ەلٸمٸزدەگٸ تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ 7 ەكونوميكانى, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ, حالىقتى قولداۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار ناقتى تاپسىرمالار جٷكتەدٸ. بٷگٸندە ەلەۋمەتتٸك جەنە قارجىلىق رەتتەۋدٸڭ قولايلى جٷيەسٸن قۇرۋعا كٷش سالۋ ماڭىزدى بولىپ وتىر, دەپ حابارلايدى primeminister.kz.
تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە ازاماتتار مەن ەكونوميكانى قولداۋعا ٷش باعىت بويىنشا قوسىمشا شىعىستار قاراستىرىلعان.
بٸرٸنشٸ. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىن» ٸسكە اسىرۋ, ونىڭ اياسىندا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ٸسكە اسىرىلىپ, 254,3 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلاتىن بولادى.
ەكٸنشٸ. ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ يندەكستەۋ جەنە شەتەل ۆاليۋتاسى باعامىنىڭ ٶزگەرۋٸنە بايلانىستى شىعىستاردى جابۋ. بۇل ماقساتقا 315,4 ملرد تەڭگە باعىتتالادى.
ٷشٸنشٸ. ازاماتتار مەن ەكونوميكانى قولداۋعا, ونىڭ ٸشٸندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەكەلەگەن تاپسىرمالارىن ٸسكە اسىرۋعا 293,4 ملرد تەڭگە باعىتتاۋ ۇسىنىلادى.
وسى قاراجات اياسىندا بٸر ۋاقىتتا تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋمەن جەنە تابىس پەن سۇرانىستى ۇلعايتۋمەن ٶندٸرٸستٸ ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار شارالار مەن جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ كٶزدەلگەن.
سونىمەن قاتار, بيۋدجەت كٸرٸستەرٸ بويىنشا شىعىنداردى جابۋ جەنە جوعارىدا اتالعان شارالاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارى 532,8 ملرد تەڭگەگە وڭتايلاندىرىلدى. بيۋدجەت تاپشىلىعى 840,7 ملرد تەڭگەگە ۇلعايدى.
سونىڭ نەتيجەسٸندە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ پارامەترلەرٸ تٶمەندەگٸدەي قالىپتاستى:
-
تٷسٸمدەر — 11,8 ترلن تگ;
-
شىعىستار — 14,3 ترلن تگ;
-
تاپشىلىق — 2,4 ترلن تگ نەمەسە جٸٶ-گە 3,5%.
شەشٸم قابىلدانعاننان كەيٸن قاراجاتتى ساپالى جەنە ۋاقىتىلى يگەرۋ ماقساتىندا بيۋدجەتتٸك باعدارلامالار ەكٸمشٸلەرٸ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ رەسٸمدەرٸن جەنە باسقا دا تيٸستٸ ٸس-شارالاردى ۋاقىتىلى جٷرگٸزۋٸ قاجەت.
كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ تارالۋى بويىنشا قازٸرگٸ جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەت باسشىسى كارانتيندٸك ٸس-شارالاردى جٷرگٸزۋگە تارتىلعان مەديتسينا جەنە باسقا دا سالا قىزمەتكەرلەرٸنە قوسىمشا اقى تٶلەۋدٸ تاپسىردى.
داعدارىسقا قارسى شارالاردى قارجىلاندىرۋ
جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيدەگٸ قولداۋ مەن سالىقتىق ارتىقشىلىقتاردى ەسەپتەمەگەندە, داعدارىسقا قارسى شارالاردىڭ جالپى پاكەتٸ قوسىمشا 5,9 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايدى, ونىڭ ٸشٸندە:
-
2,5 ترلن تەڭگە — بيۋدجەتتەن تىس قاراجات ەسەبٸنەن;
-
3,5 ترلن تەڭگە — رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبٸنەن ٷش باعىت بويىنشا قارجىلاندىرۋ جوسپارلانۋدا.
