مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «Bٸlٸm jáne Ǵylym!» اتتى تامىز كونفەرەنتسيياسىنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸ
***
قادٸرلٸ ۇستازدار!
قۇرمەتتٸ ەرٸپتەستەر!
دەستٷرگە اينالعان تامىز كونفەرەنتسيياسى – ۇستازدار قاۋىمى باس قوساتىن اۋقىمدى ەرٸ ماڭىزدى جيىن.
ەر ادام قانداي جەتٸستٸككە جەتسە دە, بٸلٸم بەرگەن ۇستازدارىن ەرەكشە قادٸرلەيدٸ.
ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ مەرتەبەلٸ ماماندىق يەلەرٸنە دەگەن ىقىلاسى ەرەكشە ەكەنٸن ٶزدەرٸڭٸز جاقسى بٸلەسٸزدەر.
مەن دە بٷگٸن سٸزدەرمەن كەزدەسۋ ٷشٸن وسى جيىنعا ارنايى كەلٸپ وتىرمىن.
ەڭ الدىمەن, بٸلٸم جەنە عىلىم سالاسىنىڭ بارلىق قىزمەتكەرلەرٸنە شىنايى ىقىلاسىمدى بٸلدٸرەمٸن.
سٸزدەر ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاعى ٷشٸن ايانباي ەڭبەك ەتٸپ كەلەسٸزدەر.
«بٸلٸمدٸدەن شىققان سٶز, تالاپتىعا بولسىن كەز», – دەپ ۇلى اباي ايتقانداي, ۇستاز – ەرقاشان ٸلٸم مەن ٸزگٸلٸكتٸ العا قوياتىن تۇلعا.
ۇلاعاتتى ۇرپاق تەربيەلەۋ – اسا جاۋاپتى ەرٸ كٷردەلٸ مٸندەت.
سٸزدەردٸڭ ارقالارىڭىزدا تۇتاس بٸر بۋىننىڭ قۇندىلىقتارى مەن قاسيەتتەرٸ قالىپتاسادى.
«ۇستازى جاقسىنىڭ ۇستامى جاقسى» دەگەن حالقىمىز.
ۇستازسىز ادام بولمايدى. بەرٸمٸز دە كەزٸندە مۇعالٸمنٸڭ تەلٸمٸن الىپ, بٸلٸمٸن ٷيرەندٸك.
سوندىقتان بولاشاققا جول سٸلتەيتٸن مۇعالٸمنٸڭ ەڭبەگٸن لايىقتى باعالاۋ – ٶتە ماڭىزدى مٸندەت.
تاريحى تەرەڭ دەستٷر ساباقتاستىعى ۇلتتىق تەربيە ارقىلى بەرٸلەدٸ.
ماعجان جۇماباەۆ «پەداگوگيكا» ەڭبەگٸندە: «ەربٸر تەربيەشٸ بالانى ۇلت دەستٷرٸمەن تەربيەلەۋگە مٸندەتتٸ» دەيدٸ.
ۇلتتىق قۇندىلىققا قانىعىپ ٶسكەن ٶرەننٸڭ تانىمى تەرەڭ, دٸلٸ بەرٸك بولادى.
اتا-بابالار امانات ەتكەن ۇلان-عايىر دالانى امان ساقتاۋ, ەڭ الدىمەن, جاس بۋىنعا ارتىلاتىن زور ٷمٸت.
كەيٸنگٸ ۇرپاق تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ تۋىن ەرقاشان جوعارى ۇستاۋى تيٸس.
قازٸرگٸ جاھاندانۋ دەۋٸرٸندە جاڭا تەحنولوگييانىڭ قارقىندى دامۋى ٶمٸرٸمٸزگە تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەر ەكەلدٸ.
ادام كاپيتالىنا, بٸلٸم سالاسىنا قويىلاتىن تالاپتار مٷلدەم ٶزگەشە.
ساپالى بٸلٸم قارقىندى دامۋدىڭ باستى شارتىنا اينالدى.
ۇلى اباي ٷنەمٸ سىنعا العان ماسىلدىق قوعامعا ەشقاشان جاقسىلىق ەكەلگەن ەمەس.
سونى تٷسٸنەتٸن جاستارىمىز تەك بٸلٸممەن قارۋلانىپ, ەڭبەككە عانا ارقا سٷيەۋٸ تيٸس.
بٸز قازٸرگٸ زاماننىڭ جاڭاشا تالاپتارى مەن ٷردٸستەرٸنە ەرقاشان ساي بولۋىمىز كەرەك.
بۇل ٷشٸن بٸر ورىندا تۇرىپ قالماي, ٸلگەرٸ جىلجۋ باستى ماقسات بولۋى تيٸس.
سوندىقتان, بٸلٸمٸ تەرەڭ, ويى وزىق ۇرپاقتى تەربيەلەيتٸن مۇعالٸمدەر قاۋىمىنا زور جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەلەدٸ.
سٸزدەردٸڭ بٷگٸنگٸ شەكٸرتتەرٸڭٸز – قازاقستاننىڭ جارقىن بولاشاعى.
ساپالى بٸلٸم – جەتٸستٸككە جەتۋدٸڭ جولى ەرٸ ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ باستى قۇرالى.
«جەتٸ تٷرلٸ ٸلٸم بٸلەتٸن» ۇرپاق تەربيەلەۋ – بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ.
