فوتو: Akorda.kz
مەملەكەت باسشىسى Digital Bridge 2023 حالىقارالىق فورۋمىنا قاتىستى, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ بۇل فورۋمنىڭ كەيٸنگٸ بەس جىلدا IT يندۋستريياسىنىڭ سوڭعى ٷردٸستەرٸ مەن دامۋ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلاۋعا ارنالعان ورتالىق ازيياداعى ەڭ ٸرٸ الاڭعا اينالعانىن اتاپ ٶتتٸ. بيىل Digital Bridge فورۋمىنا 20 مىڭنان استام ادام جينالدى. ونىڭ ٸشٸندە 300-دەن استام IT كومپانييانىڭ ٶكٸلدەرٸ جەنە 30 ەلدەن كەلگەن دەلەگاتسييا بار. ەدەتتەگٸدەي فورۋمعا قىزىعۋشىلىق جوعارى. بۇل قازاقستاننىڭ ەۋرازييا كەڭٸستٸگٸندە جەتەكشٸ ەرٸ ماڭىزدى تسيفرلىق جەنە قارجىلىق تەحنولوگييا حابى ەكەنٸن تاعى دا ناقتىلاي تٷسەدٸ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸنگٸ شارانىڭ تاقىرىبى – ٶتە ٶزەكتٸ.
– جاساندى ينتەللەكت بۇدان بىلاي عىلىمي فانتاستيكا ەمەس, ٶمٸردٸڭ اقيقاتىنا اينالدى. جاڭا دەۋٸردٸڭ باستالعانىنا كۋە بولىپ وتىرمىز. كەزٸندە ەلەكتر جارىعى مەن ينتەرنەتتٸ ويلاپ تابۋ تٸرشٸلٸگٸمٸزدٸ قالاي تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتسە, جاساندى ينتەللەكتٸ تەحنولوگيياسىنىڭ ىقپالى دا دەل سونداي وراسان زور. ول ادامزاتتىڭ تۇرمىس سالتىن مٷلدەم باسقا ارناعا بۇرىپ, جۇمىس پروتسەستەرٸن اۆتوماتتاندىرادى جەنە اۋقىمدى ەكونوميكالىق قۇندىلىق قالىپتاستىرا الادى. كەيبٸر ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ جاھاندىق ەكونوميكاعا قوساتىن ەلەۋلٸ ٷلەسٸ – دٷنيەجٷزٸلٸك جٸٶ-نٸڭ تٶرتتەن بٸر بٶلٸگٸنە پاراپار. اتالعان تەحنولوگييانىڭ كەڭ قولدانىسقا يە بولۋى قازاقستاننىڭ قارقىندى دامۋىندا ماڭىزدى رٶل اتقارا الادى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە جاساندى ينتەللەكتٸنٸ دامىتۋ ٷشٸن بارلىق جاعدايدى جاساۋ قاجەت. مەملەكەت باسشىسى فورۋم قاتىسۋشىلارىنا بۇل باعىتتاعى جۇمىستىڭ نەگٸزگٸ باسىمدىقتارىن اتاپ ٶتتٸ.
– جاساندى ينتەللەكتٸنٸ قولدانۋ اياسىن جەنە ونى دامىتۋدىڭ مٸندەتتەرٸ مەن قۇرالدارىن ايقىندايتىن ستراتەگييالىق قۇجات قابىلداۋ كەرەك. بۇل – حالىقارالىق وزىق تەجٸريبە. مۇنداي قادام ەلٸمٸزدٸ تەحنولوگييالىق تۇرعىدا دامىتۋدىڭ ورنىقتى باعىتىن ايقىنداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ەڭ الدىمەن, جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيياسىن ەكونوميكامىزدىڭ مۇناي-گاز سەكتورى, ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, كٶلٸك جەنە لوگيستيكا سەكٸلدٸ ماڭىزدى سالالارىنا ەنگٸزۋگە مەن بەرۋٸمٸز قاجەت دەپ سانايمىن. جاساندى ينتەللەكت قالالارىمىزدى ٶمٸر سٷرۋگە جەنە جۇمىس ٸستەۋگە قولايلى ەرٸ تولىققاندى اقىلدى قالاعا (smart city) اينالدىرۋ پروتسەسٸن ايتارلىقتاي دەرەجەدە وڭتايلاندىرا الادى. مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ كەزٸندە جاساندى ينتەللەكت مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭٸنەن پايدالانۋدىڭ دا ماڭىزى زور. بۇل ورايدا بٸز ەلەۋلٸ نەتيجەگە قول جەتكٸزدٸك. اتاپ ايتقاندا, ازاماتتاردىڭ ەلەۋمەتتٸك ەل-اۋقاتىنىڭ دەڭگەيٸن انىقتاۋعا جەنە ولارعا پرواكتيۆتٸ مەملەكەتتٸك قولداۋ كٶرسەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن «وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى» ٸسكە قوسىلدى. مۇنداي ٶنٸمدٸ «بەيتەرەك» حولدينگٸ بازاسىندا بيزنەس ٷشٸن دە ەنگٸزۋ كەرەك. مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا بۇل باعىتتا اۋقىمدى تسيفرلىق ترانسفورماتسييالاۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى جاساندى ينتەللەكتٸنٸ نورماتيۆتٸك تۇرعىدا رەتتەۋ قاجەتتٸگٸن ەكٸنشٸ باسىمدىق رەتٸندە اتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە 120-دان استام ەل بۇل مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن ەرتٷرلٸ زاڭنامالىق اكتٸ قابىلداعان.