بٸرٸنشٸ. ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق پەن تٶتەنشە جاعداي رەجيمٸن قامتاماسىز ەتۋگە 1,2 ترلن تەڭگە قاراستىرىلعان.
حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدى قولداۋ ٷشٸن «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى قابىلداندى, ونىڭ اياسىندا پوستۆيرۋستىق كەزەڭدە 254,3 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلادى. ونى ٸسكە اسىرۋعا قوماقتى سوما (1 ترلن تەڭگەگە دەيٸن) بٶلٸنەدٸ.
«بيزنەستٸڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋعا قوسىمشا 84,5 ملرد تەڭگە باعىتتاۋ جوسپارلانعان.
بۇدان ٶزگە, كەسٸپكەرلەردٸڭ نەسيەلەرٸ بويىنشا سۋبسيدييالاۋ جەنە كەپٸلدٸك بەرۋ ارقىلى كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ شارالارىن كٷشەيتۋ كٶزدەلگەن. بۇل شامامەن 16 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋعا جەنە 250 ملرد تەڭگەدەن استام سالىق تٷسٸمٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سونداي-اق, ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارى ٷشٸن قۇنى 5 567 تەڭگە بولاتىن ازىق-تٷلٸك جەنە تۇرمىستىق جيىنتىق ۇسىنۋعا 30,8 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. بۇل شارا 2 ملن-نان استام ادامدى قامتيدى.
ناقتىلاۋ اياسىندا «ەڭبەك» باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋعا 50 ملرد تەڭگە سوماسىندا قوسىمشا شىعىندار قاراستىرىلعان. سونىڭ نەتيجەسٸندە جاپپاي كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ, حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك ەلسٸز توپتارىن قولداۋدى قوسا العاندا, ەڭبەك دەلدالدىعى مەن داعدىلارىنىڭ تيٸمدٸ مودەلٸن قۇرۋ جالعاستىرىلاتىن بولادى.
ەكٸنشٸ. ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەردٸڭ ٶزگەرۋٸنە قاتىستى ٸس-شارالارعا 315,4 ملرد تەڭگە باعىتتالادى.
ٷشٸنشٸ. ازاماتتار مەن ەكونوميكانى قولداۋعا, ونىڭ ٸشٸندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەكەلەگەن تاپسىرمالارىن ٸسكە اسىرۋعا 293,4 ملرد تەڭگە باعىتتاۋ ۇسىنىلادى.
وسى قاراجات اياسىندا بٸر ۋاقىتتا تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋمەن جەنە تابىس پەن سۇرانىستى ۇلعايتۋمەن ٶندٸرٸستٸ ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار شارالار مەن جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا.
بۇل شارالار مىنالار ەسەبٸنەن ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى:
- رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارىن 532,8 ملرد تەڭگەگە قىسقارتۋ;
- بيۋدجەت تاپشىلىعىن جٸٶ-گە 3,5%-عا دەيٸن جەتكٸزۋ — 840,7 ملرد تگ.
بۇل رەتتە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كٸرٸستەرٸ بويىنشا شىعىندار 1,7 ترلن تەڭگەگە باعالانىپ وتىر. كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ پايدا بولۋى مەن تارالۋىنا جول بەرمەۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالاردى قارجىلاندىرۋعا, سونداي-اق ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن ساتىپ الۋعا 39,1 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ.
ونىڭ ٸشٸندە كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىمەن كٷرەس بويىنشا جٷرگٸزٸلەتٸن ەپيدەميياعا قارسى شارالارعا جالپى سوماسى 23 468,5 ملن تەڭگە بٶلٸندٸ, ونىڭ ٸشٸندە:
- جەكە قورعانۋ قۇرالدارىن, دەزينفەكتسييالاۋ قۇرالدارىن, دەرٸ-دەرمەك جەنە مەديتسينالىق بۇيىمداردى ساتىپ الۋعا — 20 624,9 ملن تەڭگە;
- كوروناۆيرۋستى انىقتاۋ ٷشٸن تەپلوۆيزورلار, زەرتحانالىق جابدىقتار جەنە تەست-جٷيەلەرٸن ساتىپ الۋعا — 2 712,5 ملن تەڭگە;
- قازاقستان ازاماتتارىن قىتايدان كٶشٸرۋگە — 131,1 ملن تەڭگە.