ۋۆاجاەمىە ۋچاستنيكي سوۆەششانييا!
سوحرانيايا لۋچشيە تراديتسيي وتەچەستۆەننوي سيستەمى وبرازوۆانييا, مى, تەم نە مەنەە, نە دولجنى ستويات نا مەستە.
سيستەما وبرازوۆانييا دولجنا ناحوديتسيا ۆ پويسكە, پوستوياننو رازۆيۆاتسيا.
پوەتومۋ گلاۆنايا نادەجدا ۆوزلاگاەتسيا نا ۋچيتەلەي, سپوسوبنىح ۆوسپيتات پوكولەنيە, وتكرىتوە ۆسەمۋ نوۆومۋ ي پروگرەسسيۆنومۋ.
زاداچا پەداگوگوۆ ي, كونەچنو, روديتەلەي – ۆوسپيتانيە دوستوينىح گراجدان ناشەي سترانى.
دوستوينىي گراجدانين – ەتو چەلوۆەك, وبلادايۋششيي سۋمموي نەوبحوديمىح زنانيي, كوتورىە بۋدۋت يسپولزوۆانى نا بلاگو ناشەگو وتەچەستۆا.
دوستوينىي گراجدانين – ەتو پاتريوت كازاحستانا.
درۋگوي رودينى ۋ ناس نەت!
لايىقتى ازامات – بۇل بٸلٸمدٸ, وتانىنا ادال, ەلٸن, جەرٸن سٷيەتٸن ادام.
بۇل ەلەمدە قازاقستاننان باسقا وتانىمىز جوق. ەلٸن شىنايى سٷيەتٸن ازاماتتاردى تەربيەلەۋ – ۇستازداردىڭ ماقساتى.
مى دولجنى وپيراتسيا نا يۋنوە, پودراستايۋششەە پوكولەنيە, چتوبى پەرەدات يم ۆ رۋكي سۋدبۋ ناشەگو گوسۋدارستۆا.
ۆ سمەنە پوكولەنيي سوستويت سمىسل جيزني. ەتو, پو سۋتي, زاكون جيزني.
نو ناشا زاداچا سوستويت ۆ توم, چتوبى پودگوتوۆيت نوۆوە پوكولەنيە ك گريادۋششيم ترۋدنوستيام ي ۆىزوۆام.
نوۆوە پوكولەنيە دولجنو بىت ۆوسپيتانو نا يدەياح ي تسەننوستياح ترۋدوليۋبييا.
ناشي دەتي دولجنى حوروشو پونيمات, چتو بەز ترۋدوليۋبييا وني ۆ سلوجنەيشيح ۋسلوۆيياح گريادۋششەي ەپوحي وكاجۋتسيا نەكونكۋرەنتوسپوسوبنىمي.
ۋپورنىي ترۋد, پوستوياننوە سامورازۆيتيە, نەۋستاننىي پويسك – ەتو وسنوۆا ۋسپەحا ۆ XXI ۆەكە, گدە روبوتى س يسكۋسستۆەننىم ينتەللەكتوم بۋدۋت زامەنيات ليۋدەي ۆو منوگيح پروفەسسيياح.
يمەننو ۆ ۆوسپيتانيي ترۋدوليۋبيۆوي ناتسيي زاكليۋچاەتسيا فۋندامەنتالنايا زاداچا ناشيح پەداگوگوۆ.
دليا ەتوگو ۆاجنو بىت نا پەرەدوۆوي ميروۆىح نوۆاتسيي ي يزمەنەنيي ۆ گلوبالنوم وبرازوۆانيي.
سەگودنيا رەۆوليۋتسيي ۆ سفەرە IT ي بيوتەحنولوگيي مەنيايۋت جيزن چەلوۆەچەستۆا.
پوەتومۋ سيستەما وبرازوۆانييا نۋجداەتسيا ۆ بىستروي اداپتاتسيي ك نوۆىم رەالييام.
ۆەدۋششيە شكولى ميرا ۋسيلەننو زانيمايۋتسيا رازۆيتيەم كرەاتيۆنوگو پوتەنتسيالا دەتەي, وبۋچايۋت تسيفروۆىم تەحنولوگييام ي توچنىم ناۋكام.
پەداگوگي مەنيايۋت مەتوديكي وبۋچەنييا ۆ ستورونۋ يگروۆىح فورماتوۆ, ناحودياتسيا ۆ پوستوياننوم پويسكە وبۋچەنييا نوۆىم پروفەسسييام ي ناۆىكام.
ۆسە مى ەدينى ۆ سۆوەم سترەملەنيي سدەلات كازاحستان پروتسۆەتايۋششەي ي رازۆيتوي سترانوي.
كليۋچ ك ەتومۋ – كاچەستۆەننوە, دوستۋپنوە ي سوۆرەمەننوە وبرازوۆانيە.
سەيچاس, كاك نيكوگدا, ۆاجنو پريدات نوۆىي, موششنىي يمپۋلس رازۆيتييۋ داننوي سفەرى.
ي سەگودنيا يا حوچۋ پودەليتسيا سۆويمي سووبراجەنييامي پو رەشەنييۋ اكتۋالنىح پروبلەم وتەچەستۆەننوي سيستەمى وبرازوۆانييا ي ناۋكي.
بٸرٸنشٸ مەسەلە. بٸلٸم ساپاسىن كٶتەرۋ ٷشٸن كەشەندٸ شارالار قابىلداۋ قاجەت.
