قازاقستان پرەزيدەنتٸ جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەستٸڭ وتىرىسىنا قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەستٸڭ (جەەك) بيىلعى قورىتىندى وتىرىسى بەينەبايلانىس رەجيمٸندە ٶتتٸ.
جيىن بارىسىندا جوعارى كەڭەستٸڭ قۇرمەتتٸ تٶراعاسى, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ, ارمەنييا پرەمەر-مينيسترٸ نيكول پاشينيان, بەلارۋس پرەزيدەنتٸ الەكساندر لۋكاشەنكو, قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ سادىر جاپاروۆ, رەسەي پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين جەنە جەەك-كە باقىلاۋشى مەملەكەتتەردٸڭ باسشىلارى رەتٸندە كۋبا پرەزيدەنتٸ دياس-كانەل بەرمۋدەس پەن ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ شاۆكات ميرزييوەۆ, سونداي-اق ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كوميسسييا القاسىنىڭ تٶراعاسى ميحايل مياسنيكوۆيچ سٶز سٶيلەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وتىرىستى اشىپ, وعان مودەراتور بولدى. مەملەكەت باسشىسى سىرتقى فاكتورلار مەن كارانتيندٸك شەكتەۋلەرگە قاراماستان, وداق اياسىنداعى ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەردٸڭ ٶسٸم قارقىنىنا كٶڭٸلٸ تولاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
– بيىلعى 9 ايدىڭ ٸشٸندەگٸ ٶزارا ساۋدا-ساتتىق كٶلەمٸ 32,5 پايىزعا ارتىپ, 52 ميلليارد دوللارعا جەتتٸ. بۇل پاندەميياعا دەيٸنگٸ كٶرسەتكٸشتەن 16,5 پايىزعا جوعارى. وداققا مٷشە ەلدەر اراسىنداعى ەكسپورت كٶلەمٸ ۇلعايدى. مىسالى, قازاقستان ەكسپورتىنىڭ ٶسٸم كٶلەمٸ 39 پايىز بولدى. سالىستىرمالى تٷردە العاندا ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداققا مٷشە باسقا دا ەلدەردەگٸ ەكسپورت كٶلەمٸ ارتقان, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت وداقتىڭ تٶراعالىعىنا كٸرٸسكەن كەزدەگٸ بٸرلەسكەن جۇمىستاردىڭ بەس باعىتىنا, اتاپ ايتقاندا, ٶنەركەسٸپتٸك كووپەراتسييانى كٷشەيتۋ, ٶزارا ساۋداداعى كەدەرگٸلەردٸ جويۋ, كٶلٸك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, تسيفرلاندىرۋ, سونداي-اق ٷشٸنشٸ ەلدەرمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستاردى كەڭەيتۋ مەسەلەلەرٸنە توقتالدى.
– مۇنىڭ بەرٸ بٸر كٷندٸك جۇمىس ەمەس ەكەنٸن تٷسٸنەمٸز. دەگەنمەن, قازٸردٸڭ ٶزٸندە ولاردىڭ كەيبٸرٸ تابىستى جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ تٶراعالىعى بارىسىندا اتقارىلعان بٸرلەسكەن جۇمىستاردىڭ نەتيجەلەرٸنە ەگجەي-تەگجەيلٸ توقتالىپ, ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداققا مٷشە ەلدەردٸڭ ٷكٸمەتتەرٸ مەن ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كوميسسييانىڭ اتقارعان جۇمىستارى ٷشٸن ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى جاڭا سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەتٸن بٸرقاتار ۇسىنىس ايتتى.
اتاپ ايتقاندا, پرەزيدەنت تسيفرلىق ٶنٸم مەن ەلەكتروندى قىزمەت كٶرسەتۋگە دەگەن سۇرانىستىڭ زور ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸردٸڭ ٶزٸندە ەلەمدٸك ماشينا جاساۋ نارىعىندا ميكروچيپتەر مەن كومپيۋتەرلٸك قۇرالداردىڭ تاپشىلىعىنا قاتىستى جٷيەنٸڭ جيٸ ٸستەن شىعۋ دەرەكتەرٸ بايقالادى.