– بٸز وزىق ەلەمدٸك تەجٸريبەگە ساي كەلەتٸن, نارىقتىڭ قاجەتتٸلٸگٸ مەن ازاماتتاردىڭ مٷددەسٸن ەسكەرەتٸن, قۇقىقتىق تۇرعىدان رەتتەيتٸن زاماناۋي بازا ەزٸرلەۋ ٸسٸن جەدەلدەتۋٸمٸز كەرەك. قۇقىقتىق شارتتار حالىقارالىق كومپانييالاردىڭ بٸزدٸڭ نارىققا كەلۋٸن ىنتالاندىرۋى قاجەت. ول ٷشٸن مٷددەلەر تەپە-تەڭدٸگٸن ساقتاپ, اشىق جەنە ەدٸل «ويىن ەرەجەلەرٸن» قالىپتاستىرعان جٶن. جالپى, جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن ادامداردىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸنە كٸرٸكتٸرۋ وڭاي مٸندەت ەمەس. بۇل رەتتە ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى بۇزىلماۋى تيٸس. فورۋمعا قاتىسۋشىلار وسى سالانى رەتتەيتٸن نەگٸزگٸ قۇجاتتاردى, سونىڭ ٸشٸندە تسيفرلىق كودەكس جوباسىن ەزٸرلەۋگە ٷلەس قوسا الادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى دەيەكتٸ تٷردە دامىتۋ ماڭىزدى ەكەنٸنە نازار اۋداردى. مەملەكەت باسشىسى وزىق IT-ينفراقۇرىلىم تسيفرلىق يندۋستريياداعى كەلەشەك پروگرەسكە, اتاپ ايتقاندا جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ دامۋىنا نەگٸز قالايدى دەپ سانايدى.
– ينفراقۇرىلىمدى دامىتقان كەزدە IT-ٶنٸم ەزٸرلەۋشٸلەردٸڭ قاجەتتٸلٸگٸ ەردايىم الدىن الا ەسكەرٸلۋگە تيٸس. ەڭ الدىمەن, بٸز ەسەپتەۋٸش ورتالىقتاردىڭ قۋاتىن ارتتىرۋىمىز قاجەت. ٷكٸمەتكە ەكٸ جىل ٸشٸندە جاساندى ينتەللەكتٸگە ماماندانعان داتا-ورتالىقتاردىڭ قۇرىلىسىن جٷرگٸزۋدٸ تاپسىرامىن. بۇل ٸسكە Amazon, Google, Mastercard جەنە Citigroup سيياقتى ەلەمگە تانىمال كومپانييالاردى تارتۋعا بولادى. جاقىندا نيۋ-يورك قالاسىنا جاساعان ساپارىمدا اتالعان كومپانييالاردىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستٸم. تيٸستٸ ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكٸزدٸك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ جاساندى ينتەللەكتٸگە ارنالعان دەرەكتەر ەكوجٷيەسٸن دامىتۋعا شاقىردى. جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ «قورەگٸ», قوزعاۋشى كٷشٸ – ٷلكەن دەرەكتەر قورى.