بۇل, الدىمەن, مۇعالٸمدەردٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸنە, وقۋلىقتاردىڭ ساپاسىنا, زامان تالابىنا ساي ينفراقۇرىلىم مەن ماتەريالدىق قورعا بايلانىستى مەسەلەلەر.
اتالعان باعىتتار بويىنشا تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋ قاجەت, ياعني تۋىنداعان مەسەلەلەردٸ دەر كەزٸندە انىقتاپ, ولاردى شەشۋدٸڭ وڭتايلى جولدارىن ۇسىنۋ كەرەك.
بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ ساپاسىنا تەرٸس ىقپال ەتەتٸن تاعى بٸر كەدەرگٸ – ۇسىنىلاتىن رەفورمالاردا پەداگوگتاردىڭ ناقتى قاجەتتٸلٸكتەرٸنٸڭ ەسەپكە الىنبايتىنى.
بٷگٸندە مۇعالٸمدەردٸ كەسٸبي تۇرعىدان دامىتۋ بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ سالالىق قۇرىلىمدارى ٶتكٸزەتٸن كۋرستارمەن جەنە سەمينارلارمەن شەكتەلەدٸ.
مۇنداي شارالاردىڭ قاجەت ەكەنٸ تٷسٸنٸكتٸ. دەگەنمەن, اتالعان كۋرستاردا مۇعالٸمدەر قاۋىمىن تولعاندىراتىن ٶزەكتٸ مەسەلەلەر نازارعا الىنباي قالادى.
پوكازاتەلنىي پريمەر پروۆەدەنيە ۆ 2018 گودۋ تاك نازىۆاەمىح «سەرتيفيكاتسيي», ۆ رەزۋلتاتە كوتورىح 35% پەداگوگوۆ نە سموگلي پرەودولەت پوروگوۆىي ۋروۆەن.
پراۆيلنايا يدەيا وتسەنكي ۋروۆنيا پودگوتوۆلەننوستي ۋچيتەلەي بىلا رەاليزوۆانا كراينە بيۋروكراتيچنو ي ودنوبوكو.
تاكوگو رودا كۆازيرەفورمى پريۆوديات ك سنيجەنييۋ پرەستيجا پروفەسسيي ۋچيتەليا.
نادو يمەت ۆ ۆيدۋ, چتو ۋسلوۆييا ترۋدا پەداگوگوۆ سەرەزنو ۋحۋدشايۋتسيا يز-زا پوستوياننوگو ۋۆەليچەنييا وتچيوتنوستي دليا كونتروليرۋيۋششيح سترۋكتۋر.
پسيحولوگيچەسكۋيۋ ناگرۋزكۋ نا پەداگوگوۆ ي ۋچاششيحسيا ناكلادىۆاەت ي وتسەنوچنايا سيستەما زنانيي ۆ رامكاح وبنوۆلەننوگو سودەرجانييا وبرازوۆانييا.
پري نەگاتيۆنىح رەزۋلتاتاح پەداگوگي پودۆەرگايۋتسيا داۆلەنييۋ سو ستورونى رۋكوۆودستۆا ۋچەبنوگو زاۆەدەنييا, پوسكولكۋ وتسەنكي ۆلييايۋت نا رەيتينگ شكولى.
سيستەما وتسەنكي, بەزۋسلوۆنو, نۋجنا. نو پودحوديت زدەس نۋجنو ۆزۆەشەننو ي وبەكتيۆنو, تەم بولەە, سلەدۋەت يسكليۋچيت داۆلەنيە نا پەداگوگوۆ.
نە پرەكراششاەتسيا پوروچنايا پراكتيكا, كوگدا مەستنىە اكيماتى زاچاستۋيۋ زلوۋپوترەبليايۋت سۆويمي پولنوموچييامي, زادەيستۆۋيا پرەپوداۆاتەلەي ۆ ادمينيستراتيۆنىح تسەلياح, رازنوگو رودا مەروپريياتيياح, نە يمەيۋششيح نيكاكوگو وتنوشەنييا ك سيستەمە وبرازوۆانييا.
پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ پرينيات سروچنىە, كاردينالنىە مەرى پو رەشەنييۋ ۋكازاننىح پروبلەم.
كاجدىي روديتەل حوچەت, چتوبى ەگو دەتي پولۋچيلي ۆىسشەە وبرازوۆانيە.
ي ەتو ابسوليۋتنو نورمالنوە جەلانيە ي ياۆلەنيە.
نو سەگودنيا بولەە اكتۋالنىي ۆوپروس – ۆوسترەبوۆاننوست بۋدۋششەگو ۆىپۋسكنيكا نا رىنكە ترۋدا.
دليا ەتوگو نەوبحوديمو وبەسپەچيت ۆىسوكوە كاچەستۆو وبرازوۆانييا ۆ ۆۋزاح.
بەز پوۆىشەنييا كاچەستۆا ۋچەبنوگو پروتسەسسا پوسلەدوۆاتەلنوە ۋۆەليچەنيە وبرازوۆاتەلنىح گرانتوۆ يز بلاگا موجەت پرەۆراتيتسيا ۆ مينۋ زامەدلەننوگو دەيستۆييا.