وسى قاراجات شەڭبەرٸندە ٶڭٸرلەرگە جەكە قورعانۋ قۇرالدارىن, دەزينفەكتسييالاۋ قۇرالدارىن, دەرٸ-دەرمەك پەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى ساتىپ الۋعا ماقساتتى ترانسفەرتتەرمەن 11 563,9 ملن تەڭگە اۋدارىلدى, ونىڭ ٸشٸندە 30%-عا جۋىعى نۇر-سۇلتان قالاسىنا — 1 412,4 ملن تەڭگە, الماتى قالاسىنا — 1 419,9 ملن تەڭگە, شىمكەنت قالاسىنا — 605 ملن تەڭگە بٶلٸندٸ.
بۇعان قوسا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2020 جىلعا ارنالعان بيۋدجەتتٸ ناقتىلاۋ اياسىندا ەپيدەميياعا قارسى شارالارعا قوسىمشا 125 283,5 ملن تەڭگە قاراستىرىلادى, ونىڭ ٸشٸندە:
1) كارانتيندٸك ٸس-شارالاردى ٶتكٸزۋگە تارتىلعان دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنٸڭ قىزمەتكەرلەرٸن ىنتالاندىرۋعا – 40 609,8 ملن تەڭگە.
انىقتاما: ٷستەمەاقىنىڭ مٶلشەرٸ قاۋٸپتٸلٸك توپتارى بويىنشا انىقتالادى:
1 توپ «قاۋٸپتٸلٸگٸ اسا جوعارى» — رەانيماتسييا بٶلٸمشەلەرٸن قوسا العاندا, ينفەكتسييالىق ستاتسيونارلاردىڭ دەرٸگەرلەرٸ, ورتا جەنە كٸشٸ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ. ٷستەمە اقى بٸر ادامعا 20 ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى مٶلشەرٸن قۇرايدى نەمەسە 850 مىڭ تەڭگە.
2 توپ «قاۋٸپتٸلٸگٸ جوعارى» – پروۆيزورلىق ستاتسيونارلار مەن جەدەل جەردەم دەرٸگەرلەرٸ, ورتا جەنە كٸشٸ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ. ٷستەمە اقى 10 جتم نەمەسە 425 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرايدى.
3 توپ «قاۋٸپتٸلٸگٸ ورتاشا» – كارانتيندٸك ستاتسيونارلارداعى دەرٸگەرلەر, ورتا جەنە كٸشٸ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ, سانيتارلىق دەرٸگەرلەر (مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەر), جەدەل جەردەم جٷرگٸزۋشٸلەرٸ جەنە ت. ب. ٷستەمە اقى 5 جتم نەمەسە 212,5 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرايدى.