– قازاقستاندا وسى سالادا تٷرلٸ شەشٸمدەر جٷزەگە اسىرىلدى. الايدا مەملەكەتتٸك ورگانداردا جيناقتالعان ۇشى-قيىرسىز دەرەكتەر قورىنا قولجەتٸمدٸلٸك شەكتەۋلٸ بولۋىنا بايلانىستى ونىڭ ەلەۋەتٸ ەلٸ تولىق پايدالانىلماي وتىر. بۇل جەردە اقپاراتتىڭ «اشىقتىق پرەزۋمپتسيياسىن» باسشىلىققا الۋ كەرەك. Smart Data Ukimet ارقىلى انونيمدٸ دەرەكتەرگە ەركٸن قول جەتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. مەن بۇل جەردە بارلىق اقپاراتتىڭ انونيمدٸ بولعانى ەرٸ سەنٸمدٸ قورعالعانى جٶن ەكەنٸن ايتىپ وتىرمىن. جەكە دەرەكتەردٸڭ تارالىپ كەتۋٸنە قاتىستى بارلىق قاۋٸپتٸ جويۋ كەرەك. سونىمەن قاتار كەلەسٸ جىلى ۇلتتىق جاساندى ينتەللەكت پلاتفورماسىن ٸسكە قوسقان دۇرىس. بۇل باستاما مەملەكەت پەن ٸرٸ بيزنەس دەرەكتەرٸن بٸرٸكتٸرٸپ, ولاردىڭ ٶزەكتٸلٸگٸ مەن قولجەتٸمدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە تيٸس. بۇل شارالاردىڭ بەرٸ جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرٸن پايدالاناتىن ستارتاپتارىمىزدىڭ قازاقستاندا جەنە ەلەمدە سۇرانىسقا يە, مٷلدە جاڭا IT شەشٸمدەر جاساۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىن ناعىز تسيفرلىق ۆەدومستۆوعا اينالدىراتىن ماڭىزدى رەفورمانى جٷزەگە اسىرۋ كەرەك ەكەنٸن ايتتى.
– ستاتيستيكالىق جەنە باسقا دا دەرەكتەردٸ رەتكە كەلتٸرۋ ٷشٸن كەشەندٸ شارالار قابىلداۋ قاجەت. ونىڭ ٸشٸندە باسقارۋ ساياساتىن ەزٸرلەۋ, دەرەكتەردٸڭ ماقساتتى ارحيتەكتۋراسىن انىقتاۋ مەسەلەسٸن نازاردان تىس قالدىرماعان جٶن. بۇل مەملەكەتتٸڭ تيٸمدٸ شەشٸمدەر قابىلداۋىنىڭ نەگٸزگٸ شارتى بولادى, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
سونىمەن قاتار 5G جەلٸسٸن كەڭ كٶلەمدە ەنگٸزۋ يننوۆاتسييانىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپٸن بەرەدٸ.
– 2027 جىلعا دەيٸن بارلىق وبلىس ورتالىقتارىن ۇيالى بايلانىستىڭ جاڭا بۋىنىمەن قامتۋ مٸندەتٸ بۇعان دەيٸن جٷكتەلگەن بولاتىن. الايدا تەحنولوگييانىڭ قارىشتاپ دامۋ جاعدايىندا بٸز دە قارقىندى ارتتىرۋىمىز كەرەك. ٷكٸمەت بۇل جۇمىستى مەرزٸمٸنەن بۇرىن, ياعني 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن اياقتاۋى قاجەت. ەرينە, مەرزٸمنٸڭ ٶزگەرۋٸ كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸڭ ساپاسىنا ەسەر ەتپەۋگە تيٸس. بۇدان بٶلەك, تٶمەنگٸ وربيتاداعى سپۋتنيكتٸك جٷيەلەردٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن پايدالانا وتىرىپ, شالعاي اۋدان تۇرعىندارىن ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. ٷكٸمەت بۇل مەسەلەنٸ جان-جاقتى پىسىقتاۋى كەرەك. قاجەت بولعان جاعدايدا زاڭناماعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋگە بولادى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن ەڭبەك نارىعىنىڭ كەلەشەكتەگٸ سۇرانىسىنا بەيٸمدەۋ قاجەتتٸگٸن كەلەسٸ باسىمدىق رەتٸندە اتاپ ٶتتٸ. پرەزيدەنت اۆتوماتتاندىرۋ جەنە جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ ودان ەرٸ دامۋى جاھانداعى ەڭبەك نارىعىن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتەدٸ دەپ سانايدى. ادام ەڭبەگٸ ترانسفورماتسيياعا ۇشىراپ, مٷلدەم جاڭا كەسٸبي داعدىلارعا سۇرانىس پايدا بولادى. سوندىقتان قىزمەتكەرلەردٸ جاڭا داعدىلارعا مەكتەپتەن باستاپ باۋلۋ قاجەت. مەملەكەت باسشىسى بٸلٸكتٸ ۇستاز تاپشىلىعىن شەشۋ ماقساتىندا ٷكٸمەتكە مەكتەپ وقۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەر ٷشٸن ونلاين پلاتفورمانى پيلوتتىق رەجيمدە ٸسكە قوسۋدى تاپسىردى. سول ارقىلى ولار باعدارلاما جاساۋدى ٷيرەنەدٸ.