– وسىعان بايلانىستى ٷكٸمەتتەرٸمٸزگە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىن قاتىستىرا وتىرىپ, ماشينا جاساۋ سالاسى ٷشٸن ميكروچيپتەر مەن كومپيۋتەرلٸك قۇرالدار شىعارۋ جٶنٸندەگٸ بٸرلەسكەن كووپەراتسييالىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋدى تاپسىرۋ ۇسىنىلادى. كەسٸپورىندارىمىزدىڭ قاجەتتٸلٸگٸن تولىق قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ٶندٸرٸستٸك بازا قۇرۋ قاجەت, ال سودان كەيٸن ەكسپورتتى جولعا قويۋعا بولادى, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ قۇرعاقتاعى تاسىمال مەسەلەسٸن دامىتۋدى, «جٷردەك» ترانسقۇرلىقتىق دەلٸزدەردٸ رەتكە كەلتٸرۋدٸ جەنە ولاردىڭ ٶڭٸرلٸك جەنە جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدٸ ٶزەكتٸ سانايدى. وسى رەتتە پرەزيدەنت ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تاۋار ٶتكٸزۋ جەلٸسٸن قۇرۋعا قاتىستى ەلدەرٸمٸزدٸڭ باستامالارىنا نازار اۋداردى.
– قازاقستان كەيٸنگٸ ەكٸ جىل بويى كٶتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارىنىڭ ۇلتتىق جەلٸسٸن قۇرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. بٸز وداققا مٷشە ەلدەردٸڭ تاۋار ٶتكٸزۋ جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋعا جەنە ينتەگراتسييالاۋعا بەلسەندٸ اتسالىسۋعا دايىنبىز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى كەدەرگٸلەردٸ, شەكتەۋلەر مەن الىپ قويۋلاردى دەيەكتٸ تٷردە قىسقارتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن ايتتى. بيىلعى اقپان ايىندا ٶتكەن القا وتىرىسىندا كەدەرگٸلەردٸ بٶلۋدٸڭ ەدٸستەمەسٸ بەكٸتٸلدٸ. ەندٸ كەدەرگٸلەردٸ قاراستىرىپ, جٷيەلەۋ ٷدەرٸسٸ, ياعني ولاردىڭ تٷرٸ مەن قولدانىلۋ مەرزٸمٸ بيزنەسكە تيٸمدٸ بولۋ ٷشٸن رەگلامەنتتەلدٸ. پرەزيدەنت شاعىن جەنە ورتا كەسٸپورىنداردى ەۋرازييالىق ينتەگراتسييا جەنە كەدەرگٸسٸز ساۋدا ٷدەرٸسٸنە تارتۋ ٸسٸن جالعاستىرۋعا شاقىردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كوميسسييا جۇمىسىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸنە جەنە ونىڭ وداققا مٷشە مەملەكەتتەرمەن ٶزارا ىقپالداستىعىنا ارنايى توقتالدى. پرەزيدەنت بەس ەلدٸڭ مٷددەسٸن ەسكەرە وتىرىپ, بٸرىڭعاي ەرٸ تۇتاس ەكونوميكالىق ساياساتتى قالىپتاستىرۋدىڭ كٶپ ەڭبەكتٸ تالاپ ەتەتٸن كٷردەلٸ جۇمىس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– بٸز بيىلدان باستاپ ەۋرازييالىق ينتەگراتسييانى دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ستراتەگيياسىن ٸسكە اسىرۋعا كٸرٸستٸك. ستراتەگييانىڭ ەرەجەلەرٸن قاتاڭ ساقتاپ, وداقتىڭ قازٸرگٸ قۇقىعى اياسىنان شىقپاۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن. بٸزدٸڭ جۇمىسىمىز بەن وداقتىڭ قىزمەتٸ جالپى سىرتقى سەرٸكتەس ەلدەردٸڭ زور قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزىپ وتىرعانىن ەسكەرۋ ماڭىزدى. بۇل بٸزگە ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەيدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ سٶزٸن قورىتىندىلاي كەلە, ٶزارا قۇرمەت پەن كونسترۋكتيۆتٸ ديالوگتى ساقتاۋعا بەيٸلدٸ بولۋ وداق اياسىنداعى ۇزاق مەرزٸمدٸ ەرٸ بەرٸك ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگٸزٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
2022 جىلى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق ورگاندارىنا قىرعىز رەسپۋبليكاسى تٶراعالىق ەتەدٸ. وسىعان وراي مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پرەزيدەنت سادىر جاپاروۆتى قۇتتىقتاپ, العا قويعان ماقساتقا سەتتٸ قول جەتكٸزۋٸنە تٸلەكتەستٸك بٸلدٸردٸ.
كەڭەيتٸلگەن فورماتتا ٶتكەن شارا سوڭىندا ەۋرازييالىق وداققا مٷشە ەلدەردٸڭ باسشىلارى تالقىلاۋدى شاعىن قۇرامدا جالعاستىردى.