2) 19 509,6 ملن تەڭگە – كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييامەن اۋىرعان تۇلعالاردى جەنە اۋرۋعا كٷمەندٸ رەتٸندە اۋرۋحاناعا جاتقىزىلعانداردى ەمدەگەنٸ ٷشٸن, سونداي-اق COVID-19 كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيياسىمەن اۋىرعاندارمەن بايلانىستا بولعان دەگەن كٷمەن بارلاردى وقشاۋلاۋ ماقساتىندا مەديتسينا ۇيىمدارىنىڭ مەديتسينالىق قىزمەتتەرٸنە اقى تٶلەۋ;
3) 14 800 ملن تەڭگە – نۇر-سۇلتان, شىمكەنت, الماتى قالالارىندا جالپى سانى 680 تٶسەك-ورىن بولاتىن كارانتيندٸ تيپتەگٸ 3 مەديتسينالىق مودۋلدٸك كەشەندٸ سالۋعا;
4) 30 815,7 ملن تەڭگە – تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە تۇرعىنداردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىنا ازىق-تٷلٸك-تۇرمىستىق جيىنتىقتاردى تاراتۋعا (اەك الۋشىلار, ونىڭ ٸشٸندە 6 جاستان 18 جاسقا دەيٸنگٸ بالالار, 1-3 توپتاعى مٷگەدەكتەر, مٷگەدەك بالالار, مٷگەدەك بالالاردى كٷتٸپ-باعىپ وتىرعاندار, رەسمي تٸركەلگەن جۇمىسسىزدار). ازىق-تٷلٸك-تۇرمىستىق جيىنتىقتارمەن 2 ملن جۋىق ادام قامتىلادى;
5) 8 091,8 ملن تەڭگە – 1 جالاقى كٶلەمٸندە ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنە, ۇلتتىق گۆاردييا مەن قارۋلى كٷشتەردٸڭ ەسكەري قىزمەتكەرلەرٸنە سىياقى تٶلەۋگە (66,3 مىڭ ادام);
6) 4 058,4 ملن تەڭگە – ۆەدومستۆوارالىق اقپاراتتىق جٷيەلەردٸڭ بايلانىس قىزمەتتەرٸمەن قامتاماسىز ەتٸلۋٸ جەنە جۇمىس ٸسەتۋٸنە;
7) 5 623,1 ملن تەڭگە – سوت مەديتسينا ساراپتاماسى قىزمەتٸنٸڭ ٷزدٸكسٸز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋگە.
سونىمەن قاتار ەكونوميكانىڭ باسىمدىقتى سالالارىن جەڭٸلدٸكپەن نەسيەلەندٸرۋ باعدارلاماسى بويىنشا بيىلعى 10 سەۋٸردەگٸ جاعداي بويىنشا بانكتەر جالپى سوماسى 422,2 ملرد تەڭگەگە 619 ٶتٸنٸم قابىلدادى, 292,2 ملرد تەڭگە سوماسىنا 470 جوبا ماقۇلداندى, 153 ملرد تەڭگە سوماسىنا 352 زايم بەرٸلدٸ.
ۇلتتىق بانك وسى باعدارلامانىڭ قارجىلاندىرۋدى 400 ملرد تەڭگەدەنە 1 ترلن تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى, بۇل قارجى ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە جەنە يمپورتقا تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋعا باعىتتالادى.
تٶتەنشە جاعدايدا زارداپ شەككەن شوب سۋبەكتٸلەرٸ مەن جەكە كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋ ٷشٸن جەڭٸلدٸكپەن نەسيەلەندٸرۋ باعدارلاماسى ەزٸرلەنٸپ, ٸسكە اسىرىلا باستادى. باعدارلاما اياسىندا بانكتەر جالپى سوماسى 600 ملرد تەڭگەگە 12 اي مەرزٸمگە شارتتى سالىمدار بٶلدٸ. 3 ايدا يگەرٸلۋٸ تيٸس قاراجاتتى يگەرٸلە باستادى. كەسٸپكەرلەر 647 ٶتٸنٸم بەردٸ, 17,3 ملرد تەڭگە سوماسىنا 45 زايم بەرٸلدٸ.
«7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا 9 سەۋٸردەگٸ جاعداي بويىنشا 199 ملرد تەڭگەگە 17 328 ٶتٸنٸم ماقۇلداندى, ونىڭ ٸشٸندە 173,2 ملرد تەڭگە سوماسىنا 14 616 زايم بەرٸلدٸ.