پوەتومۋ ۆ پوگونە زا وبەسپەچەنيەم دوستۋپنوستي ۆىسشەگو وبرازوۆانييا نەلزيا دوپۋستيت ەگو دەۆالۆاتسيي.
پراۆيتەلستۆۋ سلەدۋەت دەتالنو يزۋچيت ۆوپروس ستويموستي گوسۋدارستۆەننىح گرانتوۆ, يح ادەكۆاتنوستي سوۆرەمەننىم رەالييام.
مينيستەرستۆۋ وبرازوۆانييا ي ناۋكي نەوبحوديمو پەرەسموترەت سۆوي ترەبوۆانييا ي نورماتيۆى, پرەدياۆلياەمىە ك ۆۋزام.
ك پريمەرۋ, يز-زا ترەبوۆانييا ك سووتنوشەنييۋ چيسلەننوستي ستۋدەنتوۆ ك پرەپوداۆاتەليام ۆۋزى ۆىنۋجدەنى يسكۋسستۆەننو رازدۋۆات شتات, وگرانيچيۆات ينۆەستيتسيي ۆ كاچەستۆەننوە پوۆىشەنيە ۋچەبنوگو پروتسەسسا.
ەكٸنشٸ مەسەلە. تەربيە – ساپالى بٸلٸمنٸڭ نەگٸزگٸ ارقاۋى, دٸڭگەگٸ.
ەل-فارابيدٸڭ «تەربيەسٸز بەرٸلگەن بٸلٸم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى» دەگەن سٶزٸ بارشا بٸلٸم سالاسى قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ بوي تٷزەر باعدارى بولۋى تيٸس.
ەلٸمٸزدٸڭ جاستارى ٶزٸن جەكە تۇلعا رەتٸندە دامىتۋمەن قاتار, مەملەكەتتٸڭ وزىق يننوۆاتسييالارعا ساي ٶركەندەۋٸنە زور ٷلەس قوسۋى قاجەت.
بۇل – قازٸرگٸ بٸلٸم جەنە تەربيە بەرۋ ٷدەرٸسٸنٸڭ الدىندا تۇرعان ماڭىزدى مٸندەت.
وتاندىق بٸلٸم سالاسى تۋعان جەرٸڭە, قورشاعان ورتاڭا, ٶز تاريحىڭا قۇرمەتپەن قاراۋعا تەربيەلەپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دەرٸپتەۋٸ تيٸس.
كەڭ اۋقىمدا ٶتٸپ جاتقان «بٸرگە – تازا قازاقستان» ەكولوگييالىق اكتسيياسىن دەل وسىنداي باعىتتاعى ٶتە قاجەتتٸ, دۇرىس باستاما دەپ سانايمىن. مۇنداي شارالارعا ەرقاشان قولداۋ كٶرسەتە بەرەمٸز.
نو حوروشو يزۆەستنو: «چيستو نە تام, گدە ۋبيرايۋت, ا تام, گدە نە سوريات».
ناشيم دەتيام نەوبحوديمو پريۆيۆات ەكولوگيچنوە سوزنانيە, ۆسياچەسكي كۋلتيۆيروۆات كۋلتۋرۋ بىتوۆوي چيستوتى, گيگيەنى, ۋچيت پونيمانييۋ يسكليۋچيتەلنوي ۆاجنوستي زاششيتى پريرودى. كاك ەتو دەلاەتسيا, ناپريمەر, ۆ ستراناح سەۆەرنوي ەۆروپى.
ۆسە ەتي ۋستانوۆكي وتراجەنى ۆ پروگراممنىح ستاتياح ەلباسى «رۋحاني جاڭعىرۋ» ي «سەم گرانەي ۆەليكوي ستەپي».
پەداگوگام پرەدستويت پرودۆيگات ەتي تسەننوستي نا ۆسەح ستۋپەنياح وبرازوۆانييا, ۆو ۆسەح وبرازوۆاتەلنىح ۋچرەجدەنيياح, ۆ توم چيسلە چاستنىح.
ۆ نەگوسۋدارستۆەننىح دوشكولنىح ميني-ورگانيزاتسيياح زاچاستۋيۋ ۆوسپيتاتەلنو-وبرازوۆاتەلنىي پروتسەسس پراكتيچەسكي وتسۋتستۆۋەت.
ۆوسپيتاتەلي نە ۆسەگدا رۋكوۆودستۆۋيۋتسيا ترەبوۆانييامي گوسۋدارستۆەننوگو وبششەوبيازاتەلنوگو ستاندارتا.
يز ماتەريالوۆ سمي مى چاستو ۋزناەم و ۆوپييۋششيح سلۋچاياح يزبيەنييا دەتەي, يح سودەرجانيي ۆ نەنادلەجاششيح ۋسلوۆيياح.
پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ پرينيات ۆسە نەوبحوديمىە مەرى, ۆكليۋچايا زاكونوداتەلنىە, دليا وبەسپەچەنييا ۆىسوكوگو كاچەستۆا دوشكولنوگو وبۋچەنييا ي ۆوسپيتانييا.
سچيتايتە, چتو ەتو پريوريتەتنايا زاداچا.
زدەس تاكجە ۆاجنو سكازات ي و پروبلەمە سۋيتسيدوۆ ۆ دەتسكوي ي پودروستكوۆوي سرەدە.
ەتو تراگەدييا دليا ۆسەح ناس. ۆسەم نام نادو سەرەزنو زادۋماتسيا, پوچەمۋ دەتي يدۋت نا تاكوي شاگ.
