸنە ٸشكٸ تالداۋ جٷرگٸزٸلەدٸ.
مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ تسيفرلاندىرۋ ەسەبٸنەن حالىقپەن بايلانىس بارىنشا ازايتىلىپ, ەكٸمشٸلٸك كەدەرگٸلەر تٶمەندەتٸلدٸ. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى تۇراقتى يممۋنيتەتكە باسىمدىق بەرە وتىرىپ, كادرلاردى ٸرٸكتەۋ مەن ورنالاستىرۋعا قويىلاتىن تالاپتار ارتتىرىلدى.
بۇل رەتتە تەجٸريبەلٸ جەنە ادال مامانداردى ساقتاۋ بويىنشا جٷيەلٸ شارالار قاراستىرىلعان. قاعيداتتى تەسٸلدٸڭ نەتيجەسٸندە سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتارىنىڭ سانى 34%-عا قىسقاردى.
«ەربٸر سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىعىنىڭ وقيعاسىن تٶتەنشە جاعداي دەپ باعالايمىز. كٸنەلٸ ادامداردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتامىز. ولاردىڭ تٸكەلەي باسشىلارى جاۋاپتى بولادى», — دەدٸ مينيستر.