داعدارىسقا قارسى شارالار اياسىندا ۇلتتىق بانك باعدارلاما بويىنشا قارىز الۋشىلاردى ايىپپۇلدار مەن ٶسٸمپۇلداردان بوساتۋ, نەگٸزگٸ قارىز جەنە سىياقى بويىنشا تٶلەمدەردٸ 90 كٷنگە دەيٸنگٸ مەرزٸمگە كەيٸنگە شەگەرۋ ارقىلى قولداۋدى قاراستىراتىن ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ.
ەكٸنشٸ شارالار پاكەتٸ اياسىندا ۇلتتىق بانك بٸرنەشە باعىت بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزۋدە. مەملەكەت باسشىسىگىڭ بيىلعى 31 ناۋرىزداعى تاپسىرماسىنا سەيكەس قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا 1 جىل مەرزٸمگە كٶكتەمگٸ ەگٸس جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە 100 ملرد تەڭگە بٶلٸنەدٸ.
باعدارلاما قاتىسۋشىلارىنىڭ وبليگاتسييالاردى ٶتەۋ مەرزٸمٸ 7 جىلدان 10 جىلعا دەيٸن ۇزارتىلادى.
داعدارىسقا قارسى شارالاردىڭ ەكٸنشٸ پاكەتٸ اياسىندا ۇلتتىق بانك «بەيتەرەك» ۇبح» اق ينفراقۇرىلىمدىق وبليگاتسييالارىن ساتىپ الۋ ارقىلى 700 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايتۋ مٷمكٸندٸگٸمەن 600 ملرد تەڭگە سوماسىنا ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸك پەن جۇمىسپەن قامتۋدى قولداۋ بويىنشا شارالاردى قارجىلاندىرۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالىپ جاتىر.
بۇل قاراجات جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردى ودان ەرٸ قارجىلاندىرۋعا باعىتتالادى جەنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 300 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ ترانسفەرتتەردٸ جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەرگە جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىن ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن بٶلگەن سوڭ ۇسىنىلادى.
بيىل قاڭتار-ناۋرىز ايلارىنداعى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ
مەسەلەن, 2020 جىلدىڭ ٸ توقسانىندا مەملەكەتتٸك بيۋدجەت كٸرٸستەرٸ ەسەپتٸ كەزەڭ جوسپارىنا 89,9%-عا ورىندالدى, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت — 78,8%, جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەر — 121,4%.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كٸرٸستەرٸ ەكونوميكاعا سىرتقى فاكتورلاردىڭ تەرٸس ىقپالىنىڭ سالدارىنان 10,5% (89,5%) تٶمەندەدٸ. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 1,4 ترلن تەڭگە سوماسىنا كٸرٸس تٷستٸ. جوسپار 378 ملرد تەڭگەگە ورىندالمادى. ورىندالماۋ نەگٸزٸنەن سالىقتار ەسەبٸنەن بولدى.
بٸرٸنشٸدەن, ققس تٷسٸنۋٸنە, يمپورتقا كوروناۆيرۋس ٸندەتٸنٸڭ تارالۋى ىقپال ەتتٸ. اتاپ ايتقاندا, ٷشٸنشٸ ەلدەردەن يمپورتتىڭ ازايۋى $68 ملن قۇرادى. يمپورتتىڭ ازايۋىنا بايلانىستى, سالىق تٷسٸمدەرٸ 11,4 مىڭ سالىق تٶلەۋشٸدەن نەگٸزٸنەن 49,1 ملرد تەڭگەگە تٶمەندەدٸ, كٶتەرمە جەنە بٶلشەك ساۋدا بويىنشا - 6,5 مىڭ سالىق تٶلەۋشٸدەن, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە – 1,3 مىڭ, تاۋ-كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸ - 130 سالىق تٶلەۋشٸدەن.
سونىمەن قاتار, كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋى قحر-دان كەلەتٸن اۆتوكٶلٸك قۇرالدارى سانىنىڭ 29,3%-عا, ەاەو ەلدەرٸنەن كەلەتٸندەرٸنٸڭ 17,8%-عا تٶمەندەۋٸنە ەكەلدٸ.