فورميروۆانيە تۆەردىح جيزنەننىح ۋستانوۆوك ياۆلياەتسيا, پو-سۋتي, بازوۆىم كريتەريەم كاچەستۆا ۆوسپيتاتەلنوگو پروتسەسسا.
ناشا وبششايا زاداچا – ەتو ۆوسپيتانيە نوۆوگو پوكولەنييا وپتيميستوۆ, وبلادايۋششيح تۆەردوي ۆولەي ك پرەودولەنييۋ جيزنەننىح نەۋرياديتس.
پو-درۋگومۋ نيكاك نەلزيا, ۆەد «جيزن پروجيت – نە پولە پەرەيتي».
ترەتە. نەوبحوديمو وپرەدەليت دالنەيشۋيۋ ستراتەگييۋ رازۆيتييا سرەدنەگو وبرازوۆانييا.
سەگودنيا ۆ ميرە سلوجيلسيا وپرەدەلەننىي ستاندارت وبششەگو سرەدنەگو وبرازوۆانييا, راسسچيتاننىي نا 12-لەتنەە وبۋچەنيە.
سوحرانياەتسيا تاكجە تەندەنتسييا ۋۆەليچەنييا پرودولجيتەلنوستي ۋچەبنوگو پروتسەسسا ۆ ناچالنوي شكولە.
ۆ 60% ستران ميرا شكولنوە وبۋچەنيە ناچيناەتسيا س 6 لەت, چتو سپوسوبستۆۋەت بولەە راننەمۋ ينتەللەكتۋالنومۋ رازۆيتييۋ ي سوتسياليزاتسيي رەبەنكا.
پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ وبەسپەچيت پرودۋماننىي, پلاۆنىي پەرەحود ك نوۆوي 12-لەتنەي مودەلي ۆ رامكاح رەاليزاتسيي نوۆوي گوسپروگراممى رازۆيتييا وبرازوۆانييا ي ناۋكي دو 2025 گودا.
ۆمەستە س تەم, ۆاجنو پونيات, ۆ كاكوم ناپراۆلەنيي بۋدەت دۆيگاتسيا تەحنيچەسكوە ي پروفەسسيونالنوە وبرازوۆانيە.
ۆىزىۆاەت وبەسپوكوەننوست ي مەدلەننايا رەاليزاتسييا پروەكتا «جاس مامان». مەحانيزمى وسۋششەستۆلەنييا داننوگو پروەكتا نە وترابوتانى, پەرەچەن سپەتسيالنوستەي نە ۋتۆەرجدەن.
پراۆيتەلستۆۋ سلەدۋەت پرينيات يسچەرپىۆايۋششيە مەرى, چتوبى, ناكونەتس, زاپۋستيت داننىي پروەكت, وپرەدەليت كونكرەتنىە سروكي ي پرەدلوجيت چەتكيي الگوريتم دەيستۆيي.
ەششە ودين اكتۋالنىي ۆوپروس – مودەرنيزاتسييا سرەدنەسپەتسيالنىح ۋچەبنىح زاۆەدەنيي ۆ سووتۆەتستۆيي س ترەبوۆانييامي ۆرەمەني ي پوترەبنوستيامي رىنكا ترۋدا.
پراكتيكا پوكازىۆاەت, چتو اكتسەنت تولكو نا ماتەريالنو-تەحنيچەسكوم پەرەوسناششەنيي دەيستۆۋيۋششيح كوللەدجەي ياۆلياەتسيا رەسۋرسوزاتراتنىم پودحودوم.
پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ كومپلەكسنو پودويتي ك رازۆيتييۋ ورگانيزاتسيي تيپو, وپرەدەليۆ ستراتەگيچەسكيە وريەنتيرى ۆ ۆوپروساح پەرەحودا كوللەدجەي ۆ دوۆەريتەلنوە ۋپراۆلەنيە كرۋپنىح پرەدپريياتيي, رازۆيتييا دۋالنوگو وبۋچەنييا, ترۋدوۋسترويستۆا ۆىپۋسكنيكوۆ.
حوروشيي پريمەر - كوللەدج پو پودگوتوۆكە كادروۆ دليا نەفتيانوي وتراسلي ۆ اتىراۋ, كوتورىي يا پوسەتيل نەداۆنو ۆ رامكاح سۆوەگو رابوچەگو ۆيزيتا ناكانۋنە پرەزيدەنتسكيح ۆىبوروۆ.
چەتۆەرتوە. ترەبۋەت سۆوەگو رەشەنييا پروبلەما ترەحسمەننىح ي مالوكومپلەكتنىح شكول.
نا سەگودنيا يز 7 014 دەيستۆۋيۋششيح وبششەوبرازوۆاتەلنىح شكول 128 ياۆليايۋتسيا ترەحسمەننىمي ي 31 – اۆاريينىمي.
ۆ 2019-2020 گودى زا سچەت رەسپۋبليكانسكوگو بيۋدجەتا پرەدۋسموترەنو سترويتەلستۆو 35 شكول دليا ليكۆيداتسيي ترەحسمەننوگو وبۋچەنييا ي 7 شكول ۆزامەن اۆاريينىح.