– سونىمەن بٸرگە ۋنيۆەرسيتەتتەردە پەندەردٸ وقىتۋدىڭ مازمۇنى مەن ەدٸسٸن ايتارلىقتاي جاڭارتۋ قاجەت. بولاشاق مۇعالٸمدەر, دەرٸگەرلەر, اگرونومدار, زاڭگەرلەر جەنە سالالىق ماماندار جاساندى ينتەللەكت بويىنشا بازالىق بٸلٸمدٸ مٸندەتتٸ تٷردە مەڭگەرۋٸ كەرەك. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ جانىنداعى اقىلدى جٷيەلەر جەنە جاساندى ينتەللەكت ينستيتۋتىن تولىققاندى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا اينالدىرۋ تاعى بٸر ماڭىزدى قادام بولماق. ول ٷزدٸك ماماندار مەن ساراپشىلاردىڭ ورتالىعىنا اينالىپ, بٸرتۇتاس ەكوجٷيە قالىپتاستىرۋى كەرەك. ينستيتۋت قۇرامىنا IT يندۋستريياسىنىڭ ەلەمدٸك جەنە وتاندىق كٶشباسشىلارىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ٸستەيتٸن عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تەجٸريبەلٸك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستار ورتالىعى كٸرەدٸ. وسى رەتتە ينستيتۋت ەزٸرلەمەلەرٸن تيٸستٸ دەڭگەيدە كوممەرتسييالاندىرۋ جەنە كەڭەيتۋ ماڭىزدى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن بٸرگە پرەزيدەنت يننوۆاتسييانىڭ جەنە تەحنولوگييالىق پروگرەستٸڭ ەڭ ماڭىزدى قوزعاۋشى كٷشٸ رەتٸندە ۆەنچۋرلىق كاپيتال نارىعىن دامىتۋ كەرەك ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– ۆەنچۋرلىق كاپيتال نارىعىنا حالىقارالىق ويىنشىلاردى تارتۋدىڭ ماڭىزى زور. بٸزگە ولاردىڭ بۇل سالاداعى قۇزىرەتٸ مەن جوبالارعا جٷرگٸزەتٸن ساپالى ساراپتاماسى كەرەك. «بەيتەرەك» ۇلتتىق حولدينگٸ سەكٸلدٸ وتاندىق ينستيتۋتتىق ينۆەستورلار نەگٸزگٸ سەرٸكتەس بولا الادى. بۇعان قوسا تٷرلٸ قارجىلىق ينستيتۋتتاردىڭ, اتاپ ايتقاندا, ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەردٸڭ, ساقتاندىرۋ كومپانييالارىنىڭ, ميكروقارجى ۇيىمدارى مەن نارىقتاعى باسقا دا ويىنشىلاردىڭ ۆەنچۋرلىق قورعا قاتىسۋىنا جاعداي جاسايتىن تەتٸكتەر مەن قۇرالداردى ەزٸرلەۋ قاجەت, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, قازٸر جاساندى ينتەللەكت ٶتە قارقىندى دامىپ جاتىر. سونىڭ ارقاسىندا ينكليۋزيۆتٸ جەنە تۇراقتى دامۋعا ارنالعان تىڭ مٷمكٸندٸكتەر پايدا بولۋدا. بۇل سالادا جاھاندىق بەسەكە ٶتە جوعارى.