انىقتاما: بيىل ناۋرىزدا 2019 جىلدىڭ ناۋرىز ايىمەن سالىستىرعان قحر-دان كەلەتٸن يمپورت 20,3% نەمەسە $61 ملن تٶمەندەدٸ. سونىڭ سالدارىنان كەدەن سالىعى مەن قحر-دان كەلەتٸن تاۋارلار يمپورتىنان تٷسەتٸن سالىقتار 15,5% نەمەسە 2,8 ملرد تەڭگەگە ازايدى.
ەكٸنشٸدەن, كتس بويىنشا ورىندالماۋ نەگٸزگٸ ەكسپورت پوزيتسييالارىنا باعانىڭ تٶمەندەۋٸنە ىقپال ەتتٸ: شيكٸ مۇناي بويىنشا 22,1%,مىرىشقا — 20,8%, مىسقا — 9,4%, اليۋمينييگە — 9,7%, قورعاسىنعا — 10,1%, فەرروحرومعا — 11,6%. بۇل رەتتە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە كتس تٶلەيتٸن ٸرٸ 1 796 كەسٸپورننىڭ ٶتكٸزۋ بويىنشا اينالىمدارى 3,4%-عا تٶمەندەدٸ (8,9 ترلن تەڭگەدەن 8,6 ترلن تەڭگەگە دەيٸن).
ٷشٸنشٸدەن, كەسٸپكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸڭ تٶمەندەۋٸنە بايلانىستى ققس بويىنشا جوسپار 132 ملرد تەڭگە سوماسىنا ورىندالمادى.
8 سەۋٸردە قابىلدانعان ناقتىلانعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە كٸرٸستەر بويىنشا جىلدىق جوسپار 6,4 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى.
جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردٸڭ ٶز كٸرٸستەرٸ 134 ملرد تەڭگەگە اسىرا ورىندالىپ, 759 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. اسىرا ورىنداۋ نەگٸزٸنەن سالىقتار ەسەبٸنەن مٷمكٸن بولدى — 127 ملرد تەڭگە. كٸرٸستەر بويىنشا جوسپار بارلىق ٶڭٸرلەردە اسىرا ورىندالدى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارى 2,9 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى. جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردٸڭ شىعىستارى 1,2 ترلن تەعگە بولدى. ەسەپتٸ كەزەڭدە اۋديتورلىق شارالار جالعاستى. 512 اۋديتورلىق شارا جٷرگٸزٸلدٸ. 249 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتى قامتىلدى. 91 ملرد تەڭگەگە قارجىلىق بۇزۋشىلىقتار انىقتالدى.
2016-2020 جىلدارعا ارنالعان جەكەشەلەندٸرۋدٸڭ كەشەندٸ جوسپارى 93,2% ورىندالدى. 2020 جىلى 68 نىساندى ٶتكٸزۋ جوسپارلانعان. ونىڭ ٸشٸندە 37-سٸ ساتۋعا قويىلدى. ەسەپتٸ كەزەڭدە 3,2 ملرد تەڭگەگە 6 نىسانى ساتىلدى, 31 نىسان ساتۋعا قويىلدى. 3 نىسان قايتا قۇرۋ مەن تاراتۋعا باعىتتالدى. 28 نىسان جىل سوڭىنا دەيٸن ساتۋعا قويىلادى.
قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ الدىندا تۇرعان باستى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ — ناقتىلانعان بيۋدجەتتە ەلەۋمەتتٸك سالاعا, كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋعا قاراستىرىلعان قاراجاتتى تيٸستٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ تٷپكٸ الۋشىلارعا دەيٸن ۋاقىتىلى جەتكٸزۋ. جىل بويى ۆەدومستۆو ٶسۋ قارقىنىن تٶمەندەتپەي, كٸرٸستەر بويىنشا ناقتىلانعان جوسپاردى ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتەتٸن بولادى.