ۆسەگو جە زا گودى نەزاۆيسيموستي پوستروەنو 1 198 شكول. مى بۋدەم ي دالشە پرودولجات سترويتەلستۆو ي مودەرنيزاتسييۋ شكول, ۋچيتىۆايا دەموگرافيچەسكيە تەندەنتسيي, سۆيازاننىە س ۋۆەليچەنيەم چيسلەننوستي ناسەلەنييا.
ودناكو مينيستەرستۆۋ وبرازوۆانييا ي ناۋكي نەوبحوديمو پەرەسموترەت پودحودى پري پلانيروۆانيي راسحودوۆ نا سترويتەلستۆو شكول, ۆ چاستنوستي, پەرەيتي وت پووبەكتنوگو پلانيروۆانييا ك نورماتيۆنومۋ.
اكيمام رەگيونوۆ سلەدۋەت چەتكو وتسلەجيۆات دەموگرافيچەسكيە ي ميگراتسيوننىە پوكازاتەلي نا مەستاح س تسەليۋ وتسەنكي پوترەبنوستەي ۆ رەمونتە يلي سترويتەلستۆە نوۆىح شكول.
نەوبحوديمو تاكجە پرەدۋسموترەت ي سترويتەلستۆو چاستنىح شكول چەرەز مەحانيزمى گوسۋدارستۆەننو-چاستنوگو پارتنەرستۆا.
پريوريتەتنىم ۆوپروسوم ياۆلياەتسيا ەففەكتيۆنوە رازۆيتيە مالوكومپلەكتنىح شكول.
منوگيە وتدالەننىە ناسەلەننىە پۋنكتى سۋششەستۆۋيۋت تولكو بلاگوداريا شكولە.
پوەتومۋ نەلزيا بەزدۋمنو زاكرىۆات تاكيە ۋچەبنىە زاۆەدەنييا, نۋجەن سبالانسيروۆاننىي, پرودۋماننىي پودحود س اكتسەنتوم نا رازۆيتيي پەرسپەكتيۆنىح ناسەلەننىح پۋنكتوۆ.
ەربٸر شاعىن كومپلەكتٸلٸ مەكتەپتٸڭ احۋالى اۋىل تاعدىرىمەن تٸكەلەي بايلانىستى.
ال, اۋىل – بٸزدٸڭ التىن بەسٸگٸمٸز.
اتا-بابامىزدىڭ مەكەنٸ, تەرەڭ تاريحىمىزدىڭ كۋەسٸ. سوندىقتان, ونى ساقتاپ قالۋىمىز كەرەك.
بەسٸنشٸ مەسەلە. ٷشتٸلدٸ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋ – كٷن تەرتٸبٸندەگٸ ٶزەكتٸ تاقىرىپ.
ەڭ الدىمەن, بۇل مەسەلەنٸ جان-جاقتى تالداپ, سالماقتى شەشٸمگە كەلۋ قاجەت.
بۇل – ٶتە ماڭىزدى.
«ەر حالىقتىڭ انا تٸلٸ – بٸلٸمنٸڭ كٸلتٸ» – دەيدٸ اكادەميك احمەت جۇبانوۆ.
بۇل سٶز بٸز ٷشٸن نەگٸزگٸ ۇستانىمعا اينالۋى تيٸس.
ٷشتٸلدٸ جٷيەگە كٶشۋ وقىتۋشىلار مەن بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ دايىندىعىنا قاراي جٷزەگە اسادى.
بۇل رەتتە, عىلىمي-جاراتىلىستانۋ پەندەرٸن اعىلشىن تٸلٸندە وقىتۋ بٸلٸم ورتالىقتارىنىڭ كادرلىق مٷمكٸندٸگٸنە قاراي, وقۋشىلار مەن اتا-انالاردىڭ قالاۋى بويىنشا ٸسكە اسۋى تيٸس.
تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸز نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ «قازاق تٸلٸ ٷش تٸلدٸڭ بٸرەۋٸ بولىپ قالمايدى. ٷش تٸلدٸڭ بٸرٸنشٸسٸ, نەگٸزگٸسٸ, باستىسى, ماڭىزدىسى بولا بەرەدٸ» دەپ ٶتە ٶنەگەلٸ وي ايتتى.
سوندىقتان, اعىلشىن تٸلٸن وقىتۋدى 2-3-شٸ سىنىپتان نەمەسە اتا-انالاردىڭ قالاۋىنا قاراي 5-شٸ سىنىپتان باستاۋ ورىندى ەرٸ تيٸمدٸ بولادى دەپ سانايمىن.
ال, جوعارى سىنىپتاردا جاراتىلىستانۋ-تەحنيكالىق پەندەردٸ مەكتەپتەردٸڭ دايىندىعىنا قاراپ جٷرگٸزۋ قاجەت.
شەستوە. ۆاجنو وسۋششەستۆيت رەالنوە پوۆىشەنيە ستاتۋسا پەداگوگا.
ۆسە, و چەم مى سەيچاس گوۆوريم, ناپريامۋيۋ زاۆيسيت وت ۋچيتەلەي.
دليا پوۆىشەنييا كونكۋرەنتوسپوسوبنوستي ناتسيي نام نەوبحوديمو نا دەلە دوبيتسيا ۆىسوكوگو ستاتۋسا دليا ناشيح پەداگوگوۆ.
ۆ پروەكتە زاكونا «و ستاتۋسە پەداگوگا» پرەدۋسموترەنى كومپلەكسنىە مەرى پوددەرجكي.