– قازاقستان وسى ٷردٸستەن تىس قالماۋى كەرەك. بۇل – زامان تالابى. سوندىقتان بٸز قازٸر وزىق تەحنولوگييانى دامىتۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىپ وتىرمىز. قازٸرگٸ مٸندەت – ەلٸمٸزدەگٸ ٸت-مامانداردىڭ, ساراپشىلاردىڭ, عالىمداردىڭ باسىن قوسىپ, ولاردىڭ كٷش-جٸگەرٸن تيٸمدٸ پايدالانۋ. سونداي-اق حالىقارالىق سەرٸكتەستەردٸڭ زور مٷمكٸندٸكتەرٸن ەلٸمٸزدٸڭ كەدەسٸنە جاراتۋ. سونىمەن قاتار تاعى بٸر ماڭىزدى مەسەلەگە نازار اۋدارعان جٶن. بٷگٸندە ادامنىڭ اقىل-ويىنان ماشينا, ياعني تەحنولوگييا ٷستەم بولاتىن زامان ورنىعۋدا. باسقاشا ايتقاندا, جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيياسى ادامزاتقا قاۋٸپ-قاتەر تٶندٸرۋٸ مٷمكٸن. مۇنىڭ ارتى نەگە ەكەپ سوقتىراتىنى بەلگٸسٸز. عالىمدار اراسىندا بۇعان قاتىستى ورتاق پايىم جوق. ياعني, جاساندى ينتەللەكت ادامزاتقا يگٸلٸك ەكەلە مە, ەلدە قۇردىمعا كەتٸرە مە دەگەن سۇراق ەلٸ دە ٶزەكتٸ بولىپ تۇر. سوندىقتان وسى مەسەلەگە سانالى تٷردە قاراپ, جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ دامۋىن جٸتٸ نازاردا ۇستاۋ – اسا ماڭىزدى مٸندەت. مىسالى, كەزٸندە اتوم ەنەرگەتيكاسىمەن قاتار اتوم قارۋى پايدا بولدى. سول كەزدە جاھاندىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ساقتاۋ ٷشٸن جاڭا قاعيداتتار قالىپتاستى. بۇل – تەحنولوگييالىق دامۋ زامانىندا ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ باقىلاۋدا بولۋى كەرەك دەگەن سٶز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
بۇدان بٶلەك, قازاقستان پرەزيدەنتٸ قازٸر ەلٸمٸزدە ساياسي جٷيە تٷبەگەيلٸ جاڭعىرتىلىپ جاتقانىن, بٸلٸم مەن جاڭا تەحنولوگييانى نەگٸزگە الاتىن ەكونوميكا قۇرۋ ٸسٸ باستالعانىن ايتتى.
– ەدٸلەتتٸ قازاقستاندا ەر ازاماتتىڭ جان-جاقتى دامۋىنا مٷمكٸندٸك بولادى. سونداي-اق حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باسا مەن بەرەمٸز. بٸز تسيفرلىق نومادتاردىڭ, ياعني مىقتى ٸت-مامانداردىڭ قازاقستانعا كەلٸپ, جۇمىس ٸستەۋٸنە بارىنشا قولايلى جاعداي جاسايمىز. يننوۆاتسييالىق كەسٸپكەرلٸكتٸ جەنە كرەاتيۆتٸ يندۋسترييانى دامىتامىز. جالپى, جاھاندىق تەحنولوگييالىق رەۆوليۋتسييا بارلىق ەلدٸڭ ٶركەندەۋٸنە, ادامداردىڭ دامىعان جەنە ەدٸلەتتٸ ەلەمدە ٶمٸر سٷرۋٸنە سەپتٸگٸن تيگٸزۋٸ كەرەك. بٷگٸنگٸ جيىندا وسىعان قاتىستى ٶزەكتٸ مەسەلەلەر قارالادى دەپ سەنەمٸن, – دەپ قورىتىندىلادى سٶزٸن مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار فورۋمنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا ۆەنچۋرلىق ينۆەستور, Draper Fisher Jurvetson كومپانيياسىنىڭ تەڭ قۇرىلتايشىسى, درەيپەر ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى تيم درەيپەر, TikTok-تىڭ باس ديرەكتورى چجوۋ شوۋتسزى, Digital Nomads قوعامداستىعىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى ەسەت ەبدۋەليەۆ, ICPC قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ۋيليام پاۋچەر, SpaceX كومپانيياسىنىڭ Starlink مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ لورەن درەيەر, «Arbuz», «Aviata», «PINEMELON USA» جەنە «Ticketon» ونلاين-سەرۆيستەرٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى الەكسەي لي سٶز سٶيلەدٸ. جيىنعا جازۋشى, پروديۋسەر, Barrat Media كومپانيياسىنىڭ ديرەكتورى دجەيمس باررات مودەراتورلىق ەتتٸ.