جيىن قورىتىندىسى بويىنشا وداققا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ باسشىلارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق كەڭٸستٸگٸندەگٸ ينتەگراتسييالىق ٷدەرٸستەردٸ ودان ەرٸ نىعايتۋعا باعىتتالعان 20 قۇجات قابىلدادى.
شەشٸمدەر:
ناۆيگاتسييالىق پلومباداعى بار اقپاراتتى قورعاۋدىڭ بٸرىڭعاي شارالارىن ەزٸرلەۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىس توبىن قۇرۋ تۋرالى.
جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەستٸڭ 2020 جىلعى 11 جەلتوقسانداعى №16 شەشٸمٸنٸڭ ورىندالۋ بارىسى تۋرالى.
ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ 2022 جىلعا ارنالعان حالىقارالىق قىزمەتٸنٸڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى تۋرالى.
ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق جانىنداعى باقىلاۋشى مەملەكەت مەرتەبەسٸ تۋرالى ەرەجەگە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى.
قۇرىلىس سالاسىندا قىزمەت كٶرسەتۋدٸڭ بٸرىڭعاي نارىعىنىڭ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى.
قىزمەت كٶرسەتۋدٸڭ بٸرىڭعاي نارىعىنىڭ جۇمىسى اياسىندا باعالاۋ قىزمەتٸن ٸسكە اسىرۋ شارتتارىنا ارنالعان ورتاق تەسٸلدەر تۋرالى.
ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ 2021 جىلعى بيۋدجەتٸنٸڭ جۇمسالۋى جٶنٸندەگٸ ەسەپ تۋرالى.
ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ 2022 جىلعا ارنالعان بيۋدجەتٸ تۋرالى.
ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ سوتىنا جٷگٸنۋ كەزٸندە كەسٸپورىندار تٶلەيتٸن سالىق مٶلشەرٸن بەكٸتۋ تۋرالى.
ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق ورگاندارىنا تٶراعالىق ەتۋ تۋرالى.
قىرعىز رەسپۋبليكاسىنداعى مەملەكەتتٸك باسقارۋ سەكتورىنىڭ قارىز مٶلشەرٸن ازايتۋعا باعىتتالعان بٸرلەسكەن شارالار تۋرالى.
ٶكٸمدەر:
ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا جەكە سەكتورلار جٶنٸندەگٸ ليبەراليزاتسييالاۋ جوسپارىن ٸسكە اسىرۋ تۋرالى.
جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەستٸڭ وتىرىسىن ٶتكٸزۋ ۋاقىتى مەن ورنى تۋرالى.
تاپسىرمالار:
1. جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەستٸڭ «ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسييانى دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ستراتەگييالىق باعىتتارى تۋرالى» 2020 جىلعى 11 جەلتوقسانداعى №12 شەشٸمٸنٸڭ ٸسكە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى.
2. رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ اعاش ماتەريالدارىن سىرتقا شىعارۋعا قاتىستى 2022 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ كٷشٸنە ەنەتٸن شەكتەۋلەرٸ تۋرالى.
قول قويىلعان حالىقارالىق شارتتار:
ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتا تاسىمالداردى قاداعالاۋ ٷشٸن ناۆيگاتسييالىق پلومبالاردى قولدانۋ جٶنٸندەگٸ كەلٸسٸم.
ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى 2014 جىلعى 29 مامىرداعى شارتقا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى حاتتاما («II ٷلكەن حاتتاما»).
ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا اۋديتورلىق قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرۋ تۋرالى كەلٸسٸم.
كەدەندٸك ترانزيتتٸڭ كەدەن رەسٸمٸنە سەيكەس تاۋارلاردى تاسىمالداۋ كەزٸندە كەدەن سالىعىن, سالىقتاردى, ارناۋلى, دەمپينگكە قارسى, ٶتەمدٸك باجداردى تٶلەۋ جٶنٸندەگٸ مٸندەتتەردٸڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋدٸ قولدانۋ ەرەكشەلٸكتەرٸ تۋرالى كەلٸسٸم.
2015 جىلعى 8 مامىردا قول قويىلعان قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى 2014 جىلعى 29 مامىرداعى شارتقا قوسىلۋىنا بايلانىستى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ 2014 جىلعى 29 مامىرداعى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتى, ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قۇقىعىنا ەنەتٸن جەكە حالىقارالىق شارتتاردى جەنە ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق ورگاندارىنىڭ اكتٸلەرٸن قولدانۋ جٶنٸندەگٸ شارتتار مەن اۋىسپالى ەرەجەلەر تۋرالى حاتتاماعا ٶزگەرتۋلەر ەنگٸزۋ تۋرالى حاتتاما.