ەتو ي سوكراششەنيە ناگرۋزكي ۋچيتەلەي, ي گارانتييا زاششيتى چەستي ي دوستوينستۆا, ي ماتەريالنىە ستيمۋلى.
ۆاجنەيشيە يز نيح – دوپلاتا ۆ دۆۋكراتنوم رازمەرە زا كلاسسنوە رۋكوۆودستۆو ي پروۆەركۋ تەترادەي; ۋۆەليچەنيە پەريودا وتپۋسكا دليا ۆسەح پەداگوگوۆ دو 56 دنەي; دوپلاتا زا ستەپەن ماگيسترا ي درۋگيە مەرى.
وتدەلنو پرەدۋسموترەنى نورمى پو سوكراششەنييۋ ناگرۋزكي نا پەداگوگا, ۋستانوۆلەنييۋ زاپرەتا نا پريۆلەچەنيە ك نەسۆويستۆەننىم فۋنكتسييام, پرەدوستاۆلەنيە چرەزمەرنوي وتچەتنوستي, پروۆەدەنيە نەوبوسنوۆاننىح پروۆەروك.
نەسموتريا نا دەكلاريرۋەموە سەگودنيا پوۆىشەنيە زارپلات ۋچيتەلەي, منوگيە دوپلاتى يسچيسليايۋتسيا وت بازوۆوگو دولجنوستنوگو وكلادا.
پوەتومۋ 500 تىسياچ پەداگوگوۆ سترانى نە چۋۆستۆۋيۋت سۋششەستۆەننوگو پوۆىشەنييا. نادو پريامو وب ەتوم سكازات.
پري ەتوم زارابوتنايا پلاتا وستاەتسيا ودنوي يز نيزكيح ي سوستاۆلياەت 65% وت سرەدنەي زارابوتنوي پلاتى پو ەكونوميكە. س ەتيم مى, كونەچنو, ميريتسيا نە بۋدەم.
پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ ۆ تسەلياح پريۆلەچەنييا كۆاليفيتسيروۆاننىح كادروۆ ۆ سيستەمۋ وبرازوۆانييا ۋۆەليچيت زارابوتنۋيۋ پلاتۋ ۋچيتەلەي ۆ 2 رازا ۆ تەچەنيي چەتىرەح لەت.
پولاگايۋ, چتو پرينياتيە زاكونا ي ۋكازاننىح مەر پريۆەدەت ك سۋششەستۆەننىم يزمەنەنييام ۆ جيزني ۋچيتەلەي.
زاداچا پراۆيتەلستۆا – وبەسپەچيت پراكتيچەسكۋيۋ رەاليزاتسييۋ ۆسەح پرينياتىح نورم.
سەدموە. ۆاجنو پرەودولەت وبرازوۆاتەلنوە نەراۆەنستۆو.
داننايا پروبلەما اكتۋالنا دليا منوگيح رازۆيتىح ستران ي تەسنو سۆيازانا س سوتسيالنو-ەكونوميچەسكيم بلاگوپولۋچيەم ناسەلەنييا.
ۋ ناس نە دولجنو بىت رازليچيي ۆ ۋروۆنە وبرازوۆانييا مەجدۋ دەتمي ۆ گورودە ي نا سەلە. ستاندارتى وبرازوۆانييا دولجنى بىت ەدينىمي. تو جە ساموە كاساەتسيا ي پروگرامم وبرازوۆانييا.
ۆسە دەتي نەزاۆيسيمو وت مەستا پروجيۆانييا يلي سوتسيالنوگو ستاتۋسا يح روديتەلەي دولجنى يمەت دوستۋپ ك كاچەستۆەننومۋ وبرازوۆانييۋ.
پورۋچايۋ مينيستەرستۆۋ وبرازوۆانييا ي ناۋكي رازرابوتات ي زاپۋستيت سپەتسيالنىە پروگراممى پو پرەودولەنييۋ اكادەميچەسكوگو وتستاۆانييا دەتەي يز سەمەي س نيزكيم ۋروۆنەم دوحودا يلي يز شكول, رابوتايۋششيح ۆ سلوجنىح سوتسيالنىح ۋسلوۆيياح ي دەمونستريرۋيۋششيح نيزكيە رەزۋلتاتى.
اكيمى وبلاستەي دولجنى پرينتسيپيالنو زانياتسيا داننىم ۆوپروسوم. ەتو يح پريامايا وتۆەتستۆەننوست – سوزداۆات ۆسە نەوبحوديمىە ۋسلوۆييا دليا دەتەي نا مەستاح.
و كاكوم كاچەستۆە وبرازوۆانييا موجنو گوۆوريت, كوگدا ۆو منوگيح مالوكومپلەكتنىح شكولاح ۆ سەلسكوي مەستنوستي ودين ۋچيتەل ۆىنۋجدەن پرەپوداۆات نەسكولكو پرەدمەتوۆ.
پورۋچايۋ اكيمام رەگيونوۆ وبەسپەچيت ۆىدەلەنيە گرانتوۆ نا پريۆلەچەنيە لۋچشيح مەنەدجەروۆ ي پەداگوگوۆ ۆ شكولى وبلاستەي.
وبرازوۆانيە – ەتو ستراتەگيچەسكايا سفەرا, فاكتيچەسكي – وتراسل ەكونوميكي, پوەتومۋ ترەبۋەت سەرەزنوگو ۆنيمانييا ي كاپيتالنىح ۆلوجەنيي.
تولكو تاك موجنو وبەسپەچيت ۋستويچيۆوە رازۆيتيە رەگيونوۆ ي سترانى ۆ تسەلوم.
اكيمى دولجنى رەگۋليارنو ۆىدەليات سوبستۆەننىە گرانتى نا وبۋچەنيە ۆ ۆۋزاح, پرودۋماۆ سيستەمۋ زاكرەپلەنييا ۆىپۋسكنيكوۆ نا مەستاح.
ۆ سوۆرەمەننوم ميرە ينۆەستيتسيي ۆ وبرازوۆانيە ي رازۆيتيە چەلوۆەكا دايۋت ۋستويچيۆىي ي دولگوسروچنىي ەكونوميچەسكيي روست.
گوسۋدارستۆەننىە ينۆەستيتسيي ۆ چەلوۆەچەسكيي كاپيتال, پو سۋتي, سامىە پەرسپەكتيۆنىە.
روديتەلي, ناپرياگايا ۆسە سەمەينىە رەسۋرسى, ستارايۋتسيا دات سۆويم دەتيام كاچەستۆەننوە وبرازوۆانيە. گوسۋدارستۆو دولجنو يم پوموچ.
پراۆيتەلستۆو وبيازانو دۋمات وب وبرازوۆانيي كاك و پريوريتەتنوي سفەرە سۆوەي دەياتەلنوستي.
سەگودنيا نايبولشيي پريروست گلوبالنوگو ۆۆپ داەت سەكتور ينتەللەكتۋالنىح ۋسلۋگ. ي ەتو ۆوسحودياششايا تەندەنتسييا.
ۆ بۋدۋششەم, ا ەتو ۆرەميا نە زا گورامي, ميروم بۋدەت پراۆيت يسكۋسستۆەننىي ينتەللەكت.
ۆوسموە. نەوبحوديمو وبەسپەچيت پروزراچنوست فينانسيروۆانييا ناۋكي.
راسپرەدەلەنيە گرانتوۆوگو فينانسيروۆانييا پو يتوگام پروشلىح كونكۋرسوۆ پوكازالو نەوبحوديموست سوۆەرشەنستۆوۆانييا رابوتى ناتسيونالنىح ناۋچنىح سوۆەتوۆ ي وبەسپەچەنييا پروزراچنوستي فينانسيروۆانييا ناۋكي ۆ تسەلوم.
پروتسەدۋرا وتبورا زاياۆوك تاكجە ۆىزىۆاەت نارەكانييا ۆ سيلۋ سۆوەي گروموزدكوستي ي زاكرىتوستي.
ۆ ناۋچنوي سرەدە وتمەچاەتسيا نەدوۆەريە ك سيستەمە فينانسيروۆانييا, ا تاكجە وپرەدەلەننىي راسكول مەجدۋ ۆوزراستنىمي ي مولودىمي ۋچەنىمي.
پوەتومۋ پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ رازرابوتات كونتسەپتسييۋ دالنەيشەگو ينستيتۋتسيونالنوگو رازۆيتييا ناۋكي س ۆىحودوم نا كونكرەتنىە پراكتيچەسكيە پرەدلوجەنييا.
وتدەلنو حوتەل بى وبراتيتسيا ك روديتەلسكوي وبششەستۆەننوستي.
يزۆەستنىي پەداگوگ ۆاسيليي سۋحوملينسكيي وتمەچال: «رەبەنوك – ەتو زەركالو سەمي; كاك ۆ كاپلە ۆودى وتراجاەتسيا سولنتسە, تاك ۆ دەتياح وتراجاەتسيا نراۆستۆەننايا چيستوتا ماتەري ي وتتسا».
پوەتومۋ رول روديتەلەي ۆ رازۆيتيي دەتەي ترۋدنو پەرەوتسەنيت.
نەلزيا پەرەكلادىۆات ۆسيۋ وتۆەتستۆەننوست زا وبۋچەنيە ي ۆوسپيتانيە ناشيح دەتەي نا دەتسكيە سادى ي شكولۋ.
يمەننو ۆ سەمە فورميرۋەتسيا ليچنوست. ۆسە روديتەلي دولجنى وب ەتوم پومنيت ي ۆوسپيتىۆات سۆويح دەتەي ۆ اتموسفەرە ۋۆاجەنييا ك ترۋدۋ ۋچيتەلەي.
قۇرمەتتٸ فورۋمعا قاتىسۋشىلار!
ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ «بٸز ەۋەلٸ ەلدٸ تٷزەتۋدٸ بالا وقىتۋ ٸسٸن تٷزەتۋدەن باستاۋىمىز كەرەك» دەگەن سٶزٸ بار.
وسىعان وراي, بارلىق ماقسات-مٸندەتتەر ٷكٸمەت ەزٸرلەپ جاتقان «بٸلٸم مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىندا» تولىق قامتىلۋى تيٸس.
بۇل باعدارلامانىڭ جوباسىن حالىقپەن كەڭەسٸپ, كەڭٸنەن تالقىلاۋ قاجەت.
بۇعان قاجەتتٸ رەسۋرستار جەتكٸلٸكتٸ.
بارشاڭىزعا جاڭا وقۋ جىلىندا تابىس تٸلەيمٸن!